Raport „Skuteczne interwencje na rzecz zdrowia i dobrostanu w środowisku akademickim” powstał na zlecenie Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Zaprezentowany będzie w środę na Kongresie i Festiwalu Psychologicznym Re_Mind we Wrocławiu. PAP i Nauka w Polsce są wśród patronów medialnych wydarzenia.

Nowy raport jest kontynuacją ubiegłorocznej analizy, z której wynikało, że osoby studiujące na polskich uczelniach odczuwają na co dzień wysoki poziom stresu: deklarowało tak około 50 proc. studentów i studentek. Głównymi źródłami stresu dla osób studiujących były wątpliwości związane z przyszłością zawodową, a w okresie pandemii COVID-19 także konieczność adaptacji do zdalnej edukacji.

„Dane z poprzedniego raportu były dla nas alarmujące: co drugi student zmaga się z poważnym stresem, a co piąty doktorant odczuwa jego skutki w codziennym życiu. Dlatego Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego zdecydowało się zlecić kolejny raport: potrzebowaliśmy rzetelnej, opartej na dowodach wiedzy o tym, co naprawdę działa” – przekonuje dr Karolina Zioło-Pużuk, wiceminister nauki i szkolnictwa wyższego, cytowana w komunikacie prasowym.

Badacze z Uniwersytetu SWPS przeanalizowali dziesiątki metod wsparcia – od terapii online i treningów uważności, po aktywność fizyczną, zdrowy sen i kontakt z przyrodą. Powstał kompleksowy przewodnik dla uczelni wyższych, jak krok po kroku poprawić codzienne samopoczucie studentów i doktorantów.

Autorzy zauważyli m.in., że najlepsze efekty w zakresie poprawy zdrowia psychicznego przynoszą długotrwałe programy wsparcia.

„Doszliśmy do wniosku, że wysoką skuteczność w łagodzeniu poważniejszych problemów psychologicznych (m.in. przewlekłego stresu, lęku, prokrastynacji) wykazują aktywne, ustrukturyzowane programy interwencyjne. Szczególnie dotyczy to programów opartych na dowodach (np. CBT, ACT, mindfulness, DBT), w ramach których uczestnicy regularnie wykorzystują nowe strategie radzenia sobie, biorą udział w wielu sesjach i otrzymują systematyczną informację zwrotną” – mówi jeden z autorów raportu dr hab. Konrad Piotrowski, prof. Uniwersytetu SWPS.

Z kolei w zarządzaniu ostrym, doraźnym napięciem (np. przed egzaminami czy symulacjami) najlepsze rezultaty przynoszą krótkie mikrointerwencje regulacyjne. Np. w okresie sesji skuteczne są krótkie techniki oddechowe, aromaterapia, ćwiczenia uważności lub kontakt ze zwierzętami terapeutycznymi. Należy jednak pamiętać, że ich funkcją nie jest rozwiązanie złożonych problemów psychologicznych, które nie muszą wynikać z doświadczeń uczelnianych.

Autorzy zwracają uwagę, że dla poprawy zdrowia psychicznego i dobrostanu warto wykorzystywać narzędzia cyfrowe. „Platformy i aplikacje online pozwalają na skuteczne dotarcie do osób studiujących w trybie niestacjonarnym, dojeżdżających oraz specyficznych grup narażonych na izolację (jak doktoranci). Aby jednak zminimalizować ryzyko przedwczesnej rezygnacji, wdrażane rozwiązania cyfrowe powinny być ustrukturyzowane i zawierać mechanizmy podtrzymujące zaangażowanie, np. powiadomienia, kontakt z e-coachem lub wsparcie asystenta” – piszą autorzy raportu.

W rekomendacjach zawartych w raporcie badacze podkreślają, że różne problemy wymagają odmiennych działań: od krótkich akcji profilaktycznych, przez programy selektywne dla osób z konkretnymi trudnościami, po specjalistyczną pomoc psychologiczną, psychoterapeutyczną lub psychiatryczną. Ich zdaniem najbezpieczniejszym modelem jest więc nie pojedynczy program, ale wielopoziomowa oferta.

Dlatego proces doboru interwencji należy rozpoczynać od diagnozy problemu oraz zdefiniowania grupy docelowej. Powinno się je wybierać dopiero po określeniu, co uczelnia chce zmienić, u kogo, w jakim czasie i co będzie miarą efektów. Zbyt ogólny cel, np. „poprawa dobrostanu studentów”, utrudnia zarówno wybór właściwego działania, jak i późniejszą ocenę skuteczności.

Następnie trzeba wybrać konkretne działania. Wykłady i kampanie informacyjne to często za mało, by skutecznie wspierać zdrowie psychiczne studentów. Analiza pokazuje, że kluczem są aktywności wymagające powtarzalnych praktyk, obejmujące informację zwrotną i możliwość zastosowania nowych umiejętności w realnych sytuacjach akademickich.

Autorami raportu są badacze i badaczki z Uniwersytetu SWPS: dr hab. Konrad Piotrowski, prof. USWPS, dr Aleksandra Dopierała, Alicja Cholewińska, Julia Stachowska, Martyna Wojtczak, Nikola Kowalska i prof. dr hab. Aleksandra Cisłak-Wójcik.(PAP)

Nauka w Polsce

ekr/ bar/