Fot. Adobe Stock

Ciecz mniejsza od atomu? Fizycy szukają granic kolektywnego zachowania cząstek.

Materia powstająca po zderzeniu dwóch jąder tlenu lub neonu może zachowywać się jak ciecz, choć zajmuje obszar znacznie mniejszy od atomu. Wyniki eksperymentu ALICE, współtworzonego przez polskich naukowców, przybliżają odpowiedź na pytanie, jak mała może być taka kropla.

  • Credits: Marcin Muszyński, Faculty of Physics, University of Warsaw „Faza nadstała (supersolid) to niezwykły stan materii, który łączy nadciekłość ze spontanicznym tworzeniem się okresowej, przypominającej kryształ struktury”

    Płyn o strukturze kryształu… ze światła. Uzyskano fazę nadstałą w temperaturze pokojowej

    Nową fazę materii kwantowej, łączącą cechy płynu pozbawionego lepkości i uporządkowanej struktury krystalicznej, uzyskali w temperaturze pokojowej fizycy z Warszawy. Do utworzenia tzw. fazy nadstałej wykorzystali światło uwięzione w mikrownęce optycznej. Wyniki badań opublikowano w czasopiśmie „Science Advances”.

  • Fot. Adobe Stock

    Międzynarodowy zespół badawczy eksperymentu STAR: proton to więcej niż trzy kwarki

    Każdy proton i neutron ma liczbę barionową równą 1. Dotąd zakładano, że przenoszą ją trzy tworzące cząstkę kwarki. Pomiary eksperymentu STAR wskazują, że może być związana również ze szczególnym połączeniem gluonów – cząstek spajających wnętrze protonu.

  • Fot. Adobe Stock

    Jak z kwarków powstają cząstki?

    Choć kwarki należą do podstawowych składników materii, nigdy nie udało się zaobserwować żadnego z nich w pojedynkę. Zawsze pozostają związane w większe cząstki. Fizycy z międzynarodowego eksperymentu ALICE w CERN, wśród nich naukowcy z Polski, zbadali, jak przebiega proces, w którym kwarki i gluony tworzą cząstki możliwe do zarejestrowania w detektorach.

  • Adobe Stock
    Technologia

    Czy da się zrobić szkło z metalu?

    Metale kojarzą się z twardymi kryształami, a szkło z kruchym i przezroczystym materiałem. Tymczasem istnieją szkła metaliczne, które łączą wytrzymałość metalu z nietypowymi właściwościami wynikającymi z nieuporządkowanej struktury atomowej. Naukowcy z Politechniki Warszawskiej sprawdzili, jak szybko trzeba schładzać ciekły pallad, by nie dopuścić do jego krystalizacji. Okazało się, że nawet setki miliardów stopni na sekundę mogą nie wystarczyć.

  • Fot. Adobe Stock
    Życie

    Fizycy z UJ chcą wykorzystać defekty diamentu do podglądania pracy białek

    Białka zmieniają kształt, a te zmiany decydują o ich działaniu. Czujniki ukryte tuż pod powierzchnią diamentu mają pomóc śledzić pojedyncze cząsteczki. Projekt kierowany przez fizyków z Uniwersytetu Jagiellońskiego rozwija pomysł, którego ważne elementy sprawdzono już w eksperymentach.

  • Fot. Patryk Klochowicz
    Technologia

    Autonomiczny robot w IChO PAN odkrywa nieznane reakcje chemiczne

    Robot sterowany sztuczną inteligencją z Instytutu Chemii Organicznej PAN odkrył cztery nieopisane dotąd reakcje chemiczne. Urządzenie samodzielnie prowadziło eksperymenty oraz analizowało ich wyniki, przyspieszając pracę naukowców.

  • fot. materiały prasowe
    Popularyzacja

    Zapytaj fizyka, tym razem o IceCube, antarktyczny lód i odkrywanie tajemnic Wszechświata

    „IceCube: jak antarktyczny lód pomaga odkrywać tajemnice Wszechświata – Nobel 2026" to kolejny wykład z serii „Zapytaj fizyka” na FUW. Już w czwartek 5 listopada wygłosi go dr Magdalena Posiadała-Zezula.

  • Badanie: bateria też się męczy. Dlaczego nie zawsze warto ładować ją do pełna

    Więcej energii na jednym ładowaniu może oznaczać szybsze zużycie akumulatora. Badania fizyko-chemików z Warszawy pokazują, jak głębokie ładowanie uszkadza materiał katody. Pomagają też zrozumieć sens funkcji, która zatrzymuje ładowanie telefonu przed osiągnięciem 100 procent.

  • EPA/CHRISTINE OLSSON 06.10.2026

    Nagroda Nobla z fizyki za badania neutrin w lodzie Antarktydy

    Belgijski fizyk Francisa Halzen został we wtorek laureatem Nagrody Nobla z fizyki. Komitet Noblowski docenił go za pomysł gigantycznego detektora nieuchwytnych cząstek zanurzonego w lodach Antarktydy. Co ciekawe, tę koncepcję przyszły noblista przedstawił w 1988 r. w Łodzi.

Najpopularniejsze

  • Fot. materiały prasowe MNiSW

    Dziesięć uczelni laureatami II edycji programu Inicjatywa doskonałości – uczelnia badawcza

  • Płyn o strukturze kryształu… ze światła. Uzyskano fazę nadstałą w temperaturze pokojowej

  • Naukowczynie PAN zbadają psychologiczne konsekwencje kontaktu człowieka z AI

  • Międzynarodowy zespół badawczy eksperymentu STAR: proton to więcej niż trzy kwarki

  • Znamy finalistów konkursu Popularyzator Nauki

  • Fot. Adobe Stock

    Kazachstan/ Archeolodzy odkryli złotą figurkę niedźwiedzia z IV–III wieku p.n.e.

  • USA/ Napoje energetyczne powiązano z zawałami serca u młodych dorosłych

  • Czerwień zaszkodziła Majom

  • Badania na myszach podważają część wcześniejszych ustaleń dotyczących psylocybiny

  • Badanie: pobudzanie mózgu prądem pomaga myśleć, ale męczy

Fot. Adobe Stock

Badaczka: równość płci trzeba mocno zakorzenić w kolejnym programie ramowym UE

Większy udział kobiet w zespołach badawczych i obejmowanie przez nie funkcji kierowniczych sprzyja prowadzeniu różnorodnych i znaczących badań. Dlatego równość płci musi zostać mocno zakorzeniona w kolejnym unijnym programie ramowym - powiedziała PAP dr Marcela Linkova z Czeskiej Akademii Nauk.

newsletter

Zapraszamy do zapisania się do naszego newslettera