Udar mózgu jest czwartą najczęstszą przyczyną zgonów w Stanach Zjednoczonych. Około 87 proc. przypadków stanowią udary niedokrwienne; problem ten dotyka od 1 na 6 do 1 na 7 Amerykanów.

Drugi udar wiąże się z dwukrotnie wyższym ryzykiem zgonu i trzykrotnie wyższym ryzykiem długotrwałej niepełnosprawności,

Badania przeprowadzone wcześniej w Japonii, Chinach i innych krajach Azji Wschodniej wykazały, że kolejnemu udarowi może zapobiec cilostazol – preparat zatwierdzony do leczenia skurczów i drętwienia nóg u osób z chorobą tętnic obwodowych. W japońskim badaniu z 2019 roku porównano skuteczność standardowej terapii (z użyciem aspiryny lub klopidogrelu, leków przeciwdziałających zlepianiu się płytek krwi i tworzeniu zakrzepów) ze standardową terapią wzbogaconą o cilostazol. Cilostazol ma dodatkową zaletę: chroni wyściółkę tętnic mózgowych, nie zwiększając przy tym ryzyka krwawień wewnątrzczaszkowych.

Japońskie badanie wykazało, że w ciągu czterech lat od wystąpienia udaru kolejny udar wystąpił u 11,4 proc. pacjentów otrzymujących standardową terapię, natomiast w grupie, której podawano również cilostazol, odsetek ten wyniósł 4,7 proc. Częstość występowania działań niepożądanych, w tym poważnych krwawień, była w obu grupach zbliżona.

Niestety, japońska praca nie była badaniem z podwójnie ślepą próbą i grupą kontrolną otrzymującą placebo (w którym ani lekarze, ani pacjenci nie wiedzą, kto otrzymuje lek, a kto placebo). Dlatego istnieje ryzyko pojawienia się błędu systematycznego. Poza tym dwie trzecie uczestników stanowili mężczyźni, a wszyscy byli Japończykami. Nie wiadomo, jak wyglądałaby sytuacja na przykład w Stanach Zjednoczonych, gdzie społeczeństwo jest zróżnicowane pod względem rasowym

Teraz naukowcy z University of California w San Francisco (UCSF) rozpoczynają rekrutację pacjentów do nowego badania dotyczącego cilostazolu.  Mają nadzieję, że ten lek rzeczywiście pozwoli zmniejszyć odsetek nawrotów udaru o 50 proc.

Badanie jest finansowane przez National Institute of Neurological Disorders and Stroke (NINDS). Mogą w nim wziąć udział pacjenci, u których w ciągu ostatnich sześciu miesięcy zdiagnozowano udar niedokrwienny lub przemijający atak niedokrwienny (TIA) wysokiego ryzyka. Oba stany wynikają z obecności zakrzepu lub zwężenia tętnicy, co ogranicza dopływ natlenionej krwi do mózgu.

- Po pierwszym udarze mózg wykorzystuje zjawisko neuroplastyczności – angażuje otaczające tkanki i reorganizuje nieuszkodzone sieci neuronowe, aby przejęły one utracone funkcje, takie jak ruch czy mowa – wyjaśnił dr Anirudh Sreekrishnan, główny badacz w ośrodku UCSF i dyrektor tamtejszej kliniki leczenia udarów (UCSF Stroke Clinic). - W przypadku drugiego udaru te nowo zaangażowane ścieżki mogą ulec dalszemu uszkodzeniu, co prowadzi do utraty kolejnych zdrowych komórek nerwowych. Mózg traci zdolność do kompensacji, przez co proces powrotu do zdrowia staje się wolniejszy i trudniejszy”.

Do prowadzonego w 100 ośrodkach badania naukowcy planują włączyć ponad 2000 pacjentów po udarze z różnych ośrodków w całym kraju. Badanie prowadzone jest przez NIH StrokeNet – ogólnokrajową sieć badawczą zajmującą się profilaktyką udarów, ich leczeniem oraz rehabilitacją. Uczestnicy będą obserwowani przez okres do pięciu lat.

Paweł Wernicki (PAP)

pmw/ agt/