Zabytkowy reper z Krakowa z 1878 roku. Fot. Mariusz Meus

Na tropie strażników współrzędnych. Pan Południk: i w dobie GPS osnowa geodezyjna wciąż niezbędna

Metalowe bolce w ścianach kamienic, masywne betonowe fundamenty wkopane w ziemię, granitowe słupki w lasach – setki tysięcy znaków geodezyjnych w Polsce podlega ochronie prawnej. O tym, że ci stateczni „strażnicy współrzędnych” również w czasach GPS wymagają ochrony – mówi geodeta Mariusz Meus.

  • Zdjęcia mumii Dziewczyny z Llullaillaco. Fot. Johan Reinhard

    Archeolodzy ustalili, kiedy mogła umrzeć inkaska „Dziewczyna z Llullaillaco”

    Analiza kukurydzy, manioku i liści koki pozwoliła precyzyjniej określić moment rytuału capacocha, którego ofiarą padła tzw. Dziewczyna z Llullaillaco, obecnie jedna z najbardziej znanych inkaskich mumii. Wyniki wskazują, że ceremonię przeprowadzono ok. 1499 r., w okresie ekspansji Imperium Inków.

  • Stanowisko archeologiczne i wykop w Tell Brak. Autor: prof. Arkadiusz Sołtysiak. 

    Syria/ Przemoc wobec dziecka sprzed 6 tys. lat udokumentowana przez archeologów

    Szkielet niemowlęcia sprzed ponad 6 tys. lat, odkryty na stanowisku archeologicznym w Syrii, może być bardzo rzadkim świadectwem przemocy wobec dziecka w pradziejach. Analiza złamanych żeber i innych zmian kostnych, przeprowadzona przez naukowców UW, wskazuje, że obrażenia mógł zadać dziecku opiekun.

  • Fot: Komputer kwantowy ODRA-5 na Politechnice Wrocławskiej. Źródło: W. Bożejko
    Technologia

    Prof. Bożejko: język programowania komputerów kwantowych jest wciąż bardzo siermiężny

    Programowanie komputerów kwantowych przypomina programowanie pierwszych komputerów z lat 40. XX wieku. To obszar, który dopiero raczkuje i w porównaniu z programowaniem współczesnych klasycznych komputerów wygląda siermiężnie - opowiada prof. Wojciech Bożejko, specjalista od informatyki kwantowej.

  • Źródło: dr hab. Julia Pawłowska
    Życie

    Mykolożka: dzięki grzybiarzom odkryto trzy nowe gatunki grzybów; nauka obywatelska zmienia zasady gry

    Wolontariusze z całej Europy są zaproszeni do poszukiwania rzadkich grzybów. Dzięki zaangażowaniu ochotników badacze zidentyfikowali już trzy nowe gatunki gwiazdoszy. Nauka obywatelska sprawia, że docieramy do informacji, o których nam się nie śniło – mówi mykolożka dr hab. Julia Pawłowska.

  • Kleszcz pospolity Ixodes ricinus, samica i samiec. Źródło: Katarzyna Bartosik
    Życie

    Ekspertka: kleszcz to tylko pośrednik; krętki Borrelia to częściowo „prezent” od gryzoni i ptaków

    Rezerwuarem krętków boreliozy w przyrodzie są małe ssaki i ptaki. To właśnie od nich kleszcze – głównie na etapie larwy lub nimfy – infekują się bakteriami. O cyklu rozwojowym kleszcza i mechanizmach przenoszenia boreliozy mówi PAP parazytolożka dr hab. Katarzyna Bartosik, prof. UM w Lublinie.

  • Plansza wyryta w bloku kamiennym znalezionym we wschodniej części miasta (fot. Zofia Kowarska)

    Pasterskie łamigłówki, wyryte w kamieniach Ptolemais

    Ruiny starożytnego miasta Ptolemais pełne są kwadratowych plansz z licznymi wyżłobieniami. Archeolożka współpracująca z UW Zofia Kowarska odkryła już ponad 100 takich plansz. - Na przestrzeni wieków łamali sobie na nich głowy pasterze, którzy wypasając zwierzęta spędzali czas na grach przypominających warcaby lub kółko i krzyżyk - mówi PAP archeolożka.

  • Nowy polski meteoryt. Na powierzchni widoczne są zastygnięte strużki materii. Fot. materiały prasowe
    Kosmos

    Pod Łodzią odnaleziono nowy meteoryt żelazny; w sobotę ruszą jego badania

    Niemal 3 kg ma meteoryt żelazny - pozostałość po bolidzie, który przeleciał 17 kwietnia nad Polską. Kilka dni później znaleźli go pod Łodzią naukowcy i poszukiwacze z sieci bolidowej. W ustaleniu miejsca pomogły dane z kamer sieci bolidowej Skytinel. W sobotę ruszą pomiary krótko żyjących izotopów promieniotwórczych w meteorycie.

  • Źródło: Evgeny Galuskin
    Kosmos

    Kopernikit – nowy minerał z meteorytu Morasko. Odkrycie mniejsze niż ziarnko piasku

    Zaledwie 0,3 mm średnicy ma kopernikit – minerał, który przywędrował na Ziemię wewnątrz żelazowego meteorytu Morasko. O kulisach współczesnych odkryć mineralogicznych opowiedzieli PAP profesorowie Evgeny i Irina Galuskinowie z Uniwersytetu Śląskiego.

  • Białystok, 17.04.2026. Otwarcie wystaw „W kamień zmienione” oraz „Skarby minionych wieków” zorganizowanych z okazji 70-lecia Działu Archeologii Muzeum Podlaskiego, 17 bm. w głównej siedzibie muzeum w białostockim Ratuszu. (jm) PAP/Artur Reszko

    Białystok/ Wystawy cennych znalezisk przyrodniczych i archeologicznych w Muzeum Podlaskim

    Cenne znaleziska jak wczesnośredniowieczna biżuteria i zbiory monet, a także przyrodnicze eksponaty jak skamieniałości czy szczątki prehistorycznych zwierząt odnalezionych na terenie województwa podlaskiego - można oglądać na wystawie otwartej w piątek wieczorem w Muzeum Podlaskim w Białymstoku.

Najpopularniejsze

  • 05.07.2015 PAP/Marcin Bielecki

    Piorun, który wysłał błysk gamma ku ziemi

  • Poznań/ Sławosz Uznański-Wiśniewski: komercyjne loty kosmiczne nie są mniej ważne od misji naukowych

  • Syria/ Przemoc wobec dziecka sprzed 6 tys. lat udokumentowana przez archeologów

  • Archeolodzy ustalili, kiedy mogła umrzeć inkaska „Dziewczyna z Llullaillaco”

  • Wojna w Ukrainie zmienia zachowanie dzikich zwierząt

  • Fot. Adobe Stock

    Niechirurgiczny sposób na ból kolan

  • Powstała kurtka zbierająca wodę pitną z powietrza

  • ESA: El Niño zaczyna się budzić

  • Za mało siedzenia także może szkodzić

  • Naukowcy sprawdzili, czy protony są wieczne

 Warszawa, 23.06.2026. Na zdjęciu z 10 bm. kierowniczka polskiej misji kosmicznej IGNIS dr Aleksandra Bukała przed siedzibą Polskiej Agencji Prasowej w Warszawie. Aleksandra Bukała była gościem Studia PAP. PAP/Marcin Obara

IGNIS/ Kierownik polskiej misji kosmicznej: chcieliśmy wykorzystać każdą minutę na orbicie

W czwartek mija rok od startu pierwszej w historii polskiej misji na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Kierownik misji dr Aleksandra Bukała powiedziała PAP, że głównym celem było wykorzystanie każdej minuty pobytu polskiego astronauty na orbicie, aby jak najlepiej spożytkować tę szansę dla Polski.