Ludzie zmienili sposób hodowli koni 4 200 lat temu, co wywołało rewolucję

Konie Przewalskiego (Equus przewalskii lub Equus ferus przewalskii) z,Parku Narodowego Hustai w Mongolii, Adobe Stock
Konie Przewalskiego (Equus przewalskii lub Equus ferus przewalskii) z,Parku Narodowego Hustai w Mongolii, Adobe Stock

Ok. 2 200 lat p.n.e. nastąpiła wyraźna zmiana w praktykach hodowlanych koni, m.in. krzyżowanie osobników spokrewnionych. Doprowadziło to do masowego wykorzystania konia jako środka transportu – wynika z publikacji na łamach Nature.

Konie zrewolucjonizowały historię ludzkości, bo umożliwiły przemieszczanie się na duże odległości. Jednak wskazanie dokładnego momentu w historii, kiedy i w jaki sposób człowiek zamienił konia w środek transportu pozostawało naukowym wyzwaniem.

Zebrane dowody genetyczne sugerują, że współczesne konie domowe wyewoluowały na stepach zachodniej Eurazji 3 000 lat p.n.e. Według niektórych teorii pierwszymi jeźdźcami byli reprezentanci tzw. kultury grobów jamowych (Yamnaya), którzy właśnie na koniach dotarli do Europy.

Jednak wcześniejsze badania pomogły ustalić, że koni używali już 3 500 lat p.n.e. ludzie związani z kulturą Botai w Azji Centralnej (tereny dzisiejszego północnego Kazachstanu). Z tą różnicą, że ta społeczność nie jeździła na koniach, a hodowała je m.in. dla mleka. Kultura Botai nie rozprzestrzeniła się jednak na inne regiony. Jej przedstawiciele ostatecznie wyginęli, a ich konie wróciły do dzikiego stanu.

Ponad tysiąc lat później inna linia koni została udomowiona na stepach pontyjsko-kaspijskich. To właśnie ta linia ostatecznie rozprzestrzeniła się na cały świat, prowadząc do powstania wszystkich dzisiejszych koni domowych.

Pablo Librado z Universite Paul Sabatier w Tuluzie we Francji wraz z zespołem - w badaniach wzięli udział także polscy naukowcy, Daniel Makowiecki, Przemysław Makarowicz, Marcin Szeliga i Jan Romaniszyn - przeprowadzili analizy genomowe 475 dawnych koni i porównali je z genomami 71 współczesnych koni domowych, reprezentujących 40 ras na całym świecie, a także sześć zagrożonych wyginięciem koni Przewalskiego, które są innym podgatunkiem.

Badacze odkryli, że około 2 200 lat p.n.e. nastąpiła wyraźna zmiana w praktykach hodowlanych koni (w tym - krzyżowanie osobników blisko spokrewnionych), co doprowadziło do zastąpienia niemal wszystkich linii koni współczesnymi liniami udomowionymi. Hodowlę koni ułatwiło też celowe skrócenie "czasu pokoleniowego" – czyli rozród koni hodowlanych następował mniej więcej o połowę szybciej niż w środowisku naturalnym.

"Ludzie nauczyli się kontrolować reprodukcję konia. To dużo mówi nam o procesie hodowli, który leżał u podstaw sukcesu ekspansji koni na świecie" – powiedział Ludovic Orlando z Centrum Antropobiologii i Genomiki w Tuluzie (Francja), cytowany przez "New Scientist". Jego zespół potwierdził, że przed trzecim tysiącleciem p.n.e. konie nie były hodowane ani udomowione – z wyjątkiem ludu Botai. "Oznacza to, że konie nie przyczyniły się do migracji ludzkich ani ekspansji kulturowych przed tym czasem, wbrew niektórym teoriom" – uznał Ludovic Orlando.

Christine Aurich z Uniwersytetu Medycyny Weterynaryjnej w Wiedniu podejrzewa jednak, że skrócone okresy pokoleniowe wynikały prawdopodobnie z lepszych wskaźników przeżywalności, a nie tylko z rozmnażania młodszych osobników.

"Konie rodzą na leżąco na otwartych terenach trawiastych, co czyni je wysoce podatnymi na drapieżniki do czasu, aż źrebię będzie w stanie biegać, kilka godzin później. Dodatkowo, jakiekolwiek zakłócenia mogłyby uniemożliwić źrebięciu wypicie pierwszego mleka – co zawsze prowadzi do śmierci. Trzeba przyjąć, że dla koni żyjących pod opieką ludzi straty klaczy i ich nowo narodzonych źrebiąt były znacznie mniejsze w porównaniu do strat u koni żyjących na wolności" - powiedziała Aurich, cytowana przez "New Scientist".  (PAP)

Urszula Kaczorowska

uka/ bar/

Fundacja PAP zezwala na bezpłatny przedruk artykułów z Serwisu Nauka w Polsce pod warunkiem mailowego poinformowania nas raz w miesiącu o fakcie korzystania z serwisu oraz podania źródła artykułu. W portalach i serwisach internetowych prosimy o zamieszczenie podlinkowanego adresu: Źródło: naukawpolsce.pl, a w czasopismach adnotacji: Źródło: Serwis Nauka w Polsce - naukawpolsce.pl. Powyższe zezwolenie nie dotyczy: informacji z kategorii "Świat" oraz wszelkich fotografii i materiałów wideo.

Czytaj także

  • Fot. Wikipedia/ domena publiczna

    NASA: łazik Viper nie poleci na Księżyc

  • EPA/SARAH YENESEL 10.07.2024

    USA/ Szkielet stegozaura sprzedany na aukcji za blisko 45 mln dol.

Przed dodaniem komentarza prosimy o zapoznanie z Regulaminem forum serwisu Nauka w Polsce.

newsletter

Zapraszamy do zapisania się do naszego newslettera