Pod koniec triasu, ok. 201 mln lat temu, doszło do masowego wymierania. Rozpad superkontynentu Pangea doprowadził do rozległych erupcji wulkanicznych, a te zanieczyściły atmosferę i wodę na planecie, co skutkowało wymieraniem organizmów. Wulkany wyemitowały olbrzymie ilości dwutlenku węgla, przez co globalna temperatura podniosła się o 5-10 st. C.

W miarę ocieplania się klimatu lasy zaczęły ustępować na rzecz paproci – dowodzą naukowcy z Uniwersytetu w Utrechcie (Holandia). Paprocie rozprzestrzeniły się na znacznych obszarach, odpowiadających dzisiejszej północno-zachodniej Europie. Wytworzył się krajobraz przypominający sawanny.

Gdy łatwopalne paprocie schły, wybuchały rozległe pożary. Na pogorzeliskach jednak szybko wyrastały kolejne paprocie, które po wyschnięciu stawały się pożywką dla ognia.

Naukowcy badali dobrze zachowane warstwy osadowe, które pobrali z czerech miejsc, m.in. z Wielkiej Brytanii. Badano warstwy, drążąc na głębokości do 640 m.

Zespół zrekonstruował mechanizm rozprzestrzeniania się pożarów dzięki analizom węgla drzewnego i składników organicznych powstających wraz z dymem, noszących nazwę wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych. Uzyskane wyniki zostały skojarzone z danymi na temat pyłków i zarodników.

Na podstawie danych wyłonił się apokaliptyczny obraz świata w trakcie masowego wymierania i zmian klimatu. Do tego doszły rozległe, intensywne pożary, wywołane ekspansją paproci, ich schnięciem i następnie tworzeniem się suchych pokładów liści, zaściełających rozległe obszary.

Jak podkreślają autorzy publikacji, mimo że górne elementy paproci mogą spłonąć, to jednak ich korzenie pozostają nienaruszone. Szybko wyrastają z nich świeże liście. Dzięki temu paproć może stosunkowo łatwo utrzymywać się na terenach okresowo nawiedzanych przez ogień, wypierając konkurentów. (PAP)

krx/ zan/