Historia i kultura

Nowe odkrycia archeologów w faraońskim porcie

Wydobywanie ołtarza z wnętrza świątyni, fot. I. Zych
Wydobywanie ołtarza z wnętrza świątyni, fot. I. Zych

<strong>Świątynię portową, tajemnicze cmentarzysko zwierzęce oraz zabudowę zaplecza przystani portowej odkrył polsko-amerykański zespół archeologów w Berenike w Egipcie.</strong> Misją Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej UW kierują wspólnie prof. Steve Sidebotham z University of Delaware oraz Iwona Zych. W poprzednich sezonach znaleziono tu unikatowe pozostałości składów portowych z okresu rzymskiego (1. połowa II w. n.e.), łącznie z doskonale zachowanymi linami cumowniczymi. W tym sezonie prace naukowców skoncentrowały się w obrębie zatoki, w miejscu domniemanego wejścia do wewnętrznego portu.<p>&nbsp;</p>

Pierwsze odkrycia pochodzą z I-II wieku n.e. - są to pozostałości tymczasowej zabudowy, zapewne związanej z działalnością rzemieślniczą i gospodarczą. Według ustaleń archeologów, znajdowały się tam mielerze do produkcji węgla drzewnego albo instalacje związane z produkcją smoły do celów szkutniczych. Badacze natknęli się również m.in. na drewniane części statków, zwoje grubych lin cumowniczych oraz odłamki obsydianu - w sumie zebrano 15 kg tego kamienia.

W zeszłym sezonie naukowcy znaleźli w centralnej części basenu portowego niewielką świątynię, która funkcjonowała od IV do VI wieku. To prostokątna w planie konstrukcja o wymiarach 4 na 8 m.

W tym roku archeolodzy wydobyli z jej wnętrza kamienny ołtarz opatrzony grecką inskrypcją - to dedykacja dla bogów Izis, Tyche i prawdopodobnie Serapisa. W pobliżu ołtarza znaleziono dwa kamienne baseniki nawiązujące kształtem do świętych sadzawek ze świątyń faraońskich (tzw. "temple pools").

W obrębie całej świątyni odkryto liczne wota w postaci muszli porcelanki, szyj amfor, lampek oliwnych, koralowca. Jeden z depozytów znajdował się w naczyniu, w którego wnętrzu umieszczono 50 różnego rodzaju srebrnych ozdób w kształcie półksiężyca. Archeolodzy przypuszczają, że mogły być oryginalnie przyczepione do burt statków (tak robi się np. obecnie w Kuwejcie). Naukowcy znaleźli również resztki po posiłkach rytualnych w postaci drewnianych miseczek, w których archeozoolog znalazł kości jagniąt. W północno-zachodnim narożniku znaleziono dwa kolejne ołtarze kamienne ustawione jeden obok drugiego.

W środkowej części pomieszczenia odkryto fragment kolumny, która w starożytności podtrzymywała dach świątyni. Wokół niej rozsypane były pozostałości co najmniej dwóch strusich jaj dekorowanych na czerwono, m.in. motywem gwiazdy oraz literami greckimi. Już dziś archeolodzy wiedzą, że budynek powstał w miejscu starszej konstrukcji, ale na razie trudno ustalić, czy również pełniła ona funkcję obrzędową.

W innej części stanowiska archeolodzy przebadali fragment nekropolii zwierzęcej wykorzystywanej od połowy I wieku przez co najmniej 100 lat. Wśród pochowanych zwierząt są m.in. koty (niektóre z nich zmumifikowano) i psy. Jednym z pierwszych czworonogów złożonych w tym miejscu był duży pies w typie charta. Zwierzę złożono zawinięte w matę i przykryto dwoma połówkami tej samej amfory.

Oprócz wykopalisk naukowcy wykonali wiercenia świdrem geologicznym oraz pobrali próbki do analiz laboratoryjnych. W ten sposób specjaliści chcą ustalić precyzyjną lokalizację nabrzeża w starożytności i zrekonstruować krajobraz portowy Berenike. Badanie te przeprowadziła Anna Kotarba-Morley, realizując swój projekt doktorski. Już teraz udało się ustalić poziom wody morskiej w obrębie zatoki w okresie wczesnorzymskim.

PAP - Nauka w Polsce

szz/ agt/bsz

Fundacja PAP zezwala na bezpłatny przedruk artykułów z Serwisu Nauka w Polsce pod warunkiem mailowego poinformowania nas raz w miesiącu o fakcie korzystania z serwisu oraz podania źródła artykułu. W portalach i serwisach internetowych prosimy o zamieszczenie podlinkowanego adresu: Źródło: naukawpolsce.pl, a w czasopismach adnotacji: Źródło: Serwis Nauka w Polsce - naukawpolsce.pl. Powyższe zezwolenie nie dotyczy: informacji z kategorii "Świat" oraz wszelkich fotografii i materiałów wideo.

Czytaj także

  • , 15.06.2026. Cenne zabytki archeologiczne związane z historią Zamku i rodu Ossolińskich na Zamku Krzyżtopór w Ujeździe, 15 bm. Wśród powracających do miejsca pochodzenia po ponad 50 latach przedmiotów znajdują się m.in. wysokiej klasy kafle delftyjskie, naczynia, elementy wyposażenia wnętrz oraz przedmioty codziennego użytku z XVII wieku. Wydarzenie towarzyszy podpisaniu umowy o współpracy pomiędzy Uniwersytetem Jana Kochanowskiego w Kielcach a Miastem i Gminą Iwaniska – organizatorem Instytucji Kultury Zamek Krzyżtopór. PAP/Piotr Polak

    Świętokrzyskie/ Zabytki z Wawelu po pół wieku wrócą do Zamku Krzyżtopór

  • fot. Kamil Niedźwiecki

    Na cmentarzysku koło Dąbrówna archeolodzy odkryli nietypowy średniowieczny pochówek

Przed dodaniem komentarza prosimy o zapoznanie z Regulaminem forum serwisu Nauka w Polsce.

newsletter

Zapraszamy do zapisania się do naszego newslettera