Skuteczność treningu mózgu w utrzymywaniu jego sprawności budzi kontrowersje od lat. Pierwsze na świecie długotrwałe, randomizowane badanie kontrolowane dotyczącego wpływu treningu mózgu na ryzyko demencji przeprowadzili naukowcy z kilku amerykańskich uniwersytetów.

Długoletnie badanie objęło 2832 osób w wieku 65 lat i starszych. Uzyskane wyniki sugerują, że trening może zmniejszyć ryzyko rozpoznania demencji o 25 proc.

Uczestnicy zostali losowo przydzieleni do jednej z trzech grup interwencyjnych lub do grupy kontrolnej. Jedna grupa uczestniczyła w komputerowym treningu szybkości o nazwie Double Decision. Na krótko wyświetlano im w danej scenie samochód i znak drogowy. Uczestnicy musieli następnie przypomnieć sobie, który samochód się pojawił i gdzie znajdował się znak. W miarę poprawy wyników zadanie stawało się trudniejsze.

Pozostałe dwie grupy brały udział w treningu pamięci lub rozumowania.

Badani przez pięć tygodni uczestniczyli w dwóch 60-75-minutowych sesjach tygodniowo. Około połowa osób z każdej grupy została następnie losowo przydzielona do udziału w sesjach przypominających – czterech dodatkowych 1-godzinnych sesjach pod koniec pierwszego roku i kolejnych czterech pod koniec trzeciego roku.

Dwadzieścia lat później naukowcy przeanalizowali dane dotyczące wniosków o świadczenia Medicare, aby określić, u ilu uczestników zdiagnozowano demencję. Stwierdzili, że osoby, które ukończyły trening szybkości z sesjami przypominającymi, miały o 25 proc. niższe ryzyko diagnozy choroby Alzheimera lub pokrewnej demencji w porównaniu z grupą kontrolną.

Żadna inna grupa – w tym grupa trenująca szybkość bez sesji przypominających – nie wykazała znaczącej zmiany ryzyka.

W programie Double Decision użytkownicy są testowani pod kątem szybkości, uwagi i widzenia peryferyjnego, koncentrując się na jednym z dwóch celów centralnych i jednym peryferyjnym. Wraz ze wzrostem tempa programu, cele centralne stają się bardziej podobne, a peryferyjne rozproszenia uwagi mnożą się.

Nie jest jasne, jak i dlaczego może działać trening szybkości. Być może chodzi o procesy uczenia się zachodzące bez udziału świadomości. Zmiany powstałe w wyniku tego rodzaju nauki są bardzo długotrwałe.

Chociaż czas trwania treningu był stosunkowo krótki, wykonywane zadania wymagały wysiłku i skupienia uwagi. Być może dzięki treningowi tworzy się „rezerwa mózgowa”, opóźniająca wystąpienie objawów demencji.

Zmienione dzięki treningowi połączenia mózgowe mogą również zwiększać podzielność uwagi, ułatwiając codzienne życie w miarę starzenia się. Mogłoby to zmniejszyć izolację, zachęcić do większej aktywności lub zwiększyć zaangażowanie społeczne – czynniki, o których wiadomo, że przyczyniają się do długoterminowego zdrowia mózgu.

Zdaniem specjalistów korzystne działanie na mózg mogą mieć nie tylko takie programy komputoreowe, jak opisywane, ale różnego rodzaju nowe aktywności – na przykład nauka sportu, zawodu czy rękodzieła.

Paweł Wernicki (PAP)

pmw/ agt/