Botoks, czyli jad kiełbasiany, inaczej toksyna botulinowa (BTX) to neurotoksyna wytwarzana przez beztlenowe bakterie Clostridium botulinum. Należy do najbardziej toksycznych znanych substancji. Inną toksyną o podobnej budowie jest toksyna tężcowa.

Dotychczas ta rodzina toksyn uważana była za działającą wyłącznie na kręgowce - człowieka, myszy czy ptaki. Teraz jednak naukowcy z uniwersytetów w Sztokholmie i Lund we współpracy z University of California odkryli toksynę PMP1, która selektywnie działa na komary odpowiedzialne za przenoszenie malarii. Odkrycie może doprowadzić do opracowania innowacyjnych oraz nieszkodliwych dla środowiska metod zwalczania malarii.

Ponieważ toksyna jest białkiem, łatwo ulega rozkładowi i nie powoduje trwałego skażenia środowiska (w przeciwieństwie chociażby do DDT). Możliwe, że da się ją zmodyfikować tak, aby powstały biologiczne insektycydy zwalczające wybrane szkodniki lub organizmy przenoszące choroby (zwane wektorami).

Obecnie do zwalczania przenoszących malarię komarów stosuje się głównie chemiczne środki owadobójcze oraz nasycone nimi moskitiery. Jednak komary są coraz odporniejsze na insektycydy. Rocznie odnotowuje się ponad 200 milionów zachorowań na malarię. W roku 2017 zmarło z jej powodu około 435 tysięcy osób.

„Znaleźliśmy PMP1 w bakteriach z dwóch zagrożonych siedlisk: bagien namorzynowych w Malezji i dna lasu w Brazylii. Pokazuje to, jak ważne jest, aby chronić te skarby różnorodności biologicznej” - powiedział kierujący badaniami w Szwecji prof. Pål Stenmark.(PAP)

Autor: Paweł Wernicki

pmw/ agt/