Fot. Adobe Stock

Groty włóczni pokazują, jak ludzie epoki lodowcowej poznawali nowe tereny

Analiza około 500 kamiennych grotów włóczni pokazała, jak mieszkańcy doliny rzeki Tennessee pod koniec epoki lodowcowej przystosowywali się do nieznanego środowiska i gospodarowali dostępnymi surowcami. 

  • Fot. Adobe Stock
    Świat

    Neutrina determinują los umierających gwiazd masywnych

    Zjawisko zwane oscylacjami neutrin okazuje się mieć dużo większe znaczenie dla końcowej ewolucji gwiazd o dużych masach, niż do tej pory sądzono – podał Uniwersytet Kopenhaski z Danii.

  • Fot. Adobe Stock
    Ludzie

    Opole/ Zmarł prof. Franciszek Marek - pierwszy wybrany rektor Uniwersytetu Opolskiego

    W wieku 96 lat zmarł profesor Franciszek Marek - pierwszy rektor UO i propagator polskości Śląska.

  • EPA/PONTUS LUNDAHL 5.10.2026
    Zdrowie

    Nobel z fizjologii i medycyny 2026 za sposób na kontrolowanie neuronów światłem

    Tegoroczna Nagroda Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny honoruje stworzenie optogenetyki. To przełomowa metoda pozwalająca sterować pracą neuronów za pomocą światła. Nagrodą podzielą się Karl Deisseroth, Peter Hegemann i Georg Nagel.

  • Na zdjęciu prof. Jerzy Mozrzymas i prof. Grzegorz Wiera. Fot. Krzysztof Ćwik/UMW
    Zdrowie

    Polscy naukowcy: bez odkryć noblistów nie moglibyśmy prowadzić naszych badań

    Gdyby nie nagrodzona Noblem technika optogenetyki, nie bylibyśmy w stanie prowadzić naszych badań nad mechanizmami uczenia się i zapamiętywania – powiedział PAP dr Grzegorz Wiera z Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu (UMW) - uczelni wchodzącej w skład Naukowego Think Tanku PAP.

  • EPA/PONTUS LUNDAHL 5.10.2026
    Świat

    Sekretarz Komitetu Noblowskiego: optogenetyka działa jak przełącznik włączający lub wyłączający neurony

    Optogenetyka, ktora rozwinęła się dzieki pracom tegorocznych noblistów, działa jak przełącznik, który pozwala włączać i wyłączać neurony. Odbywa się to z niezwykłą precyzją i szybkością – wyjaśnił w rozmowie z PAP prof. Thomas Perlmann, sekretarz Komitetu Noblowskiego Instytutu Karolinska w Sztokholmie.

  • EPA/PONTUS LUNDAHL 5.10.2026
    Zdrowie

    Eksperci: Nobel z medycyny za kreatywne wykorzystanie pomysłów wziętych z natury do badania mózgu 

    Opracowanie optogenetyki, czyli metody kontrolowania aktywności neuronów za pomocą światła, to wybitny przykład wykorzystania mechanizmów zaobserwowanych w naturze do zrozumienia pracy mózgu – ocenili tegorocznego medycznego Nobla eksperci z wraszawskich uczelni.

  • Fot. Adobe Stock
    Świat

    "Sowy" mogą potrzebować wcześniejszej emerytury

    Osoby z późnym chronotypem mają o 1,7 proc. wyższe ryzyko dot. potrzeby przejścia na wcześniejszą emeryturę, niż osoby z chronotypem porannym. Znaczenie mogą mieć zaburzenia biologicznego zegara oraz gorsze nawyki związane ze zdrowiem.

  • 17.04.2026. Na zdjęciu biolog medyczny i środowiskowy z Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu dr hab. Piotr Rzymski.  PAP/Radek Pietruszka
    Zdrowie

    Prof. Rzymski: Nobel z medycyny pokazuje kluczowe znaczenie badań podstawowych

    Tegoroczny Nobel z medycyny wskazuje na kluczowe znaczenie badań podstawowych, które w dłuższej perspektywie prowadzą do przełomów w nauce i medycynie. W przypadku nagrodzonego odkrycia wszystko się zaczęło od próby zrozumienia, jak jednokomórkowy glon rozpoznaje światło i potrafi na nie reagować ruchem - skomentował prof. Piotr Rzymski z Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu.

  • 03.12.2025. Prof. Ewelina Knapska podczas gali wręczenia Nagród Fundacji na rzecz Nauki Polskiej na Zamku Królewskim w Warszawie. PAP/Radek Pietruszka
    Zdrowie

    Prof. Knapska: medyczny Nobel spodziewany od kilku lat

    Nagroda Nobla za odkrycia dotyczące optogenetyki była spodziewana od kilku lat. Prace noblistów są przełomowe, bo pozwoliły z niezwykłą precyzją, zarówno przestrzenną, jak i czasową, manipulować aktywnością neuronów, co nigdy wcześniej nie było możliwe - powiedziała PAP biolożka prof. Ewelina Knapska.

Najpopularniejsze

  • Limnigraf 1932, źródło NAC, sygnatura 1-G-4449

    Ponad 82 tys. dni pomiarów stanów Wisły. Unikalna baza pokazuje, jak rzeka zmieniała się przez 225 lat

  • Wiceszefowa resortu nauki: w polskim szkolnictwie wyższym nie ma miejsca na przemoc

  • Tysiąc kości sprzed 240 mln lat. Miedary kryją największy na świecie zbiór szczątków tanystrofów

  • Pomorskie / W grobach z Czarnówka znaleziono ślady starożytnych poduszek lub materacy

  • Eksperci: samotność w żałobie bywa dojmująca i długa

  • Fot. Adobe Stock

    Naukowcy w „Science”: Europa zbyt często traci dobre pomysły między laboratorium a rynkiem

  • Naukowcy wyróżnili pięć profili mózgu związanych z depresją

  • Więcej snu REM i snu głębokiego wiąże się z niższym ryzykiem dziesiątek chorób

  • Koty mają w moczu chemiczny „dowód osobisty”

  • Luka w Windowsie, Linuksie, Androidzie i macOS pozwala śledzić aktywność użytkowników

Fot. Adobe Stock

Historyczka nauki: wśród Polaków nominowanych do medycznego Nobla widzę cztery wielkie postaci

75 nominacji dla Rudolfa Weigla, pionierskie prace Hirszfelda nad grupami krwi czy pojęcie witaminy stworzone przez Funka – dr Renata Paliga z Instytutu Historii Nauki PAN przybliża sylwetki najwybitniejszych polskich kandydatów do medycznego Nobla w latach 1901–1976.