Naukowcy opracowali pierwszą szczegółową mapę receptorów węchowych w nosie. Dostarcza ona podstawowej wiedzy potrzebnej do opracowania lepszych terapii utraty węchu.
Choć węch odkrywa kluczową rolę w kontaktach ze światem, to dotąd był zmysłem słabo poznanym. Naukowcy z Harvard Medical School (USA), podczas eksperymentów na myszach, opracowali pierwszą szczegółową mapę pokazującą sposób, w jaki zorganizowanych jest ponad tysiąc typów receptorów węchowych. Wyniki przedstawili na łamach magazynu „Cell”.
Z pomocą zaawansowanych technik biotechnologicznych badacze odkryli m.in., że, neurony wytwarzające te receptory są w dużym stopniu uporządkowane przestrzennie – tworzą poziome pasma, zależnie od typu, biegnące od górnej do dolnej części nosa.
Okazało się, że mapa receptorów w nosie odpowiada mapom zapachów w opuszce węchowej mózgu, co dostarcza wskazówek, jak informacje odnośnie do zapachów przemieszczają się z nosa do mózgu.
Ponadto okazało się, że za powstawanie różnych typów receptorów odpowiada w dużej mierze stężenie jednej cząsteczki – kwasu retinowego – która reguluje działanie genów w komórkach węchowych.
– Nasze wyniki pokazują porządek w systemie, o którym wcześniej sądzono, że jest go pozbawiony. To zasadniczo zmienia sposób, w jaki myślimy o jego działaniu – mówi prof. Sandeep Robert Datta z Harvard Medical School, główny autor badania.
Specjaliści wyjaśniają, że węch jest bardziej skomplikowany niż inne zmysły. Na przykład – podkreślają – myszy mają ok. 20 mln neuronów węchowych, które wytwarzają ponad tysiąc typów receptorów zapachowych. Każdy typ receptora węchowego wykrywa określony, unikalny zestaw cząsteczek zapachowych.
Tymczasem, np. w widzeniu barwnym biorą udział tylko trzy główne typy receptorów wzrokowych.
Teraz naukowcy starają się lepiej zrozumieć, dlaczego receptory układają się w taki a nie inny system, a także badają tkankę ludzką.
Jak podkreślają, odkrycie dostarcza także podstawowych informacji, które mogą pomóc w opracowaniu terapii utraty węchu, np. oparte na komórkach macierzystych.
Zauważono już na przykład, że utrata węchu oprócz wyraźnego utrudniania życia wiąże z podwyższony ryzykiem depresji.
– Węch ma naprawdę głęboki i szeroki wpływ na zdrowie człowieka, dlatego jego przywracanie jest ważne nie tylko ze względu na przyjemność i bezpieczeństwo, ale także dobrostan psychiczny. Bez zrozumienia tej mapy jesteśmy skazani na niepowodzenie w opracowywaniu nowych terapii – mówi prof. Datta.
Marek Matacz (PAP)
mat/ agt/
Fundacja PAP zezwala na bezpłatny przedruk artykułów z Serwisu Nauka w Polsce pod warunkiem mailowego poinformowania nas raz w miesiącu o fakcie korzystania z serwisu oraz podania źródła artykułu. W portalach i serwisach internetowych prosimy o zamieszczenie podlinkowanego adresu: Źródło: naukawpolsce.pl, a w czasopismach adnotacji: Źródło: Serwis Nauka w Polsce - naukawpolsce.pl. Powyższe zezwolenie nie dotyczy: informacji z kategorii "Świat" oraz wszelkich fotografii i materiałów wideo.
