Nowe badanie naukowców z Columbia University, Johns Hopkins University i Princeton University, opublikowane w Nature Human Behavior, wyjaśnia mechanizmy neuronalne, które odpowiadają za związek przestrzeni i pamięci. Badacze pomagają zrozumieć, w jaki sposób nowe wspomnienia mogą nadbudowywać się na istniejącej wiedzy oraz co sprawia, że pamiętamy — lub zapominamy — wydarzenia z naszego życia.

Naukowcy odkryli, że gdy uczestnicy przebywają w miejscu, które dobrze znają, tworzą silniejsze wspomnienia. Być może dzieje się tak dlatego, że posiadamy już szczegółową wiedzę o danym miejscu i możemy powiązać nowe zdarzenia z tym, co już znamy.

Zespół badawczy stworzył cyfrowy „pałac pamięci” — budynek istniejący w wirtualnej rzeczywistości, składający się z 23 pomieszczeń. Każde pomieszczenie miało wywołać możliwie jak najbardziej odmienne wzorce aktywności mózgu, dlatego pokoje różniły się kształtem, wielkością, wystrojem i muzyką w tle.

Uczestnicy badania najpierw zapoznawali się z układem pałacu, grając w gry polegające na eksplorowaniu przestrzeni. Dobę później oglądali filmy przedstawiające każde pomieszczenie, a w tym czasie ich mózgi skanowano za pomocą funkcjonalnego rezonansu magnetycznego (fMRI), dzięki czemu badacze zmierzyli reakcje neuronalne na każdy pokój.

Po pierwszym badaniu MRI uczestnicy ponownie weszli do wirtualnego pałacu. Tym razem w każdym pomieszczeniu znajdowały się nowe przedmioty; uczestnicy mieli 15 minut, by zapamiętać, jaki przedmiot znajduje się w którym pokoju. Następnie wrócili do skanera i próbowali przypomnieć sobie kolejne przedmioty i w jakim pokoju się one znajdowały. Na podstawie aktywności mózgu badacze mogli określić, jak silnie każdy uczestnik był w stanie przywołać w pamięci przedmiot w danym pomieszczeniu.

Badacze odkryli, że uczestnicy lepiej zapamiętywali przedmioty umieszczone w pokojach, które wywoływały bardziej stabilne i wyraźne wzorce aktywności mózgu. Innymi słowy, gdy zbudowali silną, wysokiej jakości „mapę mentalną” pokoju, stawał się on lepszym „nośnikiem” do kodowania nowych wspomnień.

Zjawisko to było na tyle wyraźne, że badacze potrafili przewidzieć, które przedmioty zostaną dobrze zapamiętane, jeszcze zanim pokażą je uczestnikom. Jeśli ktoś słabo pamiętał dany pokój, każdy przedmiot w nim umieszczony miał mniejsze szanse na dobre zapamiętanie. Wskazuje to na ogromne znaczenie wcześniejszej wiedzy w procesie uczenia się i sugeruje, że neuroobrazowanie mogłoby nawet identyfikować „pęknięcia” i luki w tej wiedzy, które należałoby naprawić, zanim spróbuje się dobudować nowe informacje.

Praca ta dostarcza też naukowego wyjaśnienia popularnej techniki zapamiętywania znanej jako metoda loci, w której ludzie wyobrażają sobie sekwencję znajomych miejsc. Następnie, gdy chcą zapamiętać nowe informacje, takie jak lista zakupów czy imiona osób na przyjęciu, imaginują sobie spacer po tych dobrze znanych lokalizacjach i „przyklejają” do nich informacje. Ta technika pozwala wykorzystać zalety tworzenia wspomnień w dobrze znanej przestrzeni, bez konieczności faktycznego odwiedzania danego miejsca lub doświadczania go w wirtualnej rzeczywistości.

„Te wyniki są niezwykle ekscytujące zarówno dla naszego rozumienia pamięci, jak i dla zrozumienia, w jaki sposób wiedza przestrzenna może wspierać proces uczenia się” — podsumował prof. Chris Baldassano z Uniwersytetu Columbia. (PAP)

ekr/ agt/