Uruchomiony w 1987 roku Erasmus to program Unii Europejskiej wspierający mobilność studentów i pracowników uczelni oraz inne formy międzynarodowej współpracy szkół wyższych. Patronuje mu holenderski filozof, teolog i humanista Erazm z Rotterdamu, bo jak wielu ludzi renesansu, kształcił się w wielu uczelniach w różnych krajach Europy.

Obecnie w programie uczestniczy 33 państwa: 27 krajów członkowskich UE, dwa kraje kandydujące: Chorwacja i Turcja, a także Islandia, Lichtenstein, Norwegia i Szwajcaria. Polska przystąpiła do programu w roku akademickim 1998/1999. Studenci wyjeżdżają najczęściej na jeden semestr nauki, który - dzięki zharmonizowanemu systemowi punktów - zalicza im się do toku studiów. Od 2007 roku oferta Erasmusa została rozszerzona o staże studenckie w przedsiębiorstwach lub innych organizacjach.

Od 2014 roku siedem różnych programów edukacyjnych - takich jak Erasmus Mundus i program Leonardo da Vinci - zastąpi program „Erasmus dla wszystkich”. W listopadzie 2011 roku jego wprowadzenie zaproponowała Komisja Europejska.

Do tej pory z możliwości wyjazdu za granicę na studia lub praktyki w ramach programu skorzystały prawie 3 miliony młodych Europejczyków, w tym ponad 108 tysięcy polskich studentów i 26 tysięcy pracowników uczelni z 315 rodzimych szkół wyższych.

Polacy jako kraj wyjazdów najczęściej wybierają: Niemcy (ponad 23 tys.); Hiszpanię (ponad 12 tys.); Francję (ponad 11 tys.). Z kolei do Polski w ramach programu Erasmus przyjechało ponad 29 tys. Europejczyków.

Choć zainteresowanie Erasmusem wciąż rośnie - w roku 2010/2011 zanotowano 8,5 proc. wzrost w wymianie studentów - to jego przyszłość stoi pod znakiem zapytania.

Liczba miejsc dla studentów w programie Erasmus, jak i przyznawane im stypendia mogą zostać znacznie ograniczone z powodu sporów wokół budżetu UE na rok 2013. Według KE już w tym roku deficyt budżetu programu wynosi 90 milionów euro. W 2013 roku sytuacja może się jeszcze pogorszyć.

"Program Erasmus ma się bardzo dobrze, w najbliższym czasie nie grozi mu likwidacja. Studenci mają w uczelniach środki na finansowanie pobytów i staży za granicą" – zapewniała w październiku na spotkaniu w Warszawie Anna Atłas, dyrektor zarządzającego w Polsce Erasmusem programu „Uczenie się przez całe życie”. Przyznała jednak, że na razie trudno przewidzieć, jak będzie wyglądała sytuacja budżetowa Unii Europejskiej w kolejnej perspektywie finansowej 2014-2020.

O utrzymanie planowanego, zwiększonego, budżetu przyszłego programu ramowego Horyzont 2020 oraz programu „Erasmus dla Wszystkich” do instytucji europejskich apelowali w ubiegłym tygodniu europejscy rektorzy ze Stowarzyszenia Uniwersytetów Europejskich (EUA).

Wsparcie dla zagrożonego cięciami Erasmusa wyraziło też na początku listopada ponad 100 europejskich osobistości ze świata edukacji, sztuki, literatury, ekonomii, filozofii i sportu. List otwarty do szefów państw i rządów krajów UE podpisali m.in.: Pedro Almodovar, prezes FC Barcelona Sandro Rosell i laureat Nagrody Nobla w dziedzinie ekonomii profesor Christopher Pissarides.

W Polsce jubileuszowa gala Erasmusa odbędzie się w piątek w warszawskim Centrum Nauki Kopernik. Reżyser Krzysztof Zanussi wygłosi wykład inauguracyjny; nagrody w konkursie zorganizowanym z okazji 25-lecia Erasmusa odbiorą uczelnie z całego kraju.

Jubileuszowe obchody zakończy 27 listopada debata „Miliony odmienionych — 25 lat wpływu Erasmusa na Europę” w Szkole Głównej Handlowej w Warszawie. Studenci z całej Polski wymienią się opiniami na temat programu. Wnioski z debaty zostaną przekazane w formie rekomendacji Komisji Europejskiej.

PAP - Nauka w Polsce

ekr/ agt/