Do takich wniosków doszli naukowcy z konsorcjum Revived Genomics of Personality (zajmującego się genomiką osobowości), którzy przeanalizowali wyniki dotyczące 46 różnych, objętych badaniami grup ludzi z całego świata. Grupy te (tzw. kohorty) liczyły od ponad 600 mln do ponad 1,14 mln osób pochodzenie europejskiego lub afrykańskiego.

Wszyscy przekazali próbkę DNA do analizy oraz wypełnili kwestionariusz mierzący cechy osobowości zgodne z modelem tzw. Wielkiej Piątki. Są to: otwartość na doświadczenia, sumienność, ekstrawersja, ugodowość oraz neurotyczność. Cechy te stanowią stosunkowo trwałe i typowe różnice w sposobie myślenia, odczuwania i działania ludzi. Następnie zestawiono wyniki analizy DNA z różnicami w zakresie cech osobowości badanych osób.

Po uwzględnieniu wszystkich czynników łącznie, naukowcy doszli do wniosku, że z cechami osobowości wg modelu „Wielkiej Piątki” powiązanych jest ponad 1200 różnych wariantów genetycznych. Wpływ tych wariantów na cechy osobowości okazał się być istotniejszy niż się spodziewano – np. te same warianty, które u młodych dorosłych w Holandii wiązały się z ekstrawersją, pozwalały z sukcesem przewidzieć ten sam poziom ekstrawersji u emerytów w Stanach Zjednoczonych.

„Nie istnieje jeden »gen osobowości«. Cechy osobowości są powiązane z wieloma wariantami genetycznymi, przy czyn wpływ poszczególnych wariantów – nawet tych o największym znaczeniu - pozostaje bardzo niewielki” – skomentował główny autor badania Ted Schwaba z Michigan State University (USA). Ale mimo, iż pojedynczy wariant genetyczny ma znikomy wpływ na osobowość, to łączne oddziaływanie wielu takich wariantów może być już znacznie bardziej istotne, dodał.

Co zaskakujące okazało się też, że warianty genetyczne, które pozwalają przewidywać cechy osobowości, wiążą się w pewnym stopniu z wieloma aspektami życia, w tym ze zdrowiem psychicznym i fizycznym, długością życia, wykształceniem, przebiegiem kariery zawodowej i osiągnięciami zawodowymi, a nawet ze sposobem, w jaki dana osoba jest postrzegana przez bliskich.

Na przykład, warianty genetyczne powiązane z sumiennością korelowały z większą aktywnością w ciągu dnia, ograniczeniem używania substancji psychoaktywnych, częstszym uprawianiem sportu, większymi preferencjami wobec żywności niskokalorycznej, a także z rzadszymi hospitalizacjami, zdrowszym starzeniem się oraz niższym wskaźnikiem masy ciała, podczas gdy warianty związane z otwartością na doświadczenia i ekstrawersją korelowały z tendencją do prowadzenia nocnego trybu życia.

Warianty genetyczne związane z neurotycznością były skorelowane z mniej zdrowym starzeniem się, dodatkowo czynniki genetyczne związane z neurotycznością oraz mniejszą ugodowością wykazywały pewne związki z zawieszeniem w prawach ucznia, ucieczkami z domu oraz przypadkami wygrażania nożem lub bronią palną innym osobom.

Analiza potwierdziła zarazem, że środowisko także odgrywa istotną rolę w kształtowaniu osobowości. Przykładowo, powszechne warianty genetyczne związane z otwartością na doświadczenia pozwalają przewidzieć, iż dana osoba przeprowadzi się do bardziej kosmopolitycznej okolicy. Z kolei zamieszkiwanie w takich miejscach może wzmacniać i dalej kształtować tę samą cechę. Oznacza to, że czynniki genetyczne i środowiskowe oddziałują wzajemnie w procesie kształtowania się osobowości człowieka, ocenili naukowcy.

„Wydaje się, że osobowość odgrywa istotną rolę niemal w każdej dziedzinie życia. Mamy nadzieję, że niniejsze badanie zachęci wielu innych naukowców do uwzględniania cech osobowości w pracach badawczych” – podsumował Schwaba. (PAP)

jjj/ agt/