Wielkie obserwatorium gamma będzie jeszcze potężniejsze, niż planowano. Południowa część Cherenkov Telescope Array Observatory (CTAO) dostanie dwa dodatkowe duże teleskopy – informuje Europejskie Obserwatorium Południowe (ESO)
Cherenkov Telescope Array Observatory (CTAO) to międzynarodowy projekt, którego celem jest budowa naziemnego obserwatorium promieniowania gamma nowej generacji. CTAO ma posiadać teleskopy w dwóch miejscach: CTA-North na wyspie La Palma w Hiszpanii oraz CTA-South na Pustyni Atakama w Chile. W tym drugim miejscu gospodarzem dla teleskopów jest Europejskie Obserwatorium Południowe (ESO), bowiem staną one na terenach należących do ESO.
Jak dotąd duże teleskopy planowano w północnym obserwatorium CTAO, a w południowym jedynie średnie i małe. Jednak w nowej „Konfiguracji Beta” południowe obserwatorium otrzyma dwa swoje własne duże teleskopy. Łącznie będzie mieć więc 53 teleskopy. W nowej konfiguracji czułość południowego obserwatorium zwiększy się dwukrotnie w zakresie od 50 do 80 GeV, a o około jedną czwartą - w zakresie od 20 GeV do 300 TeV.
Teleskopy w obserwatorium CTAO dzielą się na trzy rodzaje: duże Large-Sized Telescope (LST), średnie Medium-Sized Telescope (MST) i małe Small Size Telescope (SMT). Małe teleskopy służą do detekcji promieniowania o wyższych energii, a duże teleskopy do promieniowania o niższych energiach. Średnice teleskopów to odpowiednio 45 metrów, 27 metrów i 9 metrów.
Jednak nie obserwują one promieniowania gamma bezpośrednio, gdy ziemska atmosfera chroni nas przed jego przedostawaniem się ku powierzchni Ziemi. Są w zasadzie teleskopami optycznymi, wyposażonymi w niezwykle szybkie kamery, przeznaczonymi do obserwacji krótkich błysków światła generowanych, gdy promieniowanie gamma trafia w ziemską atmosferę, tzw. promieniowania Czerenkowa.
Obecnie trwa budowa CTA-South. Ukończono kluczowe prace przygotowawcze, w tym 17 kilometrów dróg i fundamenty dla małych i średnich teleskopów. Do końca roku powinny powstać fundamenty dla dużych teleskopów.
W 2025 roku obserwatorium CTAO uzyskało status konsorcjum na rzecz europejskiej infrastruktury badawczej (ang. European Research Infrastructure Concortium, w skrócie ERIC), przyznany przez Komisję Europejską. Jest to forma organizacyjno-prawna dla struktury naukowej o znaczeniu europejskim.
W CTAO zaangażowanych jest 1500 naukowców i inżynierów ze 150 instytucji w 25 krajach. Pełnoprawnymi członkami konsorcjum jest 10 krajów europejskich oraz Europejskie Obserwatorium Południowe (ESO). Polska bierze udział w projekcie na dwa sposoby. Bezpośrednio jako kraj członkowski, a także pośrednio, poprzez ESO, którego również jest członkiem. (PAP)
cza/ zan/
Fundacja PAP zezwala na bezpłatny przedruk artykułów z Serwisu Nauka w Polsce pod warunkiem mailowego poinformowania nas raz w miesiącu o fakcie korzystania z serwisu oraz podania źródła artykułu. W portalach i serwisach internetowych prosimy o zamieszczenie podlinkowanego adresu: Źródło: naukawpolsce.pl, a w czasopismach adnotacji: Źródło: Serwis Nauka w Polsce - naukawpolsce.pl. Powyższe zezwolenie nie dotyczy: informacji z kategorii "Świat" oraz wszelkich fotografii i materiałów wideo.