Galaktyki zwierają gwiazdy, gaz i pył. Na przykład nasza Droga Mleczna ma według szacunków kilkaset miliardów gwiazd. Najmniejsze galaktyki karłowate mogą mieć po kilka milionów gwiazd.

Według podstawowego modelu kosmologicznego, zwanego Lambda-CDM (od angielskiego Lambda Cold Dark Matter), wyjaśniającego ewolucję, strukturę i budowę Wszechświata, dominującymi składnikami Wszechświata są ciemna energia (utożsamiana ze stałą kosmologiczną, oznaczaną wielką grecką literą Lambda) oraz zimna ciemna materia (CDM). Jedną z przewidywanych konsekwencji takiego scenariusza jest istnienie dużej liczby małomasywnych halo ciemnej materii z gazem, ale bez gwiazd. Balans pomiędzy kwestiami grawitacji, chłodzenia gazu oraz ogrzewania przez promieniowanie ultrafioletowe tła zapobiegałby tworzeniu się gwiazd w takim halo ciemnej materii o małej masie.

Tyle mówi teoria. Ale czy faktycznie istnieją galaktyki, które pomimo posiadania odpowiednich zasobów gazu i pyłu nie wykształciły w sobie gwiazd? Najlepszą kandydatką na taki obiekt wydaje się galaktyka Cloud 9, znajdująca się w pobliżu galaktyki Messier 94 i mogąca być jej galaktyką satelitarną.

Could 9 zawiera gaz wodorowy o masie miliona mas Słońca oraz ciemną materię o masie pięciu milionów mas Słońca. W styczniu br. Kosmiczny Teleskop Hubble’a odkrył, że Cloud 9 nie emituje światła gwiazd.

Zespół naukowców, którym kieruje Ignacio Trujillo z Kanaryjskiego Instytutu Astrofizyki w La Laguna w Hiszpanii, przeprowadził kolejne obserwacje tej galaktyki. Użyto Wielkiego Teleskopu Kanaryjskiego (GTC) i kamery HIPERCAM. Teleskop GTC jest obecnie największym teleskopem optycznym na świecie, ma średnicę 10,4 metra.

Uzyskane w ten sposób zdjęcia to najgłębsze fotografie galaktyki Cloud 9, sięgające około 10 razy głębiej pod względem rejestrowanego światła niż poprzednie obrazowania.

Wynik? Brak śladów emisji od gwiazd z obszaru, na którym znajduje się galaktyka Cloud 9. Biorąc pod uwagę parametry zdjęcia i przyjmując najtrudniejsze do wykrycia stare gwiazdy, daje to górne ograniczenie dla gwiazd w galaktyce na poziomie zaledwie 16 tysięcy mas Słońca.

Tym samym pozycja Cloud 9 jako najlepszej kandydatki na bezgwiazdową galaktykę jeszcze się wzmocniła. Naukowcy czekają jednak jeszcze na przyszłe obserwacje przy pomocy Kosmicznego Teleskopu Jamesa Webba (JWST), albo budowanego obecnie Ekstremalnie Wielkiego Teleskopu (ELT), aby sprawdzić galaktykę jeszcze dokładniej.

Artykuł opisujący wyniki badań został opublikowany w serwisie arXiv.org, w którym zamieszczane są wstępne wersje publikacji naukowych, zanim te trafią do procesu recenzji i potem ewentualnie do czasopism naukowych. (PAP)

cza/ bar/