Nauka dla Społeczeństwa

03.03.2024
PL EN
08.11.2023 aktualizacja 08.11.2023

Sól pomaga roślinie zdobyć wodę na pustyni

Fot. Adobe Stock Fot. Adobe Stock

Wydzielana przez tamaryszek bezlistny (Tamarix aphylla) sól pozwala tej pustynnej roślinie chłonąć wilgoć z powietrza – informuje pismo „Proceedings of the National Academy of Sciences”.

Tamaryszek bezlistny jest halofitem, czyli rośliną słonolubną. Rośnie na suchych, bogatych w sól glebach przybrzeżnych równin na Bliskim Wschodzie. Nadmiar soli wydziela ze specjalnych gruczołów w postaci skoncentrowanych kropelek solanki. W upalny dzień zawarta w tych kropelkach wilgoć szybko się rozprasza, pozostawiając trzęsące się na wietrze białe kryształki.

Podczas jazdy przez gorące, wilgotne pustynie Zjednoczonych Emiratów Arabskich, materiałoznawczyni Marieh Al-Handawi z New York University Abu Dhabi zauważyła kondensację wody na tych kryształach. Istnieje wiele roślin o strukturze liści przystosowanych do przyciągania wody w stanie ciekłym z mgły. Ale Al-Handawi, która szuka w naturze strategii radzenia sobie z niedoborem wody, podejrzewa, że skład chemiczny wydzielanych soli może mieć coś wspólnego z rosą.

Al-Handawi i jej zespół nagrali filmy poklatkowe przedstawiające tamaryszki w ich naturalnym środowisku. Nagrania wykazały, że kryształki soli powstające w ciągu dnia, w nocy przyciągają wodę. Po powrocie do laboratorium naukowcy odkryli, że przy temperaturze 35°C i wilgotności względnej na poziomie 80 proc. naturalnie inkrustowana solą gałąź zebrała 15 miligramów wody po dwóch godzinach, podczas gdy umyta gałąź - tylko około jedną dziesiątą tej ilości.

„Ten wynik był dla nas rozstrzygający – mówi Al-Handawi. – Udowodnił bowiem, że w procesie zbierania wody głównym czynnikiem przyczyniającym się do gromadzenia wody są sole, a nie powierzchnia rośliny”. Co więcej, naukowcy zaobserwowali powstawanie rosy na kryształach do poziomu zaledwie 50 proc. wilgotności względnej.

Jak wykazały analizy, w skład solnej „posypki” tamaryszku wchodzi co najmniej 10 różnych rodzajów soli, które skrystalizowały się razem. Kryształy składają się głównie z chlorku sodu i gipsu, ale są też ślady siarczanu litu. Minerał ten wchłania wodę przy znacznie niższej wilgotności niż chlorek sodu czy gips. Chociaż chlorek sodu i gips dostarczają najwięcej wody, dodatek siarczanu litu pomaga wyjaśnić, w jaki sposób tamaryszek gromadzi wodę nawet przy niskiej wilgotności.

Al-Handawi przypuszcza, ze skład wydzielanej soli może różnić się w zależności od regionu i pory roku.

Więcej informacji w artykule źródłowym. (PAP)

Autor: Paweł Wernicki

pmw/ bar/

Przed dodaniem komentarza prosimy o zapoznanie z Regulaminem forum serwisu Nauka w Polsce.

Copyright © Fundacja PAP 2024