Nauka dla Społeczeństwa

02.03.2024
PL EN
06.12.2023 aktualizacja 06.12.2023

Intensywne ćwiczenia mogą zwiększać ryzyko przeziębienia

Fot. Adobe Stock Fot. Adobe Stock

Regularna aktywność fizyczna chroni przed infekcjami dróg oddechowych, jak grypa, COVID-19 czy zwykłe przeziębienie. Jednak bardzo intensywne ćwiczenia zwiększają ryzyko tych chorób, gdyż osłabiają układ odporności – wykazało badanie wśród amerykańskich strażaków.

Zostało ono opublikowane na łamach czasopisma „Military Medical Research”.

Dotychczasowe badania wskazywały, że ryzyko ostrych infekcji oddechowych jest niższe u osób, które regularnie ćwiczą. Osoby aktywne fizycznie są też m.in. mniej narażone na poważne konsekwencje COVID-19.

Eksperci od jakiegoś czasu podkreślali jednak, że podejmowanie zbyt intensywnej aktywności fizycznej, zwłaszcza w dłuższym czasie, może mieć odwrotny skutek, gdyż negatywnie wpływa na naszą odporność.

„Zgodnie z teorią, krótkotrwałe zablokowanie aktywności układu immunologicznego następujące po intensywnych ćwiczeniach powoduje zwiększoną podatność na infekcje, zwłaszcza górnych dróg oddechowych” – przypomniał niebiorący udział w badaniu dr Choukri Ben Mamoun z Yale Institute for Global Health w New Haven (Connecticut, USA).

Badania wykazały, że zarówno osoby regularnie ćwiczące, jak i zdrowe osoby nieaktywne fizycznie, po bardzo intensywnym wysiłku fizycznym częściej zapadają na infekcje oddechowe. Potwierdzeniem tej prawidłowości mogą być obserwacje wśród maratończyków czy osób, które z racji wykonywanego zawodu są narażone na bardzo intensywny wysiłek fizyczny, np. żołnierze, strażacy, policjanci.

Najnowsze badanie przeprowadzone przez naukowców z laboratorium Departamentu Energii USA w Richland (stan Washington) w grupie 11 strażaków może pomóc w wyjaśnieniu mechanizmu, który się za tym kryje.

Strażacy przez 45 minut wspinali się pod górę w warunkach dużej wilgotności z ważącym ok. 20 kg. sprzętem. Odpowiadało to wysiłkowi, jaki strażacy podejmują w trakcie akcji gaśniczej w terenie. Przed intensywną aktywnością fizyczną oraz 10 minut po jej zakończeniu pobrano do badań ich próbki krwi, śliny oraz moczu.

O tym że wysiłek podejmowany przez strażaków był bardzo duży świadczył poziom kwasu mlekowego w mięśniach, który jest produkowany, gdy mięśnie podczas wysiłku nie otrzymują wystarczającej ilości tlenu.

Okazało się, że w próbkach śliny pobranych po aktywności fizycznej badani strażacy mieli niższy poziom trzech cytokin prozapalnych (pobudzających stan zapalny) i zwiększony poziom ośmiu peptydów zwalczających drobnoustroje.

Jak tłumaczą naukowcy, podczas intensywnego wysiłku fizycznego organizm może tłumić stan zapalny w drogach oddechowych, aby ułatwić oddychanie. Jednak spadek poziomu tych związków może zwiększać naszą podatność na zakażenie górnych dróg oddechowych, ponieważ osłabia zdolność układu odporności do zwalczania drobnoustrojów.

Z kolei, poprzez zwiększenie poziomu peptydów o działaniu przeciwdrobnoustrojowym organizm może kompensować zmniejszoną aktywność układu odporności. „Peptydy zwalczające drobnoustroje stanowią element odpowiedzi układu odporności, jednak zazwyczaj nie są zbyt skuteczne w walce z infekcjami wirusowymi. Dlatego sądzimy, że to może nas bardziej narażać na infekcje oddechowe” - skomentował główny autor pracy dr Ernesto Nakayasu z laboratorium Departamentu Energii USA w Richland.

Większość infekcji oddechowych wywoływana jest bowiem przez wirusy.

Naukowcy zwrócili ponadto uwagę, że w trakcie intensywnego wysiłku ludzie mają skłonność do oddychania przez usta. W ten sposób różne mikroby, w tym wirusy wywołujące infekcje oddechowe, penetrują w większych ilościach i głębiej do dróg oddechowych. Nie są bowiem zatrzymywane przez barierę obecną w śluzówce nosa.

W opinii dr. Nakayasu potrzeba więcej badań, aby lepiej zrozumieć, jak długo i jak intensywnie dana osoba musi ćwiczyć, aby spowodować negatywne zmiany w układzie odporności.

„Zależność między ćwiczeniami i układem odporności jest złożona i różni się między ludźmi. Lekarze mogą odnosić się do wyników tego badania, aby tworzyć indywidualne rekomendacje na temat ćwiczeń dla pacjentów” – skomentował dr Mamoun.

Jak podkreślił, regularne umiarkowane ćwiczenia fizyczne ogólnie mają związek z lepszym zdrowiem i lepszą czynnością układu odporności. „Dla osób, które ćwiczą do granic możliwości, kluczowy jest odpowiedni odpoczynek i regeneracja, aby zadbać o kondycję układu odporności" - podsumował dr Mamoun. (PAP)

jjj/ bar/

Przed dodaniem komentarza prosimy o zapoznanie z Regulaminem forum serwisu Nauka w Polsce.

Copyright © Fundacja PAP 2024