Konkurs Popularyzator Nauki organizowany jest przez serwis Nauka w Polsce, wydawany przez Fundację Polskiej Agencji Prasowej. Zwycięzców poznamy w grudniu.

EUROPEAN ROVER CHELLENGE – ZAWODY, KTÓRE STAŁY SIĘ KLASĄ DLA SIEBIE

Studenci elektroniki, informatyki, łączności, mechatroniki, a także geologii, komunikacji, a nawet prawa, miesiącami przygotowują się do zawodów. Projektują, konstruują i budują łaziki. Dokumentację ich prac oceniają specjaliści firm i organizacji sektora kosmicznego. Finaliści prezentują możliwości swoich robotów w konkurencjach opartych na prawdziwych misjach agencji kosmicznych NASA czy ESA. Zawody to nie tylko konkurencja, ale i szansa dla młodych inżynierów, planujących karierę w sektorze kosmiczno-robotycznym. Walka toczy się na specjalnie zaprojektowanym torze marsjańskim, gdzie można znaleźć aktywne wulkany, kratery uderzeniowe i ślady aktywności wody. W takich okolicznościach mierzy się ze sobą kilkadziesiąt międzynarodowych drużyn, reprezentujących politechniki, szkoły wyższe i uniwersytety. Tegoroczny, jubileuszowy konkurs odbył się w przestrzeni imitującej Czerwoną Planetę: organizatorzy stworzyli Marsyard, kanion inspirowany marsjańskim Valles Marineris, największym kanionem w Układzie Słonecznym. European Rover Challenge odwiedziło ponad 30 tysięcy osób.

Rywalizacji najlepszych łazików z całego świata zawsze towarzyszą niezapomniane atrakcje. Może to być obserwowanie Słońca, pilotowanie drona, konstruowanie robotów z LEGO, spotkania z astronautami, znanymi fizykami, ekspertami od satelitów, kosmicznym biznesem, popularyzatorami nauki. Strefa wystawców przyciąga pasjonatów astronomii i nowych technologii w różnym wieku, którzy uczestniczą w prelekcjach, wykładach i pokazach. W wyobraźni przenoszą się nie tylko na Marsa, ale dowiadują się również o pozyskiwaniu zasobów Księżyca, o planach uczynienia z niego platformy startowej dla dalekich misji kosmicznych, o poszukiwaniu śladów życia poza Ziemią, o wykorzystaniu danych satelitarnych i o tym, jak chronić naszą planetę dzięki technologiom kosmicznym. Mogą też sami przeprowadzać kosmiczne eksperymenty, a na deser… uczestniczyć w degustacjach kosmicznych potraw.

ZGROMADZIĆ LUDZI WOKÓŁ WSPÓLNEGO CELU

"Najważniejszym osiągnięciem naszej fundacji jest zgromadzenie szerokiej i różnorodnej grupy ludzi zainteresowanych kosmosem i umożliwienie im dzielenia się swoją pasją z publicznością" – podkreśla dr Anna Karahan z Europejskiej Fundacji Kosmicznej.

Zaznacza, że co roku w organizację konkursu łazików marsjańskich European Rover Challenge włącza się ponad sto osób. Są to naukowcy zajmujący się rozmaitymi zagadnieniami kosmicznymi, geolodzy i profesjonaliści pracujący w sektorze kosmicznym oraz zespół kilkudziesięciu wolontariuszy. Swoją wiedzą i obecnością fundację wspierają eksperci z Europejskiej Agencji Kosmicznej, Polskiej Agencji Kosmicznej i Agencji UE ds. Programu Kosmicznego (EUSPA). Całoroczny, międzynarodowy konkurs łazików Marsjańskich od 2014 roku rozrósł się do największego światowego eventu tego rodzaju. Na finał przyjeżdża obecnie już ponad pięćset osób – zawodników z Polski i z całego świata: od Australii i Japonii przez Azję, Europę do Kanady i Kolumbii; co roku startuje przynajmniej 5 zespołów z Polski. Trzydniowe wydarzenie i towarzyszący mu piknik popularnonaukowy odwiedzają w ostatnich latach stacjonarnie i zdalnie dziesiątki tysięcy osób. Zawodom towarzyszy konferencja, na której spotykają się przedstawiciele sektora kosmicznego, i naukowego, w tym: kół naukowych, studenckich stowarzyszeń, placówek badawczych, wydziałów sztuki i designu, ochrony środowiska, fundacji i start-upów.

"European Rover Challenge od 2014 stało się jednym z najważniejszych światowych, wydarzeń kosmiczno-robotycznych, łączących międzynarodowe zawody łazików planetarnych z kosmicznym piknikiem naukowym, w którym biorą udział przedstawiciele nauki, technologii i biznesu z całego świata" – podsumowuje przedstawicielka Europejskiej Fundacji Kosmicznej.

Fundacja kandydująca do tegorocznego tytułu Popularyzatora Nauki organizuje także inne wydarzenia popularnonaukowe: warsztaty, szkolenia, hackatony, czyli maratony programistyczne i konkursy dotyczące nauk ścisłych, technologii, inżynierii i matematyki (STEM) oraz wiedzy o kosmosie.

Wszystko po to, by ukształtować nowe pokolenie naukowców, inżynierów i innych specjalistów z branży wysokich technologii – tak, aby Polska mogła stać się aktywnym uczestnikiem projektu podboju kosmosu.

"Zespół fundacji zajmuje się też prowadzeniem w szkołach warsztatów i akcji edukacyjnych, które łączą tematy kosmosu i ekologii. Poprzez te działania inspirujemy i budzimy wśród dzieci i młodzieży pasję do poznawania świata i tworzenia własnych, pierwszych projektów. Dlatego oprócz nauki i technologii nasze działania obejmują także tematykę biznesową i środowiskową. Pokazujemy w praktyce, w jaki sposób technologie kosmiczne mogą pomóc w lepszym zrozumieniu i ochronie naszej własnej planety" – tłumaczy dr Anna Karahan.

OD ZAGADKOWEGO POJAZDU DO WIZYTÓWKI POLSKIEGO SEKTORA KOSMICZNEGO

Jej zdaniem przed 2014 rokiem, kiedy to fundacja zajęła się upowszechnianiem nauki i zagospodarowała kosmiczną niszę, mało kto w Polsce orientował się czym jest łazik marsjański. „Pojęcie to znane było głównie inżynierom oraz pracownikom branż pokrewnych do kosmicznej. W trakcie kolejnych edycji European Rover Challenge weszło ono do ogólnego użytku, co zawdzięczamy zawodom, wysokim osiągnięciom polskich zespołów oraz promocji wydarzenia zwiększającej zasięgi z roku na rok. Sukcesy polskich zespołów oraz ciągła kampania informacyjna prowadzona od 10 lat sprawiły, że łaziki marsjańskie są jednym z najbardziej rozpoznawalnych produktów polskiego sektora kosmicznego i robotycznego” – mówi dr Anna Karahan.

Dodaje, że zorganizowanie zdalnego konkursu w czasie pandemii uplasowało European Rover Challenge na czele listy najbardziej innowacyjnych wydarzeń kosmiczno-robotycznych na świecie. W 2021 roku transmisja uzyskała około pół miliona wyświetleń. W maju 2021 Agencja Rozwoju Przemysłu S.A. wraz z Polską Agencją Kosmiczną przyznała European Rover Challenge nagrodę w konkursie "Konstelacje ARP" w kategorii Zagraniczny Sukces.

W tym samym roku odbył się pierwszy zdalny (w 2022 r. już zorganizowany "w realu") Mars Colony Hackathon. Były to interdyscyplinarne trzydniowe warsztaty projektowania przyszłej marsjańskiej kolonii. W hackatonie brały udział zespoły złożone z geologów, architektów, prawników, inżynierów, projektantów, kulturoznawców i socjologów. "Takie warsztaty, nie tylko pozwalają się więcej dowiedzieć o różnych aspektach projektów kosmicznych, ale również skonfrontować swoje przemyślenia i doświadczenie z innymi, co niekiedy prowadzi do wybuchowych, ale zawsze twórczych projektów" – ocenia dr Karahan.

W 2022 r. fundacja otrzymała wyróżnienie Europlanet Prize for Public Engagement za European Rover Challenge – wydarzenie, które "umieszcza Polskę na mapie społeczności eksploratorów Marsa".

ZMIANA PERSPEKTYWY: KOSMOS – ZIEMIA – KLIMAT – LOKALNA SPOŁECZNOŚĆ

W 2023 roku fundacja, jako jedyny podmiot z Europy, znalazła się na liście zwycięzców prestiżowej nagrody Global E-STEM Award przyznanej za projekt edukacyjny „Skąd wiemy, że zmienia się klimat?”. W cyklu interaktywnych warsztatów i wykładów, pozwalających na zrozumienie w jaki sposób dane satelitarne pomagają w obserwacji zmian klimatycznych i ich skutków, od 2021 wzięło udział ponad 6500 uczniów szkół podstawowych i średnich.

Europejska Fundacja Kosmiczna współpracuje również z Fundacją Camerimage. W ramach cyklu “NAUKOWCY – ODKRYWCY – MARZYCIELE” i obchodów Roku Kopernikańskiego w 2023 odbyła się projekcja filmu „MOON” w reżyserii Duncana Jonesa, a następnie w czasie ERC 2023 przeprowadzono specjalną transmisję na żywo dla publiczności Camerimage Film Festival.

Z kolei celem konkursu Earth Rescue Challenge – Water Edition było zachęcenie młodzieży do przygotowania się na nadchodzące konsekwencje zmian klimatycznych i wspierania lokalnych społeczności i gminy lub miasta. Projekt przybliżył uczniom m.in. satelitarne techniki monitorowania wody. W konkursie Earth Rescue Challenge – Water Edition brali udział uczniowie z Torunia, Opoczna, Jasła, Gdyni, Krosna, Warszawy i Lubaczowa.

„Przy wybieraniu odbiorców naszych programów zwracamy szczególną uwagę aby szkolenia i konkursy dla szkół odbywały się poza największymi miejscowościami, dlatego duże warsztaty zorganizowaliśmy w Rudzie Śląskiej, Jaśle oraz w Kielcach (ale dla szkół z całego regionu), a także dla małej wiejskiej szkoły na Mazowszu w Sieczychach” – zaznacza dr Karahan.

Nauka w Polsce, Karolina Duszczyk