EPA/CHRISTINE OLSSON 06.10.2026

Nagroda Nobla z fizyki za badania neutrin w lodzie Antarktydy

Belgijski fizyk Francisa Halzen został we wtorek laureatem Nagrody Nobla z fizyki. Komitet Noblowski docenił go za pomysł gigantycznego detektora nieuchwytnych cząstek zanurzonego w lodach Antarktydy. Co ciekawe, tę koncepcję przyszły noblista przedstawił w 1988 r. w Łodzi.

  • EPA/CHRISTINE OLSSON 06.10.2026

    Badaczki z NCBJ: nagrodzony Noblem eksperyment pozwala śledzić cząstki z odległych części kosmosu

    Detektor IceCube, którego koncepcję stworzył tegoroczny laureat Nobla z fizyki Francis Halzen, to nieocenione źródło wiedzy dla astrofizyków. Wysokoenergetyczne cząstki, które rejestruje mogą powstawać w odległych częściach kosmosu - wskazały w rozmowie z PAP ekspertki z Narodowego Centrum Badań Jądrowych.

  • EPA/CHRISTINE OLSSON 06.10.2026

    Eksperci z UW o Noblu z fizyki: antarktyczne obserwatorium neutrin to nowe okno do obserwacji Wszechświata

    Obserwacje wysokoenergetycznych neutrin w eksperymencie IceCube mówią nam bardzo dużo o ekstremalnych środowiskach we Wszechświecie. Łączenie tych danych z falami grawitacyjnymi i klasyczną astronomią otwiera nowe okno do obserwacji kosmosu – tłumaczą fizycy i astrofizycy z Uniwersytetu Warszawskiego znaczenie tegorocznego Nobla z fizyki.

  • EPA/CHRISTINE OLSSON 6.10.2026

    Prof. Kajewski o Noblu z fizyki: zasłużony, choć dość niespodziewany; za niedawne dokonania

    Chociaż nazwisko Francisa Halzena nie pojawiało się wśród kandydatów do Nobla z fizyki, to nagroda jest jak najbardziej zasłużona. Przyznano ją za dokonania stosunkowo niedawne, odnoszące się do podstaw fizyki - ocenił w rozmowie z PAP dr hab. Dariusz Kajewski, prof. Uniwersytetu Śląskiego.

  • EPA/CHRISTINE OLSSON 06.10.2026

    Fizyk: opracowany przez noblistę detektor IceCube to triumf ludzkiego umysłu

    Tegoroczna Nagroda Nobla dotyczy nawet nie tyle samego odkrycia wysokoenergetycznych neutrin pochodzenia astrofizycznego, co wymyślenia tak zaawansowanej aparatury do wychwycenia tak nieuchwytnych cząstek – powiedział dr inż. Paweł Janowski z AGH. Dodał, że to „triumf ludzkiego umysłu”.

  • Fot. Adobe Stock

    Rekord antyprotonów przybliża pomiar spadania antymaterii

    Antymateria powinna spadać w ziemskim polu grawitacyjnym tak samo jak materia, ale żeby to sprawdzić trzeba najpierw przygotować jej odpowiednio dużo. Zespół GBAR z udziałem fizyków z NCBJ uwięził około 64 mln antyprotonów w niespełna 35 minut. Mają posłużyć do produkcji ultrazimnego antywodoru.

  • Fot. Adobe Stock

    Czarne dziury pomogły skalibrować detektor fal grawitacyjnych

    Dwa silne sygnały ze zderzeń czarnych dziur pozwoliły ustalić, jak źle skalibrowany detektor LIGO Hanford w stanie Waszyngton w USA zniekształcał dane. Dzięki temu można było wykorzystać jego zapis i czterdziestokrotnie zmniejszyć obszar poszukiwań jednego ze źródeł. Po raz pierwszy kalibracja astrofizyczna dostarczyła informacji pozwalających skutecznie skorygować odpowiedź detektora.

  • Adobe Stock

    Czy plastik z recyklingu może odprowadzać ciepło?

    Tworzywa sztuczne są lekkie i łatwe do formowania, ale zwykle słabo przewodzą ciepło. Zespół fizyków i chemików z dwóch warszawskich uczelni technicznych dodał różne odmiany węgla do polietylenu z recyklingu, zawierającego również gumę z opon. Najlepszy kompozyt przewodził ciepło ponad cztery razy lepiej niż materiał wyjściowy, a jego wytrzymałość na rozciąganie wzrosła o 43 procent.

  • Fot. Adobe Stock

    Mikroskop nie tylko patrzy. Może zmieniać badaną reakcję

    Ta sama reakcja prowadziła do powstania kostek tlenku miedzi pokrytych złotem albo pustych złotych pudełek — zależnie od wiązki użytej do obserwacji. Polscy badacze pokazali, że mikroskop może nie tylko rejestrować przemiany, lecz także zmieniać chemię próbki.

  • Krater aktywnego wulkanu Ijen wypełniony niebieskim jeziorem kwasu siarkowego na wschodniej Jawie w Indonezji, autor: Tomasz Aurora, fot. Adobe Stock

    Życie w kwasie siarkowym? Peptydy tworzą w nim stabilne struktury

    Peptydy – krótkie łańcuchy aminokwasów – są w stanie zachować stabilność i tworzyć złożone struktury w stężonym kwasie siarkowym – wynika z badań opublikowanych w czasopiśmie PNAS. Odkrycie to rzuca nowe światło na możliwości istnienia chemii organicznej np. w chmurach Wenus albo na planetach pozasłonecznych.

Najpopularniejsze

  • Rekonstrukcja przyżyciowa Tanystropheus (autor: Marcin Ambrozik).

    Tysiąc kości sprzed 240 mln lat. Miedary kryją największy na świecie zbiór szczątków tanystrofów

  • Pomorskie / W grobach z Czarnówka znaleziono ślady starożytnych poduszek lub materacy

  • Eksperci: samotność w żałobie bywa dojmująca i długa

  • Kraków/ UJ rozpoczyna dopłaty do posiłków studenckich i zwiększa stypendium dla doktorantów

  • Gaudeamus igitur - rusza nowy rok akademicki po rekordowej rekrutacji tzw. podwójnego rocznika

  • Fot. Adobe Stock

    Naukowcy w „Science”: Europa zbyt często traci dobre pomysły między laboratorium a rynkiem

  • Więcej snu REM i snu głębokiego wiąże się z niższym ryzykiem dziesiątek chorób

  • Cukier pogarsza szkody dot. jelit, spowodowane antybiotykami

  • Mózg ma centrum sterowania, które pomaga organizmowi reagować na zimno

  • Niekonsekwencja w stosowaniu zasad przez rodziców to więcej trudności emocjonalnych u dzieci

Wybitni polscy chemicy: Górny rząd od lewej: Karol Olszewski, Leon Marchlewski i Marceli Nencki. Kolumna po lewej: Zygmunt Wróblewski (środek), Jan Czochralski (na dole). Duże zdjęcie: Maria Skłodowska-Curie. Spośród nich jedynie Karol Olszewski i Leon Marchlewski i Maria Skłodowska-Curie doczekali się nominacji do Nagrody Nobla. A Maria Skłodowska-Curie Nagrodę dwukrotnie otrzymała.  Źródło zdjęć: Wikipedia, NAC.

Prof. Lichocka: Na liście Polaków nominowanych do Nobla z chemii brakuje Jana Czochralskiego

Wśród kilku Polaków nominowanych do Nagrody Nobla z chemii każdy reprezentował światowy poziom. Na liście kandydatów zabrakło jednak Jana Czochralskiego, którego przełomowe badania nad monokryształami w pełni doceniono po jego śmierci – powiedziała PAP historyczka nauki prof. Halina Lichocka.

newsletter

Zapraszamy do zapisania się do naszego newslettera