Nauka dla Społeczeństwa

13.04.2024
PL EN
17.01.2023 aktualizacja 17.01.2023

Grzyby mogą usuwać z wód toksyny pochodzące z lekarstw

Fot. Adobe Stock Fot. Adobe Stock

Toksyczne leki przeciwnowotworowe obecne w wodach można usuwać ze środowiska za pomocą grzybów białej zgnilizny drewna – wykazała dr inż. Marcelina Jureczko z Centrum Biotechnologii Politechniki Śląskiej w pracy uhonorowanej jedną z 25 nagród premiera przyznawanych za wyróżniające się doktoraty.

Laureatka Nagrody Prezesa Rady Ministrów w kategorii wyróżniająca się rozprawa doktorska chce przyczynić się do wdrożenia pierwszego na świecie systemu oczyszczania ścieków szpitalnych, opartego na grzybach. Swoje badania prowadziła pod opieką naukową dr hab. inż. Wioletty Przystaś. Nagrodzona praca nosi tytuł "Badania ekotoksyczności wybranych leków cytostatycznych i możliwości wykorzystania grzybów do ich usuwania".

"W mojej pracy doktorskiej zajęłam się tematem toksyczności wybranych leków przeciwnowotworowych obecnych w wodach oraz dokonałam oceny przydatności wytypowanych gatunków grzybów do usuwania tych substancji ze środowiska" – powiedziała dr inż. Marcelina Jureczko, cytowana w materiale prasowym uczelni. Dodała, że biodegradacji cytostatyków przez grzyby towarzyszy ich detoksykacja.

SKĄD TOKSYNY W WODZIE

Jak wyjaśniła dr inż. Jureczko, coraz więcej osób choruje na raka, a to zwiększa zużycie cytostatyków czyli leków antynowotworowych. Leki te nie są w pełni metabolizowane w organizmach pacjentów, a więc są przez nich wydalane. Wraz ze ściekami komunalnymi oraz tymi, które pochodzą z fabryk zajmujących się ich produkcją leków, toksyny trafiają do oczyszczalni, gdzie również nie udaje się ich skutecznie wyeliminować. Przedostają się do środowiska.

"Obecność cytostatyków w wodach powierzchniowych gruntowych czy pitnych niesie za sobą niebezpieczne toksykologiczne konsekwencje dla roślin, zwierząt i zdrowia ludzi" – oceniła badaczka w wypowiedzi udostępnionej przez Politechnikę Śląską.

Dr Jureczko przeprowadziła wiele eksperymentów zmierzających do skutecznego usuwania farmaceutyków. "Tu z pomocą przyszły mi grzyby, które produkują wiele nisko specyficznych enzymów zdolnych do rozkładu związków o skomplikowanej budowie aromatycznej" - dodała.

Okazało się, że grzyby białej zgnilizny drewna najszybciej eliminują cytostatyki ze środowiska w porównaniu z innymi metodami usuwania tych związków prezentowanymi na świecie.

Śląska naukowczyni jako pierwsza na świecie osoba dowiodła, że biomasa grzybów może być stosowana docelowo jako efektywny sorbent badanych substancji - podkreślono w informacji prasowej. Dr Jureczko poszerzyła dane o toksyczności cytostatyków, ustaliła wpływ leków na środowisko oraz wykazała, że grzyby białej zgnilizny drewna usuwają cytostatyki ze środowiska na drodze sorpcji i biologicznej degradacji.

Nagrodę Prezesa Rady Ministrów w kategorii "wyróżniająca się rozprawa doktorska" otrzymało 25 osób z całej Polski. Dr inż. Marcelina Jureczko kieruje obecnie grantem NCN w ramach konkursu Preludium. W projekcie sprawdza, jakich warunków potrzebują grzyby, aby usuwać leki z wód szybciej, lepiej i efektywniej. Wcześniej odbyła staż w hiszpańskim Institute of Environmental Assessment and Water Research, Spanish Council for Scientific Research (Barcelona), gdzie identyfikowała produkty transformacji leków cytostatycznych w próbkach traktowanych przez grzyby.

PAP – Nauka w Polsce

kol/ zan/

Przed dodaniem komentarza prosimy o zapoznanie z Regulaminem forum serwisu Nauka w Polsce.

Copyright © Fundacja PAP 2024