Zabytkowy reper z Krakowa z 1878 roku. Fot. Mariusz Meus

Na tropie strażników współrzędnych. Pan Południk: i w dobie GPS osnowa geodezyjna wciąż niezbędna

Metalowe bolce w ścianach kamienic, masywne betonowe fundamenty wkopane w ziemię, granitowe słupki w lasach – setki tysięcy znaków geodezyjnych w Polsce podlega ochronie prawnej. O tym, że ci stateczni „strażnicy współrzędnych” również w czasach GPS wymagają ochrony – mówi geodeta Mariusz Meus.

  • Argisztichinili widoczne od strony północnej, foto: prof. Krzysztof Jakubiak

    Złożony, starożytny system dystrybucji wody w odkryli polscy archeolodzy w Armenii

    Niemal 420 km dawnych koryt rzecznych oraz ok. 135 km pozostałości kanałów, prawdopodobnie starożytnych, odkryto w okolicach dawnego miasta Argisztichinili w Armenii. Był to ogromny projekt infrastrukturalny, którego budowa wymagała zaawansowanej wiedzy - komentują archeolodzy.

  • Zdjęcia mumii Dziewczyny z Llullaillaco. Fot. Johan Reinhard

    Archeolodzy ustalili, kiedy mogła umrzeć inkaska „Dziewczyna z Llullaillaco”

    Analiza kukurydzy, manioku i liści koki pozwoliła precyzyjniej określić moment rytuału capacocha, którego ofiarą padła tzw. Dziewczyna z Llullaillaco, obecnie jedna z najbardziej znanych inkaskich mumii. Wyniki wskazują, że ceremonię przeprowadzono ok. 1499 r., w okresie ekspansji Imperium Inków.

  • Stanowisko archeologiczne i wykop w Tell Brak. Autor: prof. Arkadiusz Sołtysiak. 

    Syria/ Przemoc wobec dziecka sprzed 6 tys. lat udokumentowana przez archeologów

    Szkielet niemowlęcia sprzed ponad 6 tys. lat, odkryty na stanowisku archeologicznym w Syrii, może być bardzo rzadkim świadectwem przemocy wobec dziecka w pradziejach. Analiza złamanych żeber i innych zmian kostnych, przeprowadzona przez naukowców UW, wskazuje, że obrażenia mógł zadać dziecku opiekun.

  • Warszawa, 15.06.2026. Na zdjęciu z 11 bm. archeolog, autor książki “Bogowie Polski. Szamani, megality i zapomniane słowiańskie bóstwa” Szymon Zdziebłowski przed siedzibą Polskiej Agencji Prasowej w Warszawie. Szymon Zdziebłowski był gościem Studia PAP. PAP/Radek Pietruszka

    Popularyzator archeologii: najstarsze znalezisko o charakterze kultowym na terenie Polski ma 40 tys. lat

    Wiara w Światowida, Peruna i inne słowiańskie bóstwa to końcowy etap przedchrześcijańskich wierzeń na terenach dzisiejszej Polski. Ale wcześniej też dużo się działo. Najstarsze znalezisko o charakterze kultowym na naszych terenach ma 40 tys. lat - mówi archeolog i popularyzator nauki Szymon Zdziebłowski.

  • Warszawa, 16.06.2026. Na zdjęciu z 11 bm. archeolog prof. Janusz Wołoszyn przed siedzibą Polskiej Agencji Prasowej w Warszawie, 11 bm. Janusz Wołoszyn był gościem Studia PAP. PAP/Radek Pietruszka

    Archeolog badający rysunki naskalne: Peru stoi archeologią

    Toro Muerto jest jednym z największych na świecie stanowisk archeologicznych ze sztuką naskalną - z motywami geometrycznymi, zwierzęcymi i ludzkimi. - Peru stoi archeologią - podkreślił w Studiu PAP dr hab. Janusz Wołoszyn, prof. UW, który od ponad dekady prowadzi tam badania.

  • 17.06.2026. Szczątki pierwszego króla i pierwszej królowej Polski - Bolesława Chrobrego i Rychezy, wystawione w Złotej Kaplicy Katedry Poznańskiej, mauzoleum pierwszych Piastów, 17 bm. Uroczystość odbyła się w związku z 1001. rocznicą śmierci Bolesława Chrobrego. PAP/Jakub Kaczmarczyk

    Szczątki królewskie Bolesława Chrobrego zaprezentowane w Złotej Kaplicy Katedry Poznańskiej

    Relikwiarz z kością przypisywaną Bolesławowi Chrobremu zaprezentowany został w środę w Złotej Kaplicy katedry poznańskiej – nekropolii pierwszych Piastów. Ekspozycja została przygotowana przy okazji 1001. rocznicy śmierci pierwszego króla.

  • Fot. materiały prasowe UW

    Albania/ Pozostałości świątyni hellenistycznej odkryli archeolodzy UW

    Pozostałości dużej świątyni hellenistycznej w północnej Albanii odkryli badacze z Uniwersytetu Warszawskiego i Uniwersytetu w Tiranie. To pierwsza świątynia iliryjska odkryta w tym regionie oraz kolejny krok w badaniach nad tzw. zaginionym miastem - poinformowało UW.

  • , 15.06.2026. Cenne zabytki archeologiczne związane z historią Zamku i rodu Ossolińskich na Zamku Krzyżtopór w Ujeździe, 15 bm. Wśród powracających do miejsca pochodzenia po ponad 50 latach przedmiotów znajdują się m.in. wysokiej klasy kafle delftyjskie, naczynia, elementy wyposażenia wnętrz oraz przedmioty codziennego użytku z XVII wieku. Wydarzenie towarzyszy podpisaniu umowy o współpracy pomiędzy Uniwersytetem Jana Kochanowskiego w Kielcach a Miastem i Gminą Iwaniska – organizatorem Instytucji Kultury Zamek Krzyżtopór. PAP/Piotr Polak

    Świętokrzyskie/ Zabytki z Wawelu po pół wieku wrócą do Zamku Krzyżtopór

    Po ponad 50 latach do Zamku Krzyżtopór w Ujeździe (Świętokrzyskie) mają wrócić cenne zabytki archeologiczne przechowywane dotąd na Wawelu. Ich powrót zapowiedziano podczas podpisania umowy o współpracy naukowej między Uniwersytetem Jana Kochanowskiego a gminą Iwaniska.

  • fot. Kamil Niedźwiecki

    Na cmentarzysku koło Dąbrówna archeolodzy odkryli nietypowy średniowieczny pochówek

    Archeolodzy badający średniowieczne cmentarzysko w Starym Mieście k. Dąbrówna natrafili na nietypowy pochówek; zmarłego z żelaznym nożem pod szyją i gwoździem na piersiach. Taka zawartość grobu nie oznacza, że były to pogańskie praktyki antywampiryczne - uważa kierujący pracami dr Arkadiusz Koperkiewicz.

Najpopularniejsze

  • 05.07.2015 PAP/Marcin Bielecki

    Piorun, który wysłał błysk gamma ku ziemi

  • Poznań/ Sławosz Uznański-Wiśniewski: komercyjne loty kosmiczne nie są mniej ważne od misji naukowych

  • Syria/ Przemoc wobec dziecka sprzed 6 tys. lat udokumentowana przez archeologów

  • Archeolodzy ustalili, kiedy mogła umrzeć inkaska „Dziewczyna z Llullaillaco”

  • Wojna w Ukrainie zmienia zachowanie dzikich zwierząt

  • Fot. Adobe Stock

    Niechirurgiczny sposób na ból kolan

  • Powstała kurtka zbierająca wodę pitną z powietrza

  • ESA: El Niño zaczyna się budzić

  • Wenezuela/ Amerykańscy sejsmolodzy: to najsilniejsze wstrząsy w regionie od ponad stu lat

  • Za mało siedzenia także może szkodzić

25.06.2026. Astronauta ESA Sławosz Uznański-Wiśniewski podczas konferencji naukowej „Ekosystem kosmiczny rok po misji IGNIS” z okazji pierwszej rocznicy lotu na Międzynarodową Stację Kosmiczną, 25 bm. w Szkole Głównej Handlowej w Warszawie. (mr) PAP/Radek Pietruszka

Uznański-Wiśniewski w rocznicę startu: jakby to było wczoraj

25 czerwca mija rok od startu misji kosmicznej z udziałem Sławosza Uznańskiego-Wiśniewskiego. Wspominając emocje, które mu wtedy towarzyszyły, astronauta przyznał, że pamięta je, jakby to było wczoraj. Wyraził też nadzieję, że swoimi kompetencjami i doświadczeniem będzie wspierał polski sektor kosmiczny.

newsletter

Zapraszamy do zapisania się do naszego newslettera