Naukowcy z Marshall University (USA) chcieli zrozumieć, dlaczego intensywne picie alkoholu w okresie dojrzewania może powodować długotrwałe zaburzenia funkcji poznawczych oraz przyszłe problemy ze zdrowiem psychicznym. Wyniki swojej pracy opublikowali w czasopiśmie „Molecular Psychiatry”.

Skupili się na astrocytach. To populacja komórek gleju, która wraz z neuronami buduje tkankę nerwową. Mają one charakterystyczny gwiaździsty kształt i przez lata postrzegano je przede wszystkim jako wsparcie dla komórek nerwowych. Obecnie wiadomo, że aktywnie uczestniczą także w regulowaniu działania synaps, czyli połączeń, za pomocą których neurony przekazują sobie sygnały.

Badanie przeprowadzono na samcach szczurów. Autorzy podawali młodym osobnikom alkohol (etanol) w ilościach mających naśladować epizody intensywnego picia u nastolatków. Następnie całkowicie go odstawiano. Po osiągnięciu przez zwierzęta dorosłości analizowano budowę oraz funkcjonowanie ich astrocytów i synaps w części mózgu ważnej dla uczenia się i pamięci, czyli hipokampie.

Dzięki technikom pozwalającym obrazować bardzo drobne struktury komórkowe naukowcy ustalili, że ekspozycja na alkohol w okresie dojrzewania pozostawiała długotrwałe ślady. Zaburzała strukturę połączeń między astrocytami a synapsami oraz silnie modyfikowała działanie tych pierwszych. Zmiany utrzymywały się nawet w dorosłości, mimo długiego okresu abstynencji.

U narażonych na alkohol zwierząt pojawiły się też zaburzone reakcje na zagrożenie. Podczas eksperymentu dużo silniej reagowały na sytuację, w której spodziewały się nieprzyjemnego bodźca. Zdaniem badaczy może to wynikać z nieprawidłowej komunikacji komórkowej w hipokampie.

Następnie autorzy sprawdzili, czy poprawa działania astrocytów może ograniczyć te skutki. Zauważyli, że sztuczne pobudzenie tych komórek zmniejszyło nadmierną reakcję lękową u dorosłych zwierząt. Zwiększyło też dostępność substancji uwalnianych przez komórki glejowe i uczestniczących w komunikacji z neuronami (gliotransmiterów).

- Wcześniejsze badania na ludziach pokazały, że upijanie się w okresie dojrzewania może prowadzić do długotrwałych zaburzeń funkcji poznawczych oraz negatywnie wpływać na zdrowie psychiczne, co zwiększa ryzyko uzależnienia od alkoholu i innych substancji psychoaktywnych w przyszłości - powiedział kierująca badaniem prof. Mary-Louise Risher.

Zdaniem autorów ich odkrycie potwierdza, że astrocyty mogą mieć większe niż dotąd sądzono znaczenie dla długotrwałych skutków działania alkoholu na rozwijający się mózg.

- W ostatnich latach pojawia się coraz więcej dowodów wskazujących, że astrocyty odgrywają istotną rolę w regulowaniu aktywności synaptycznej i zachowania. Dlatego komórki te zaczynają być rozpatrywane jako potencjalny cel terapii mających ograniczać zaburzenia związane m.in. z uszkodzeniami mózgu i problemami psychicznymi - podsumowali naukowcy.

Katarzyna Czechowicz (PAP)

kap/ agt/