Życie gąsienicy brudnicy nieparki jest nieskomplikowane - w nocy żeruje, zjadając liście z wierzchołków drzew, w dzień kryje się przed ptakami na ziemi lub w szczelinach kory. Jednak pod wpływem owadziego wirusa z rodziny bakulowirusów pojawiają się zaburzenia hormonalne i gąsienica, lekceważąc niebezpieczeńwstwo, pozostaje na wierzchołku drzewa, jedząc i nie liniejąc. Namnażający się wirus zabija w końcu swoją ofiarę.

O tym, że za dziwne zachowanie gąsienicy odpowiada wirus wiadomo było już od 100 lat. Jednak specjaliści nie potrafili wyjaśnić, jaki jest tego mechanizm - czy wirus zaburza metabolizm gąsienicy, czy też działa tu bezpośrednio jego materiał genetyczny. Zagadkę rozwiązał zespół prof. Kelli Hoover z Penn State University.

Naukowcy zidentyfikowali specyficzny gen wirusa zwany EGT. Koduje on enzym, zwany EGT - UDP-glikozylotransferazą, który unieczynnia hormon zwany ekdysonem, wyzwalający proces linienia. Gąsienice płci męskiej linieją pięć razy, zanim przejdą w stadium poczwarki i zamienią się w dorosłą ćmę, natomiast samice - sześciokrotnie. Jednak w przypadku zarażenia wirusem i odpowiednio wysokiego poziomu EGT przestają linieć - zamiast tego wchodzą na wierzchołki drzew, przyczepiają się do kory i giną. Ciało gąsienicy rozpływa się, a powstała ciecz osadza się na roślinie, zarażając inne gąsienice. Te, które uniknęły zarażenia i pomyślnie przeszły stadium poczwarki mogą zarazić się później - ich jaja także będą zakażone wirusem.

To nie jedyny mikroorganizm, który wpływa na zachowanie zarażonych nim zwierząt. Na przykład pierwotniak - toksoplazma - zakaża myszy, które przestają się bać kota, dzięki czemu zarażają się koty. Wirus wścieklizny sprawia, że zwierzęta o nocnym trybie życia są aktywne w dzień i bardziej agresywne niż zwykle.

Bakulowirusy, z racji swojej specyficzności względem gospodarza, są używane, jako broń w walce z owadami oraz w inżynierii genetycznej (do przenoszenia informacji genetycznej.

PAP - Nauka w Polsce

pmw/ krf/bsz