Jaskra jest spowodowana trwałym uszkodzeniem nerwu wzrokowego i zazwyczaj leczy się ją za pomocą kropli do oczu na receptę, leków doustnych, laseroterapii lub kombinacji tych metod. Statyny są powszechnie przepisywane w celu obniżenia poziomu cholesterolu, ale badania wskazują, że mogą one również zapobiegać obumieraniu komórek nerwowych lub spowalniać je.

Teraz naukowcy z University of California San Diego School of Medicine (USA) wykazali, że przyjmowanie statyn może wiązać się z niższym ryzykiem rozwoju jaskry oraz zaostrzenia istniejącej choroby. Osoby z istniejącą jaskrą przyjmujące statyny rzadziej potrzebują bardziej agresywnych metod leczenia, takich jak dodatkowe krople do oczu lub operacja, aby utrzymać jaskrę pod kontrolą.

„Jaskra jest jedną z głównych przyczyn nieodwracalnej ślepoty, a statyny należą do najczęściej stosowanych leków obniżających poziom cholesterolu i zmniejszających ryzyko chorób serca” – powiedział starszy autor badania, dr Robert Weinreb z University of California San Diego School of Medicine, cytowany w materiałach prasowych.

Jak dodał, jeśli ten związek potwierdzi się w przyszłych badaniach, może to mieć implikacje dla bardzo dużej liczby osób.

Autorzy przeszukali bazę danych obejmującą 165 milionów osób na całym świecie.

Porównali ponad 210 000 osób, które przyjmowały statyny w okresie od sierpnia 2006 r. do sierpnia 2026 r., z grupą kontrolną liczącą 210 000 osób, które nie przyjmowały statyn. Osoby z obu grup musiały mieć udokumentowaną kontrolę okulistyczną.

Jak wykazała analiza danych, stosowanie statyn wiązało się z niższym o 15 proc. ryzykiem rozwoju jaskry z otwartym kątem przesączania. Po pięciu latach w grupie statyn zdiagnozowano 4771 nowych przypadków jaskry (2,3 proc.) i 5491 w grupie kontrolnej (2,6 proc.).

W oddzielnej analizie porównano ponad 30 000 osób z jaskrą przyjmujących statyny z prawie 250 000 osób z jaskrą, które ich nie przyjmowały.

Statyny wiązały się z niższym ryzykiem progresji choroby i konieczności operacji jaskry lub innego leczenia.

Po pięciu latach stosowanie statyn wiązało się z niższym o 36 proc. ryzykiem operacji jaskry metodą nacięcia i o 55 proc. niższym ryzykiem minimalnie inwazyjnej operacji jaskry (MIGS) – zabiegu laparoskopowego obniżającego ciśnienie śródgałkowe w oku.

Statyny wiązały się również z niższym o 60 proc. ryzykiem selektywnej laserowej trabekuloplastyki (SLT) – zabiegu obniżającego ciśnienie w oku za pomocą impulsów laserowych. Zaobserwowano również zmniejszenie o 12 proc. ryzyka stosowania kropli do oczu obniżających ciśnienie w oku w związku ze stosowaniem statyn.

Po 10 latach stosowanie statyn nadal wiązało się z niższym ryzykiem operacji jaskry metodą nacięcia, MIGS, SLT i stosowania kropli do oczu.

Autorzy zastrzegają, że to badanie obserwacyjne i dlatego nie można wyciągnąć jednoznacznych wniosków dotyczących związku przyczynowo-skutkowego. Kolejnym ograniczeniem badania jest brak dostępu naukowców do danych indywidualnych pacjentów, w tym pomiarów ciśnienia wewnątrzgałkowego czy szczegółów dotyczących zabiegów chirurgicznych. Nie pozwala to rozstrzygnąć, czy zabieg został wykonany z powodu nasilenia choroby, czy też z powodu nieprzestrzegania zaleceń przez pacjenta.

Aby lepiej zrozumieć wpływ stosowania statyn na występowanie i leczenie jaskry, potrzebne są prospektywne badania z randomizacją.

„Wiadomo, że statyny mają działanie plejotropowe (wielorakie), wykraczające poza obniżanie poziomu cholesterolu, w tym działanie przeciwzapalne i potencjalne właściwości neuroprotekcyjne” – wskazał dr Weinreb.

Według niego badanie sugeruje, że te działania mogą mieć znaczenie dla zdrowia nerwu wzrokowego, a przyszłe prace pozwolą ustalić, czy jest to związek przyczynowy klinicznie uzasadniony.

Paweł Wernicki (PAP)

pmw/ bar/