– Ludzie lubią być oszukiwani. Dlatego, że często nieprawda jest prostsza, bardziej atrakcyjna od rzeczywistości. Naukowcy o tym wiedzą szczególnie często – przestrzegał podczas poniedziałkowej gali wręczenia nagród wiceszef Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego Andrzej Szeptycki.

Konkurs Fake Busters (z ang. pogromcy dezinfomacji) jest organizowany przez Uniwersytet Warszawski we współpracy z MNiSW. „Za pośrednictwem Fake Busters chcemy zwiększyć świadomość studentów w obszarze dezinformacji i fake newsów. Konkurs to dobra okazja, by zbudować i wzmocnić odporność społeczeństwa na różne oblicza dezinformacji oraz promować krytyczny odbiór treści znalezionych w sieci” - napisali organizatorzy, czyli Centrum Współpracy i Dialogu (CWiD) Uniwersytetu Warszawskiego.

Sekretarz stanu w resorcie nauki Karolina Zioło-Pużuk zapowiedziała, że odbędą się jeszcze dwie edycje konkursu dla „fake busterów”.

– Uniwersytet Warszawski wspiera (…) takie przedsięwzięcia jak to, które pozwala nam budować projekty odróżniające wiedzę od tego, co udaje wiedzę – powiedział podczas gali kanclerz UW Robert Grey.

Kierownik CWiD i członek jury konkursowego Jacek Sztolcman zaznaczył, że laureaci konkursu otrzymują nagrody finansowe, ale również staże i praktyki w instytucjach państwowych i spółkach skarbu państwa. – (Przyznajemy je – przyp. PAP) po to, żeby młodzi ludzie biorący udział w tym konkursie mogli na początku swojej drogi zawodowej dostać wsparcie od instytucji, w których normalnie bardzo trudno jest zdobyć staż czy praktyki – tłumaczył.

W konkursie wzięło w sumie ponad 1000 osób reprezentujących ponad 120 uczelni z 44 miast. Rywalizacja trwała od 3 grudnia 2025 r., zadania konkursowe przygotowali specjaliści związani z Uniwersytetem Warszawskim. Uczestnicy konkursu mieli wykazać się umiejętnością wykrywania i analizy różnych przejawów dezinformacji. W pierwszym etapie rozwiązywali test, w drugim otrzymywali zadania problemowe.

Finaliści – ok. 90 osób – dostali zaproszenie na Wydział Fizyki UW. Podzieleni na 10 zespołów pracowali nad ostatnimi zadaniami bez przerwy od godz. 12 w niedzielę do godz. 8.30 w poniedziałek. Mieli odpowiadać na kolejne pytania oraz zaproponować metody walki z dezinformacją i przygotować na ich temat prezentację.

Podczas gali drugą nagrodę odebrał zespół 3., pierwsza przypadła zespołowi numer 9. Nagrody pieniężne otrzymała każda osoba w drużynie (zwycięzcy po 2 tys. zł, srebrni medaliści – po 1 tys. zł). Laureaci będą mogli wziąć udział w stażach lub praktykach u partnerów konkursu – podmiotów publicznych i instytucji, zajmujących się zjawiskiem dezinformacji. Honorowe wyróżnienie dostał zespół 4.

To, jak uczestnicy poradzili sobie z zadaniami konkursowymi, oceniali jurorzy: z Centrum Współpracy i Dialogu (CWiD) Uniwersytetu Warszawskiego; z Polskiej Agencji Prasowej; z PKO BP; Naukowej i Akademickiej Sieci Komputerowej – Państwowego Instytutu Badawczego (NASK) oraz Centrum Nauk Sądowych UW.

Członkini zwycięskiego zespołu Magdalena Perkowska ze Stanisławowa koło Mińska Mazowieckiego studiuje logistykę i administrowanie w mediach na UW. – Najtrudniejsze były dla mnie zadania geolokalizacyjne, czyli wyszukiwanie lokalizacji na podstawie fotografii. Jeśli działał Google Street Map, to było całkiem łatwe, ale kiedy nie mieliśmy do niego dostępu, pojawiał się problem – przyznała w rozmowie z PAP.

Dodała, że dzięki Fake Busters poznała wiele narzędzi do wykrywania fake newsów. – Stałam się czujniejsza. Nauczyłam się zwracać uwagę na to, że dezinformacja jest czasem w najmniej oczekiwanych miejscach i materiałach – podsumowała.

Partnerami konkursu Fake Busters są PAP, Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Najwyższa Izba Kontroli, PKO BP i NASK. Konkurs Fake Busters to element projektu „Nauka Sprawdza”, który służy „detekcji, weryfikacji i raportowania przekłamań w świecie nauki”. Ze środków resortu nauki przeznaczono na projekt 7 mln zł.

Obecnie, w ramach współpracy z MNISW, CWiD przygotowuje raport nt. wykorzystania informacji naukowych do dezinformacji w internecie. (PAP)

Nauka w Polsce

abu/ zan/