„Perfekcjonizm stanowi zagrożenie dla zdrowia publicznego – wiąże się z nasileniem depresji i lęku” – powiedział główny autor publikacji, dr Thomas Curran z London School of Economics and Political Science (Wielka Brytania). - „Jeśli chcemy stawić czoła kryzysowi zdrowia psychicznego młodzieży, musimy skupić się na tych czynnikach kulturowych i ekonomicznych”.

W poprzednich badaniach Curran i jego współpracownicy zaobserwowali wzrost wskaźników perfekcjonizmu wśród studentów do 2017 roku. W obecnym badaniu chcieli sprawdzić, czy ten wzrost się utrzymuje, i zbadać jego przyczyny.

Naukowcy przeanalizowali dane z 307 badań przeprowadzonych w latach 1989–2024, obejmujące łącznie ponad 82 tys. amerykańskich, kanadyjskich i brytyjskich studentów. We wszystkich badaniach studenci zostali poproszeni o ocenę siebie za pomocą jednej z dwóch standardowych skal perfekcjonizmu.

Analiza danych wykazała wzrost wskaźników deklarowanego perfekcjonizmu między rokiem 1989 a 2024. Stwierdzono również, że od początku XXI wieku różne aspekty perfekcjonizmu narastały w różnym tempie: „obawy perfekcjonistyczne” (strach przed porażką, niezdecydowanie i strach przed negatywną oceną ze strony innych) narastały znacznie szybciej niż „dążenia perfekcjonistyczne” (motywacja do stawiania sobie wyjątkowo wysokich wymagań i ciężkiej pracy, aby je osiągnąć).

Autorzy sprawdzili także, jak wskaźniki perfekcjonizmu nakładały się na warunki ekonomiczne w czasie i w różnych krajach. Jak się okazało, spadek PKB per capita wiązał się z wyższym wskaźnikiem dążeń perfekcjonistycznych, podczas gdy rosnące nierówności ekonomiczne wiązały się z gwałtowniejszym wzrostem obaw związanych z perfekcjonizmem.

„Kiedy brakuje możliwości ekonomicznych, młodzi ludzie zdają się rekompensować to dążeniem do perfekcji” – mówi Curran. - „A kiedy nierówności rosną - widać, że strach i obawa przed popełnianiem błędów i opiniami innych ludzi stają się coraz bardziej centralnym elementem psychologii młodych ludzi”.

Związek między perfekcjonizmem a zdrowiem psychicznym utrzymywał się na stabilnym poziomie – wyższy poziom perfekcjonizmu był związany z objawami takimi jak depresja i lęk, niezależnie od okresu. Ponieważ perfekcjonizm wzrastał z czasem, zdaniem autorów może on być czynnikiem zwiększającym obawy dotyczące zdrowia psychicznego.

„Te odkrycia stanowią dodatkowy kontekst dla niedawnych debat na temat zdrowia psychicznego młodzieży” – wskazał Curran. - „Często obwiniane są telefony i media społecznościowe, ale wzrost perfekcjonizmu nastąpił wcześniej niż media społecznościowe. To badanie sugeruje, że działa tu coś głębszego”.

Paweł Wernicki (PAP)

pmw/ zan/