Bulla ołowiana z Lukovca, obie strony. Po lewej strona z godnością — EPISC, czyli episcopus; po prawej strona z imieniem STEPHANVS, ujętym między dwiema czteropłatkowymi rozetami. Podziałka 1 cm. Fot. Fabian Welc.

Chorwacja/Jedna z najstarszych pieczęci biskupich wschodniego Adriatyku odkryta na wysepce Lukovac

Ołowianą pieczęć (bullę) biskupa Stefana, wstępnie datowaną na VI–VII w., odkryli polscy i chorwaccy archeolodzy na wysepce Lukovac w Chorwacji. Zdaniem badaczy może to być jedna z najstarszych znanych biskupich pieczęci ze wschodniego Adriatyku. Tożsamość jej właściciela nie jest znana.

  • Tzw. Modlitewnik królowej Bony, Sigismundo de Sigismundi (skryba), Attavanti, Attavante degli (1452-ca 1517) i warsztat (miniatury). Źródło: Zamek Królewski w Warszawie - Muzeum

    Prof. Soszyński: fragmenty średniowiecznych manuskryptów wciąż nieodkryte na bibliotecznych półkach

    W Polsce zachowało się ok. 8,5 tys. średniowiecznych rękopisów bibliotecznych, a w oprawach nowszych ksiąg znajdują się tysiące nieznanych dotąd fragmentów manuskryptów pergaminowych. Ich katalogowanie i zabezpieczanie to spory problem - mówi dr hab. Jacek Soszyński, prof. Instytutu Historii Nauki PAN.

  • źródło: dr Michał Starski

    Puck/Fortyfikacje i cmentarz luterański odkryte na Wzgórzu Wiatracznym

    Ponad 300 struktur, w tym pozostałości najpewniej XV-wiecznego wiatraka otoczonego fosami i cmentarz luterański, odkryli archeolodzy podczas badań na Wzgórzu Wiatracznym w Pucku. Umocnienia mogą być związane z wojną trzynastoletnią - poinformował PAP dr Michał Starski z UW.

  • Roztwory jednościennych nanorurek węglowych. Fot. Michał Kurka
    Technologia

    Odpowiedni rozpuszczalnik zmienia nanorurki w skuteczniejsze nanosensory

    Odpowiedni dobór rozpuszczalnika może ułatwić modyfikowanie nanorurek węglowych i pomóc sterować ich właściwościami optycznymi - wykazali naukowcy z Politechniki Śląskiej. Tak przygotowane mogą służyć jako czujniki do wykrywania różnych substancji, np. cholesterolu.

  • Machu Picchu. EPA/Paula Bayarte 04.06.2023

    Peru/Polscy archeolodzy odkryli ponad 2,5 km inkaskich dróg wokół Machu Picchu

    Ponad 2,5 kilometra inkaskich dróg, a także nieznane dotąd tarasy, platformy i okrągłe struktury odkrył polsko-peruwiański zespół archeologów wokół Machu Picchu. Ze względu na pokrywający zbocza Andów gęsty las tropikalny naukowcy wykorzystali skanowanie laserowe prowadzone z drona.

  • Źródło: materiały prasowe Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu

    Antropolog: znaleziony pod Wrocławiem naszyjnik z zębów pochodzi sprzed około 5 tys. lat

    Znaleziony pod Wrocławiem naszyjnik z zębów pochodzi sprzed około 5 tys. lat. Badania szkieletu ludzkiego złożonego w tym samym kurhanie mogą zmienić wiedzę o okresie ceramiki sznurowej na tym terenie - ocenił antropolog i anatom dr Paweł Dąbrowski z Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu.

  • Powierzchnia kompozytu grzybnia–regolit w trakcie wzrostu, fot. M. Brandić Lipińska 
    Kosmos

    Architekt: grzyby mogą pomóc w stawianiu budowli na Marsie i Księżycu

    Organizmy żywe, w tym grzyby, mogą stać się częścią kosmicznych habitatów stawianych w przyszłości na Marsie i Księżycu. Mogłyby pomóc w wykorzystaniu miejscowych zasobów i jednocześnie stać się częścią systemu podtrzymywania życia - uważa architekt dr inż. Monika Brandić Lipińska z Uniwersytetu w Innsbrucku.

  • Fragmenty wyolbrzymionych figur antropomorficznych. Zniszczenia powstały pod wpływem czynników atmosferycznych. Źródło: dr Paweł Polkowski

    Egipt/ Prehistoryczni twórcy petroglifów świadomie niuansowali przedstawianą rzeczywistość

    Prehistoryczni twórcy petroglifów z Oazy Dachla przedstawiali relacje ludzi i zwierząt na co najmniej dwa sposoby. Wyolbrzymione postacie harmonijnie współistnieją ze zwierzętami, zaś zupełnie inne pojawiają się w scenach polowań. Z analizy wynika, że świadomie opowiadano o różnych aspektach rzeczywistości.

  • Zabytkowy reper z Krakowa z 1878 roku. Fot. Mariusz Meus
    Technologia

    Na tropie strażników współrzędnych. Pan Południk: i w dobie GPS osnowa geodezyjna wciąż niezbędna

    Metalowe bolce w ścianach kamienic, masywne betonowe fundamenty wkopane w ziemię, granitowe słupki w lasach – setki tysięcy znaków geodezyjnych w Polsce podlega ochronie prawnej. O tym, że ci stateczni „strażnicy współrzędnych” również w czasach GPS wymagają ochrony – mówi geodeta Mariusz Meus.

  • Zdjęcia mumii Dziewczyny z Llullaillaco. Fot. Johan Reinhard

    Archeolodzy ustalili, kiedy mogła umrzeć inkaska „Dziewczyna z Llullaillaco”

    Analiza kukurydzy, manioku i liści koki pozwoliła precyzyjniej określić moment rytuału capacocha, którego ofiarą padła tzw. Dziewczyna z Llullaillaco, obecnie jedna z najbardziej znanych inkaskich mumii. Wyniki wskazują, że ceremonię przeprowadzono ok. 1499 r., w okresie ekspansji Imperium Inków.

Najpopularniejsze

  • Źródło: Weronika Baranowska

    Szopy pracze zajmują budki lęgowe i zagrażają ptakom w PN Ujście Warty

  • Naukowiec: zlikwidowane w Małopolsce gniazdo szerszenia żółtonogiego mieściło ok. tysiąca owadów

  • Cztery stwierdzenia zamiast dwudziestu. Polscy naukowcy skrócili skalę samotności

  • Zlikwidowano pierwsze w Polsce gniazdo szerszenia azjatyckiego, ale wiosną będą kolejne

  • NCN: nie planujemy dalszych ograniczeń dot. wniosków o granty; naukowcy krytycznie o wprowadzonych już zmianach

  • Fot. Adobe Stock

    Spożycie oliwy z oliwek przed węglowodanami może ograniczyć wzrost poziomu cukru we krwi

  • USA/ Rosną zachorowania na zaawansowanego raka jelita grubego wśród nastolatków

  • Elektroniczny implant może zastąpić leki na cukrzycę typu 2

  • Nie tylko „zły” cholesterol ma znaczenie

  • Optogenetyczna terapia pomogła w zwyrodnieniu siatkówki

Warszawa, 01.11.2025. PAP/Albert Zawada

Psycholożka: żałoba nie ma daty ważności, a Wszystkich Świętych może nasilać poczucie straty

Żałoba nie ma daty ważności, a Wszystkich Świętych może nasilać poczucie straty. Pustka i samotność są naturalną częścią żałoby, ale jeśli smutek długotrwale uniemożliwia codzienne funkcjonowanie, warto szukać pomocy – powiedziała PAP psycholożka i psychotraumatolożka Joanna Chmiel-Starzyńska.