Sprawa jest kolejną odsłoną działań prowadzonych w związku z inicjowanymi przez MS zmianami w funkcjonowaniu w ramach Służby Więziennej Akademii Wymiaru Sprawiedliwości. W drugiej połowie marca br. minister sprawiedliwości Waldemar Żurek wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie odwołania rektora-komendanta tej uczelni - dr. Michała Sopińskiego.

Informowano wówczas, że postępowanie jest prowadzone zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, „co oznacza zapewnienie stronie pełnych gwarancji procesowych oraz czynnego udziału na każdym etapie postępowania”. Ostateczną decyzję ws. odwołania rektora-komendanta szef MS podejmie - jak napisano - „po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, analizie zgromadzonego materiału dowodowego oraz uzyskaniu wymaganych opinii, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa”.

„Minister sprawiedliwości próbuje mnie odwołać z funkcji całkowicie bezprawnie. Nie jest to pierwszy raz, gdy Minister działa bez podstawy prawnej, poza granicami prawa” - komentował jeszcze w marcu te działania Sopiński.

Z kolei kilka dni po wszczęciu postępowania administracyjnego - 25 marca - Senat uczelni podjął uchwałę o swojej „wyłącznej właściwości i kompetencji” do powoływania i odwoływania rektora-komendanta. Jednocześnie Senat zakwestionował podstawy prawne działań ministra oraz zgłosił udział w postępowaniu jako strona.

W piątek ministerstwo przekazało natomiast, że 27 kwietnia br. minister sprawiedliwości wydał „rozstrzygnięcie nadzorcze”, w którym stwierdził nieważność tamtej uchwały Senatu uczelni. „Zgodnie z obowiązującymi przepisami Minister Sprawiedliwości sprawuje nadzór nad Akademią Wymiaru Sprawiedliwości jako uczelnią służb państwowych. (...) Prawo przewiduje, że w szczególnych sytuacjach – gdy rektor rażąco lub uporczywie narusza przepisy – minister może go odwołać. Jest to nadzwyczajny środek nadzoru, który ma zapewnić zgodność działania uczelni z prawem” - przypomniało MS.

W komunikacie resortu dodano, że analiza prawna wykazała, iż uchwała Senatu uczelni została podjęta z naruszeniem prawa. „Senat przekroczył swoje kompetencje, przypisując sobie wyłączne uprawnienia, których przepisy nie przewidują, uchwała opierała się na błędnej interpretacji prawa i prowadziła do nieuprawnionego ograniczenia kompetencji ministra sprawiedliwości, przyjęte stanowisko podważało ustawowy system nadzoru nad uczelniami publicznymi” - wyliczono w komunikacie MS.

Uznanie tez zawartych w tej uchwale - jak ocenił resort - prowadziłoby do tego, że „w przypadku uczelni Służby Więziennej brak byłoby realnych narzędzi nadzoru w sytuacjach poważnych naruszeń prawa”. „W praktyce oznaczałoby to uprzywilejowaną pozycję rektora tej uczelni w porównaniu z innymi uczelniami publicznymi” - zaznaczono.

„MS podkreśla, że nadzór nad uczelnią dotyczy wyłącznie przestrzegania prawa i nie ingeruje w jej działalność naukową ani dydaktyczną. Autonomia uczelni w tych obszarach pozostaje w pełni zachowana. Wydane rozstrzygnięcie ma na celu zapewnienie zgodności działania organów uczelni z prawem oraz utrzymanie spójności systemu szkolnictwa wyższego” - czytamy w komunikacie.

Jednocześnie resort zaznaczył, że pozostaje otwarty na dialog ze środowiskiem akademickim, przy jednoczesnym konsekwentnym egzekwowaniu obowiązujących przepisów.

Jeszcze w 2024 r. ówczesny minister sprawiedliwości, Adam Bodnar zarzucił Sopińskiemu m.in. naruszenie zasady apolityczności i informował rozpoczęciu przeciwko rektorowi Sopińskiemu procedury postępowania dyscyplinarnego.

Jak informowało wtedy MS, jedną z podstaw do takich działań była kwestia „publicznego angażowania się (dr. Sopińskiego) w politykę” w okresie od marca 2023 r. do kwietnia 2024 r. W ocenie MS rektor-komendant regularnie publikował w swoich mediach społecznościowych treści o charakterze politycznym, otwarcie wspierał konkretną partię polityczną (Suwerenną Polskę, wcześniej Solidarną Polskę) oraz określony obóz polityczny, a także „wykorzystywał swoją funkcję do działań autopromocyjnych o charakterze politycznym”.

MS zwracało też uwagę na działania Sopińskiego, które - w ocenie resortu - były „atakowaniem naukowców za ich badania”. „W maju 2023 r. dr Sopiński opublikował na swoim profilu w serwisie społecznościowym X wpis, który nawoływał do przemocy fizycznej i upokorzenia wobec prof. Jana Grabowskiego oraz prof. Barbary Engelking, badaczy Holocaustu z Centrum Badań nad Zagładą Żydów PAN. W treści wpisu pojawiły się sformułowania wzywające do »golenia głów«, co stanowi formę przemocy symbolicznej i fizycznej. Apelował o stosowanie innych form represji, takich jak pozbawienie obywatelstwa i tytułów naukowych” - pisał w 2024 r. resort.

„Bodnar chciał, żeby zostało wszczęte postępowanie dyscyplinarne. Ale postępowanie dyscyplinarne nie zostało wszczęte. Jest różnica między trybem dokonanym a niedokonanym. To tak, jakbym zawiadomienie do prokuratury nazwał rozpoczęciem procedury skazania” - pisał w styczniu br. na platformie X Sopiński.

W połowie lipca ub.r. Senat przyjął bez poprawek zainicjowaną przez MS nowelizację ustawy zakładającą m.in. zmianę nazwy funkcjonującej w ramach Służby Więziennej Akademii Wymiaru Sprawiedliwości na Akademię Służby Więziennej. Po zmianach proponowanych w noweli miało nastąpić wprowadzenie nadzoru Dyrektora Generalnego Służby Więziennej nad realizacją zadań organizacyjnych Akademii, natomiast w pozostałych sprawach – nadzoru Ministra Sprawiedliwości. Z dniem wejścia ustawy w życie wygasać miała także kadencja rektora-komendanta AWS. Nowela została jednak zawetowana w sierpniu ub.r. przez prezydenta Andrzeja Dudę. (PAP)

mja/ sdd/