Mikrobiom długowieczności

Fot. Adobe Stock
Fot. Adobe Stock

Powiązana z wyjątkową długowiecznością aktywność mikrobiomu jelitowego może sprzyjać zdrowszemu starzeniu się – informuje pismo „Cell Metabolism”.

Mikrobiom jelitowy to zbiorowisko bakterii i innych drobnoustrojów zamieszkujących przewód pokarmowy. Zmienia się przez całe życie i odgrywa istotną rolę w metabolizmie, stanach zapalnych oraz innych aspektach zdrowia. Wcześniejsze badania wiązały zmiany w mikrobiomie, zachodzące wraz z wiekiem, z osłabieniem organizmu (tzw. kruchością), przewlekłymi stanami zapalnymi i chorobami. Z kolei inne prace wskazywały na obecność specyficznych cech mikrobiomu u osób, które starzeją się w wyjątkowo dobrej kondycji.

Naukowcy z University of California San Diego (USA) zidentyfikowali zmiany w aktywności metabolicznej mikrobiomu jelitowego, które zaobserwowano u ludzi wyjątkowo długowiecznych. Co więcej, wzmocnienie tej samej aktywności za pomocą zmodyfikowanych bakterii poprawiło stan zdrowia metabolicznego u starszych samców myszy.

Odkrycie sugeruje, że niektóre pojawiające się z wiekiem zmiany w mikrobiomie jelitowym mogą być raczej mechanizmami obronnymi niż oznakami pogorszenia stanu organizmu – i potencjalnie mogą zostać wykorzystane do wspierania zdrowszego starzenia się.

„Wiele badań nad starzeniem się koncentruje się na tym, co w organizmie zaczyna szwankować wraz z upływem lat. Nasze wyniki sugerują jednak, że niektóre zmiany w mikrobiomie jelitowym mogą być w rzeczywistości próbą zachowania zdrowia metabolicznego przez organizm” – powiedział starszy autor badania, dr Amir Zarrinpar, profesor medycyny w UC San Diego School of Medicine.

„Jeśli uda nam się zidentyfikować te korzystne funkcje i bezpiecznie je wzmocnić, być może w przyszłości zdołamy opracować nowe sposoby wspierania zdrowszego starzenia się” - zwrócił uwagę badacz, cytowany w materiale prasowym.

W omawianym badaniu naukowcy skupili się na tym, w jaki sposób drobnoustroje jelitowe modyfikują kwasy żółciowe – substancje wytwarzane przez wątrobę, które pomagają w trawieniu tłuszczów, a jednocześnie pełnią funkcję cząsteczek sygnałowych w całym organizmie.

Bakterie jelitowe produkują enzymy zwane hydrolazami soli żółciowych (BSH), które chemicznie przekształcają kwasy żółciowe, umożliwiając im wpływanie na szlaki metaboliczne, procesy zapalne oraz wewnętrzny zegar biologiczny organizmu.

Autorzy badali najpierw grupę młodych oraz starszych myszy i stwierdzili, że proces starzenia wiąże się ze zwiększoną aktywnością enzymów BSH oraz intensywniejszymi przemianami kwasów żółciowych. Aby sprawdzić, czy podobny mechanizm występuje u ludzi, naukowcy przeprowadzili ponowną analizę publicznie dostępnych danych pochodzących z badań nad procesem starzenia się populacji ludzkiej.

Analiza objęła pomiary kwasów żółciowych u 48 młodych dorosłych, 107 osób starszych oraz 125 stulatków. W grupie stulatków zaobserwowano wyższy stosunek niektórych zmodyfikowanych kwasów żółciowych niż w obu młodszych grupach. Analiza danych dotyczących mikrobiomu wykazała również częstsze występowanie genu związanego z aktywnością enzymu BSH (hydrolazy soli kwasów żółciowych) u stulatków w porównaniu z grupą osób starszych.

Następnie badacze postawili pytanie, czy wzmocnienie tej funkcji mikrobiologicznej mogłoby przynieść korzyści zdrowotne. Zmodyfikowali szczep bakterii naturalnie występujących w jelitach tak, aby stale produkowały enzym BSH, a następnie wprowadzili go do organizmów 82-tygodniowych myszy, uznawanych za osobniki w podeszłym wieku. Pojedyncza dawka doprowadziła do trwałej kolonizacji, dzięki czemu bakterie pozostały w organizmie i przez dłuższy czas wytwarzały wspomniany enzym.

Około 20 tygodni po zabiegu u myszy, którym podano bakterie produkujące BSH, odnotowano znaczną poprawę wrażliwości na insulinę oraz umiarkowaną poprawę tolerancji glukozy w porównaniu z myszami, którym podano szczep kontrolny. Po 32 tygodniach u myszy poddanych terapii zaobserwowano również zmiany wskazujące na niższą masę ciała i mniejszą ilość tkanki tłuszczowej przy jednoczesnym zwiększeniu beztłuszczowej masy ciała. Inne wyniki wskazywały na zwiększone wykorzystanie tłuszczu jako źródła energii, poprawę funkcjonowania mitochondriów oraz zmiany w aktywności genów związanych ze stanami zapalnymi i wewnętrznym zegarem biologicznym organizmu.

Wyniki te nie dowodzą, że zmiany w mikrobiomie są przyczyną wyjątkowej długowieczności u ludzi, ani że zmodyfikowane bakterie mogą wydłużyć życie. Autorzy zaznaczają, że stulatków nie można bezpośrednio porównywać z myszami w podeszłym wieku, a dane uzyskane od ludzi stanowią raczej dowód wspierający niż rozstrzygający. Potrzebne są dalsze badania z udziałem ludzi, aby ustalić, czy zwiększona aktywność BSH jest markerem zdrowego starzenia się, czynnikiem, który się do niego przyczynia, czy może jednym i drugim.

Badanie to wskazuje również na szerszą perspektywę: zamiast próbować wymieniać cały mikrobiom jelitowy, naukowcy mogą w przyszłości identyfikować korzystne funkcje mikrobiologiczne i selektywnie je wzmacniać. Przyszłe badania sprawdzą, w jaki sposób różne formy BSH wpływają na metabolizm kwasów żółciowych, stany zapalne, gospodarkę energetyczną i inne aspekty starzenia się. Zbadane zostanie również to, czy takie podejście sprawdza się w podobny sposób u samic, biorąc pod uwagę znane różnice w procesie starzenia się w zależności od płci.

„Celem nie jest po prostu dłuższe życie, lecz zrozumienie biologii, dzięki której niektórzy ludzie zachowują odporność organizmu w miarę starzenia się – wskazał Zarrinpar. - Mikrobiom stwarza intrygujące możliwości, ponieważ – w przeciwieństwie do wielu innych aspektów starzenia się – może podlegać modyfikacjom. Niniejsze badanie stanowi punkt wyjścia do rozważań, czy korzystne funkcje drobnoustrojów można wzmocnić, aby pomóc w utrzymaniu zdrowia metabolicznego w późniejszym wieku”.

Paweł Wernicki (PAP)

pmw/ bar/

Fundacja PAP zezwala na bezpłatny przedruk artykułów z Serwisu Nauka w Polsce pod warunkiem mailowego poinformowania nas raz w miesiącu o fakcie korzystania z serwisu oraz podania źródła artykułu. W portalach i serwisach internetowych prosimy o zamieszczenie podlinkowanego adresu: Źródło: naukawpolsce.pl, a w czasopismach adnotacji: Źródło: Serwis Nauka w Polsce - naukawpolsce.pl. Powyższe zezwolenie nie dotyczy: informacji z kategorii "Świat" oraz wszelkich fotografii i materiałów wideo.

Czytaj także

  • Fot. Adobe Stock

    Na co dybie dron w wielorybie

  • Fot. Adobe Stock

    Homo erectus przystosował się do życia w azjatyckich lasach deszczowych

Przed dodaniem komentarza prosimy o zapoznanie z Regulaminem forum serwisu Nauka w Polsce.

newsletter

Zapraszamy do zapisania się do naszego newslettera