Jak poinformowała Europejska Agencja Kosmiczna, minisatelita typu CubeSat ERMIS-3, opracowany przez Narodowy Uniwersytet im. Kapodistriasa w Atenach, nawiązał łączność z naziemną stacją optyczną. Eksperci podkreślają, że to ważny krok w kierunku wykorzystania łączności optycznej w małych satelitach. 

W próbie wykorzystano terminale optyczne opracowane przez litewską firmę Astrolight. Satelita nawiązał łączność z zainstalowaną w Grecji naziemną stacją Holomondas (HolOGS-1) opracowaną przez Uniwersytet Arystotelesa w Salonikach. Test odbył się zaledwie kilka tygodni po zakończeniu sprawdzania systemów pokładowych satelity na orbicie. Szybkie nawiązanie połączenia pokazało możliwość realizacji jednego z głównych celów projektu – precyzyjnego kierowania lasera, wykrywania sygnału i śledzenia odbiornika.

ERMIS-3, który wystrzelono 30 marca 2026 r. wraz z satelitami ERMIS-1 i ERMIS-2, jest częścią większego programu testowania orbitalnych technologii łączności dla małych satelitów. Jak tłumaczą specjaliści, łączność optyczna może pomóc w przesyłaniu coraz większych ilości danych gromadzonych podczas misji kosmicznych, m.in. obserwacji Ziemi.

W czasie takich misji powstają m.in. obrazy o wysokiej rozdzielczości oraz obrazy hiperspektralne, które trzeba przesyłać na Ziemię.

Wyzwanie polega na tym, że nawiązanie i utrzymanie połączenia jest trudne technicznie. Wiązka musi bowiem być precyzyjnie skierowana w stronę odbiornika, a satelita porusza się po orbicie z prędkością kilku kilometrów na sekundę. Oba terminale muszą zatem nie tylko wykryć sygnał, ale także nieustannie śledzić się nawzajem w trakcie krótkiego okna łączności.

Sytuację dodatkowo komplikują warunki atmosferyczne – chmury mogą całkowicie uniemożliwić połączenie, a turbulencje powietrza pogarszać jakość sygnału.

Misja stanowi część greckiego Narodowego Programu Kosmicznego, realizowanego przez Europejską Agencję Kosmiczną na zlecenie greckiego rządu.

„To ważny kamień milowy dla Uniwersytetu Arystotelesa w Salonikach oraz dla rozwoju łączności optycznej w Grecji. Po raz pierwszy udało się nawiązać z terytorium Grecji, a konkretnie ze stacji Holomondas, łączność optyczną z satelitą znajdującym się na niskiej orbicie okołoziemskiej. Tym bardziej ważne jest to, że połączenie nawiązano z greckim satelitą ERMIS” - mówi prof. Kleomenis Tsiganis, kierujący pracami w zakresie monitorowania sytuacji w przestrzeni kosmicznej (SSA) i naziemnych stacji optycznych (OGS) na Uniwersytecie Arystotelesa w Salonikach.

ESA zapewniła misji ERMIS-3 wsparcie techniczne, które objęło m.in. testy środowiskowe oraz precyzyjne ustawienie elementów układu optycznego prowadzone w Europejskim Centrum Badań i Technologii Kosmicznych (ESTEC) w Holandii.

„Europa potrafi tworzyć innowacje na światowym poziomie dzięki ścisłej współpracy przemysłu, środowiska akademickiego i instytucji publicznych. Po raz pierwszy satelita CubeSat w standardzie 8U, opracowany przez Uniwersytet Ateński, nawiązał bezpośrednią laserową łączność z Ziemią. Wykorzystano do tego zminiaturyzowany terminal optyczny opracowany przez firmę Astrolight w ramach greckiego Narodowego Programu Kosmicznego” – mówi Frederic Rouesnel, szef Biura Zarządzania Wdrażaniem Inicjatyw na rzecz Odporności w ESA.

Eksperci zwracają uwagę, że nanosatelita ERMIS-3 należy do najbardziej zaawansowanych satelitów typu CubeSat opracowanych w Europie. Dodają, że osiągnięcie otwiera nowe możliwości w zakresie bezpiecznej łączności dla małych satelitów w europejskim sektorze kosmicznym.

„ESA z dumą wspierała to przedsięwzięcie, zapewniając zarządzanie programem, nadzór techniczny, jak również pomoc inżynieryjną na wszystkich etapach. Pozwoliło to przekształcić ambitną koncepcję w pionierską demonstrację odpornych na zakłócenia technologii na orbicie” – podkreśla.

Marek Matacz (PAP)

mat/ zan/