Wystąpienie pt. „Uważność: moda, metoda, czy mechanizm zmiany? Psychologia mindfulness po dwóch dekadach badań” odbyło się 31 marca br. i dotyczyło naukowych podstaw oraz zastosowań mindfulness w psychologii i psychoterapii.

– Istnieją silne dowody, że praktykowanie uważności pomaga w redukcji zaburzeń psychicznych oraz poprawie dobrostanu – zaznaczył dr hab. Holas.

Mindfulness, wprowadzone do praktyki medycznej przez Jona Kabat-Zinna, oznacza świadome kierowanie uwagi na bieżące doświadczenie – w sposób celowy i nieoceniający. Jak wyjaśnił badacz, można je rozumieć zarówno jako trening umysłu wspierający regulację emocji i uwagi, jak i jako szczególny stan świadomości.

Dr hab. Holas wskazał, że w ostatnich dwóch dekadach opublikowano liczne badania dotyczące zastosowania terapii poznawczej opartej na uważności (MBCT – Mindfulness-Based Cognitive Therapy), wykorzystywanej m.in. w leczeniu i zapobieganiu nawrotom depresji.

– Jednym z kluczowych mechanizmów jest ograniczanie ruminacji, czyli uporczywego, negatywnego myślenia oraz zamartwiania się – wyjaśnił.

Jak dodał, istotną rolę odgrywa także rozwijanie postawy akceptacji i życzliwości wobec własnych doświadczeń, co może stanowić alternatywę dla nadmiernej samokrytyki.

Badacz zwrócił również uwagę na znaczenie procesów metapoznawczych, w tym tzw. decentracji – zdolności obserwowania własnych myśli i emocji z dystansu, bez utożsamiania się z nimi. – Można powiedzieć, że jesteśmy raczej planszą, na której rozgrywa się partia szachów – zobrazował.

W swoich badaniach dr hab. Paweł Holas wykorzystywał m.in. technikę śledzenia ruchu gałek ocznych (eyetracking) do analizy tendencji uwagi do koncentrowania się na bodźcach negatywnych. Jak wskazał, utrzymujące się skupienie na takich bodźcach wiąże się z nasileniem ruminacji i objawów depresyjnych.

W badaniach eksperymentalnych nad krótkimi interwencjami mindfulness odnotowano natomiast poprawę efektywności przetwarzania informacji w warunkach stresu, mimo braku istotnych zmian w zakresie przełączania uwagi.

Badacz zwrócił również uwagę, że jednym z możliwych kierunków dalszych prac jest łączenie podejść opartych na uważności z terapiami wykorzystującymi psychodeliki.

Interwencje oparte na uważności znajdują zastosowanie w wielu obszarach, m.in. w redukcji stresu, leczeniu uzależnień czy wspieraniu dobrostanu psychicznego.

– Dotychczasowe wyniki badań dają podstawy, by traktować mindfulness jako metodę o udokumentowanej skuteczności, a nie jedynie modny trend – zaznaczył.(PAP)

wl/ bar/