Nauka dla Społeczeństwa

04.07.2022
PL EN
12.10.2015 aktualizacja 12.10.2015

Księga Henrykowska i Akta Braci Czeskich na liście UNESCO "Pamięć Świata"

Księga Henrykowska, znajdująca się w zbiorach wrocławskiego Muzeum Archidiecezjalnego. Fot. PAP/Maciej Kulczyński 10.03.2014 Księga Henrykowska, znajdująca się w zbiorach wrocławskiego Muzeum Archidiecezjalnego. Fot. PAP/Maciej Kulczyński 10.03.2014

Księga Henrykowska i Akta Braci Czeskich zostały wpisane na Światową Listę Programu UNESCO "Pamięć Świata". To wyróżnienie dla zabytków dokumentacyjnych, m.in. rękopisów i druków, o szczególnym znaczeniu historycznym.

Jak poinformowała PAP w poniedziałek rzeczniczka prasowa Naczelnej Dyrekcji Archiwów Państwowych Anna Belka, obradujący w Abu Dhabi Międzynarodowy Komitet Programu UNESCO Pamięć Świata zdecydował o wpisaniu na Listę 47 z 88 zgłoszonych do wyróżnienia obiektów dokumentacyjnych pochodzących z 61 krajów. Polskę prezentował Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych prof. Władysław Stępniak, przewodniczący Polskiego Komitetu Programu UNESCO Pamięć Świata.

\"Mamy podstawy do wielkiej satysfakcji, dumy nawet, że dwa zgłoszone przez Polskę obiekty zaliczone zostały do wąskiego grona najważniejszych dokumentów w dziejach ludzkości. Takich, których znaczenie wykracza poza miejsce i czas ich wytworzenia i dowodzi znacznego wpływu na losy świata\" - powiedział Stępniak.

Jego zdaniem decyzja UNESCO \"wydatnie wzmocniła naszą pozycję na Światowej Liście Dziedzictwa dokumentacyjnego, umacniając nas na trzecim miejscu pod względem ilości wprowadzonych wpisów\".

\"To nawet znacznie więcej, niż zdołały osiągnąć czołowe państwa Europy Zachodniej czy Stany Zjednoczone. Odnieść można nawet wrażenie, że świat wyżej ceni nasze dziedzictwo archiwalne niż my sami, jeżeli uwzględnimy fakt, że wiele jego elementów przechowywanych jest w warunkach jakże odbiegających od współczesnych standardów\" – ocenił Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych.

Księga Henrykowska jest jednym z najcenniejszych zabytków rękopiśmiennych znajdujących się w zbiorach wrocławskiego Archiwum Archidiecezjalnego. To powstała w drugiej połowie XIII w. kronika opactwa cystersów w Henrykowie na Dolnym Śląsku. Księga jest spisana po łacinie, jednak w jej treści znajduje się zdanie uważane za najstarsze zapisane w języku polskim: \"Day ut ia pobrusa, a ti poziwai\", które w wyniku transkrypcji można zapisać: \"Daj, ać ja pobruszę, a ty poczywaj\". Miało ono zostać wypowiedziane przez osiadłego na Dolnym Śląsku czeskiego rycerza Boguchwała do swojej miejscowej żony, gdy ta mełła ziarno na ręcznych żarnach.

We wniosku skierowanym do Międzynarodowego Komitetu Programu UNESCO Pamięć Świata podkreślono, że „Księga Henrykowska jest unikatowym w skali światowej źródłem do poznania procesów wymiany kulturowej, które w średniowieczu zdecydowały o kształcie przyszłej Europy”.

Pochodzące z XVI-XIX w. Akta i Biblioteka Braci Czeskich to źródła historyczne ukazujące aktywność polityczno-gospodarczą oraz intelektualną i twórczą ruchu społeczno-religijnego Braci Czeskich. Potwierdzają one fakt współistnienia w demokratycznej Polsce różnych narodowości i wyznań, w której na początku XVI w. wyznawcy kościoła Braci Czeskich znaleźli azyl i możliwość godnego życia.

Główna część zbioru znajduje się w Archiwum Państwowym w Poznaniu. Pozostałe jego części przechowywane są w Bibliotece Kórnickiej i Bibliotece Raczyńskich w Poznaniu. W aktach znajdują się dokumenty przywiezione z Czech, korespondencja z lat 1557-1828, rękopisy, traktaty i opracowania informujące o działalności senioratu kościoła, akta gmin wyznaniowych, spuścizny wybitnych przedstawicieli z XVII-XVIII w. Szczególnie istotna jest korespondencja w sprawach religijnych ze wszystkimi ośrodkami protestantyzmu w Europie. Akta zawierają cenne informacje do historii i pozycji kościołów protestanckich w Polsce, prób ich zjednoczenia, aktywności politycznej oraz wartości intelektualnych i twórczych, jakie reprezentowały parafie protestanckie.

Lista światowa programu UNESCO \"Pamięć Świata\" to powstały w 1992 r. rejestr zabytków o charakterze dokumentacyjnym - rękopisów, druków czy dokumentów audiowizualnych. Na Listę wpisywane są zabytki o światowym znaczeniu historycznym lub cywilizacyjnym. Lista obejmuje ok. 350 obiektów, w tym czternaście reprezentujących polskie dziedzictwo dokumentacyjne. Obecnie Polska znajduje się trzecim miejscu po względem ilości wpisów.

Na liście znajduje się m.in. autograf dzieła Mikołaja Kopernika \"De revolutionibus\" przechowywany w Bibliotece Jagiellońskiej, rękopis Fryderyka Chopina znajdujący się w zbiorach Biblioteki Narodowej i Towarzystwa im. Fryderyka Chopina w Warszawie, czy podziemne archiwum getta warszawskiego (tzw. Archiwum Ringelbluma), przechowywane w Żydowskim Instytucie Historycznym. (PAP)

agz/ pz/

Przed dodaniem komentarza prosimy o zapoznanie z Regulaminem forum serwisu Nauka w Polsce.

Copyright © Fundacja PAP 2022