Obserwacje prowadzone w misjach kosmicznych, m.in. NASA, dostarczyły danych wskazujących, że na Księżycu może być dużo wody. Gromadzi się ona m.in. w postaci lodu w głębokich, ciemnych kraterach wokół biegunów.

Autorzy pracy opublikowanej w „Nature Astronomy” (DOI 10.1038/s41550-026-02822-9) chcieli lepiej poznać historię i rozmieszczenie księżycowej wody.

Jak twierdzą, woda na Srebrnym Globie gromadziła się prawdopodobnie raczej powoli przez miliardy lat, niż w wyniku jednego wielkiego wydarzenia. Jednocześnie odkryli, gdzie jest jej najwięcej.

- Wygląda na to, że najstarsze kratery Księżyca zawierają też najwięcej lodu - zaznacza Paul Hayne z University of Colorado Boulder, jeden z autorów badania opisanego w piśmie „Nature Astronomy”. - To pozwala sądzić, że Księżyc gromadził wodę mniej więcej nieprzerwanie przez nawet 3 do 3,5 miliarda lat.

Taka informacja może pomóc w tropieniu źródeł wody na Księżycu. Dla astronautów i przyszłych misji księżycowych jest to bowiem podstawowy surowiec. Z lodu można uzyskać wodę pitną, a nawet - poprzez rozdzielenie atomów wodoru i tlenu - wykorzystywać ją do produkcji paliwa rakietowego.

- Odnalezienie poza Ziemią wody w stanie ciekłym i w formie nadającej się do wykorzystania jest jednym z najważniejszych wyzwań astronomii - komentuje główny autor badania, prof. Oded Aharonson z Weizmann Institute of Science w Izraelu.

Naukowcy przypominają też główne źródła wody na Księżycu, brane dotąd pod uwagę w rozważaniach dotyczących przyszłych misji. Według jednej z teorii w odległej przeszłości to wulkany przetransportowały wodę z wnętrza Księżyca na jego powierzchnię. Mogła też przedostać się na niego z komet i asteroid. Jej źródłem pośrednio mógł być nawet wiatr słoneczny bogaty w wodór, który na powierzchni Księżyca może tworzyć cząsteczki wody.

Naukowcy odtworzyli historię Księżyca i ewolucję kraterów, posługując się danymi z kosmicznych sond i symulacjami komputerowymi. Zaznaczają, że Księżyc nie zawsze znajdował się w takim ustawieniu, jakie znamy dzisiaj. Z czasem zmieniało się bowiem jego nachylenie względem Ziemi, w rezultacie czego kratery, które dziś pozostają w cieniu, mogły być kiedyś oświetlone.

Korzystając ze swoich symulacji, badacze sporządzili listę księżycowych „pułapek na lód” – kraterów, które najdłużej pozostawały najbardziej zacienione.

Na przykład krater Haworth, położony w pobliżu bieguna południowego, prawdopodobnie pozostaje w cieniu od ponad 3 miliardów lat i jest jednym z głównych kandydatów do poszukiwań lodu.

Zespół prof. Hayne’a opracowuje już nowe urządzenie do szukania lodu, o nazwie Lunar Compact Infrared Imaging System (L-CIRiS), które NASA planuje umieścić w pobliżu południowego bieguna Księżyca pod koniec 2027 roku.

- Ostatecznie kwestia pochodzenia wody na Księżycu zostanie rozwiązana dopiero dzięki analizie próbek – zastrzegł ekspert. - Będziemy musieli polecieć na Księżyc, aby zbadać te próbki na miejscu, albo znaleźć sposoby na sprowadzenie ich na Ziemię.

Marek Matacz (PAP)

mat/ zan/