Nauka dla Społeczeństwa

18.08.2022
PL EN
28.07.2015 aktualizacja 28.07.2015

Ludzie próbowali uprawiać zboża już 23 tys. lat temu

Fot. Fotolia Fot. Fotolia

Próby uprawy roślin rozpoczęto nawet 23 tys. lat temu - twierdzą naukowcy na łamach "PLOS ONE". Do niedawna sądzono, że rolnictwo zostało "wynalezione" ok. 12 tys. lat temu na Bliskim Wschodzie.

Gatunki roślin, które nazywamy chwastami, można spotkać w przeróżnych ekosystemach na całym świecie. Mało wiadomo, skąd się one wzięły. Naukowcy zakładają, że ewoluowały wtedy, gdy ludzie zaczęli uprawiać inne odmiany roślin. Ich historia sięgałaby zatem początków rolnictwa - czasów oddalonych od nas ok. 12 tys. lat. Rośliny te szybko ewoluowały, opanowując obszary poddane ingerencji człowieka, gdzie zdołały przetrwać do dziś.

Obecność "prachwastów" i ślady świadczące o tym, że już 23 tys. lat temu ludzie próbowali uprawiać rośliny, znaleźli teraz naukowcy badający pozostałości po obozie zbieraczy i myśliwych. Znaleziska pochodzą ze stanowisko Ohalo II, znajdującego się na wybrzeżu Jeziora Galilejskiego w Izraelu.

Jest to stanowisko wyjątkowo dobrze zachowane. Obecny na stanowisku materiał uległ zwęgleniu. Pokryły je jednak osady z dna jeziora, tworząc środowisko o małej zawartości tlenu, co sprzyja zachowaniu wszelkich szczątków roślinnych.

Naukowcy z czterech uniwersytetów: Tel Awiwu, Hajfy, Bar-Ilan (w Izraelu) i Harvarda (USA) przebadali stanowisko, gdzie znaleziono szczątki sześciu ludzkich schronień i wyjątkowo bogaty zbiór roślin. Eksperci znaleźli i przebadali ok. 150 tys. szczątków roślinnych.

Jak ustalili, dawni mieszkańcy tego miejsca zbierali rośliny należące do ponad 140 gatunków. O tym, że się nimi najprawdopodobniej żywili, świadczą ślady użycia kamieni pełniących rolę prymitywnych żaren, na których rozdrabniano ziarna zbóż. Wokół tych żaren znaleziono liczne ziarna (dzikiej pszenicy płaskurki, jęczmienia i owsa), a także szczątki innych roślin, m.in. 13 znanych dziś chwastów.

"To wyjątkowo zachowane miejsce jest jednym z najlepszych przykładów archeologicznych na świecie na to, jak żyli myśliwi i zbieracze - podkreśla prof. Marcelo Sternberg z Uniwersytetu Tel Awiwu, cytowany na stronie Tel Aviv University American Friends. - Udało się odkryć całą masę informacji na temat stanowiska i jego mieszkańców".

Do niedawna eksperci twierdzili, że rolnictwo "wynaleziono" na terenach Iraku, Iranu, Lewantu i części Turcji (tam, gdzie powstały najstarsze znane cywilizacje) ok. 12 tys. lat temu.

Nowe badania stanowią dowód, że najdawniejsze próby upraw roślin, czyli dość poważną ingerencja człowieka w środowisko, nastąpiły aż 11 tysięcy lat wcześniej. Już pierwsze próby wystarczyły, by stworzyć warunki sprzyjające powstaniu "prachwastów" - roślin, które z biegiem czasu ewoluowały w chwasty znane dziś.

"O ile rolnictwo na pełną skalę nie powstało jeszcze dość długo, nasze badanie pokazuje, że próbne uprawy zaczęły się o wiele wcześniej, niż dotychczas sądzono, i daje nam powód do przemyślenia możliwości naszych przodków - mówi jeden z autorów badania, prof. Sternberg. - Ci dawni przodkowie byli o wiele mądrzejsi i bardziej uzdolnieni, niż sądziliśmy". (PAP)

zan/ agt/

Przed dodaniem komentarza prosimy o zapoznanie z Regulaminem forum serwisu Nauka w Polsce.

Copyright © Fundacja PAP 2022