Japoński szympans Ayumu z Kyoto University stworzył muzykę, łącząc bębnienie narzędziami z wokalizą. Zdaniem naukowców jego występy sugerują, że u ssaków naczelnych wyrażanie emocji głosem mogło częściowo wyewoluować w stronę wyrażania ich za pomocą instrumentów.
Ayumu to 26-letni szympans z Centrum Ewolucyjnych Początków Zachowań Ludzkich na Kyoto University. W lutym 2023 r. spontanicznie zagrał układ muzyczny, używając desek podłogowych do bębnienia i jednocześnie wydając złożone, ustrukturyzowane dźwięki przypominające wokalizę. Do końca marca 2025 r. jego opiekunowie - naukowcy zaobserwowali łącznie 89 takich występów.
Zauważyli, że sekwencje dźwięków były uporządkowane, a uderzenia narzędzi utrzymywały stały rytm, dokładniejszy niż kiedy szympans bębnił rękami lub stopami. Towarzyszyła temu rozbudowana mimika, według badaczy - wskazująca, że zwierzę odczuwa w tym czasie silne emocje.
Na łamach czasopisma „Annals of the New York Academy of Sciences” (http://dx.doi.org/10.1111/nyas.70239) badacze przypomnieli, że bębnienie u szympansów nie jest niczym nowym. Jednak połączenie go z wokalizacją, z zachowaniem tak wysokiego stopnia rytmiczności, nie zostało wcześniej opisane.
Poprzednie badania sugerowały także, że muzyka, zwłaszcza instrumentalna, mogła powstać, gdy emocje, które zwykle wyrażamy głosem, zaczęto przekładać na dźwięki wytwarzane narzędziami. Starożytne instrumenty perkusyjne były jednak zwykle wykonywane z nietrwałych materiałów, jak drewno lub skóry zwierząt, co utrudnia ich badania na podstawie dowodów archeologicznych. Dlatego obserwowanie muzyki u naszych „kuzynów” - szympansów i innych naczelnych - może stanowić klucz do zrozumienia ewolucji muzyki.
W ramach badań naukowcy analizowali zachowania Ayumu, dzieląc je na kilka elementów: uderzanie, przeciąganie i rzucanie. Następnie sprawdzali zależności między nimi, by odróżnić zachowania przypadkowe od celowych. Oceniali także odstępy między uderzeniami i porównywali rytmiczną stabilność użycia narzędzi z rytmem bębnienia rękami lub stopami.
Wyniki pokazały, że sekwencje dźwięków granych przez Ayumu nie były przypadkowe - między uderzeniami utrzymywał on regularne odstępy, jak gdyby korzystał z metronomu. Granie wyłącznie rękami lub nogami nie dawało takiego efektu. Dodatkowo podczas gry zwierzę robiło miny świadczące o odczuwaniu pozytywnych emocji.
Jak podkreślili badacze, takie przejawy emocji rzadko widać u szympansów tylko przy wydawaniu dźwięków głosem. Sugeruje to, że uczucia, które normalnie wyrażane są wokalnie, mogą być pokazywane również poprzez dźwięki wytwarzane narzędziami.
Kolejnym etapem badania będzie prześledzenie reakcji innych szympansów na muzyczne występy Ayumu.
Katarzyna Czechowicz (PAP)
kap/ zan/
Fundacja PAP zezwala na bezpłatny przedruk artykułów z Serwisu Nauka w Polsce pod warunkiem mailowego poinformowania nas raz w miesiącu o fakcie korzystania z serwisu oraz podania źródła artykułu. W portalach i serwisach internetowych prosimy o zamieszczenie podlinkowanego adresu: Źródło: naukawpolsce.pl, a w czasopismach adnotacji: Źródło: Serwis Nauka w Polsce - naukawpolsce.pl. Powyższe zezwolenie nie dotyczy: informacji z kategorii "Świat" oraz wszelkich fotografii i materiałów wideo.
