<strong>Rozbieżne są oceny ujawnionych przez CIA raportów płk. Ryszarda Kuklińskiego o przygotowaniach władz PRL do stanu wojennego</strong>. Dominują jednak głosy, że raporty potwierdzają fakty generalnie znane już historykom.
Kukliński relacjonował m.in. o wahaniach i rozterkach gen. Wojciecha Jaruzelskiego w sprawie stanu wojennego i o naciskach ZSRR, żeby stłumić "Solidarność". Pisał, że władze ZSRR chciały uniknąć interwencji w Polsce, ale też "czyniły bardzo intensywne i konkretne przygotowania" w tym kierunku.
Jaruzelski uważa, iż komentarze może wygłaszać jedynie przed sądem i odesłał pytających go dziennikarzy do swych wyjaśnień z procesu o wprowadzenie stanu wojennego, w którym jest jednym z oskarżonych. "Tu jest odpowiedź na wszystkie pytania, które zamierzacie postawić, więcej nic nie powiem. Koniec, kropka" - mówił Jaruzelski pokazując wyjaśnienia wydane w formie książki.
Do końca naciskałem na rozmowy, a potem na to, by "sprawę załatwić polskimi rękami", tak by nie było radzieckiej interwencji - mówi b. szef MSW gen. Czesław Kiszczak, komentując materiały CIA. "Kiszczak naciska na natychmiastowe i zaskakujące (Solidarność) wprowadzenie stanu wojennego. MSW infiltrowało kierownicze elementy Solidarności i dobrze się orientuje jakie są ich plany" - głosi jeden z raportów Kuklińskiego.
Raporty podważają wersję gen. Jaruzelskiego, że wprowadzając stan wojenny, ratował Polskę przed interwencją ZSRR - uważa historyk prof. Wojciech Roszkowski. "Doniesienia Kuklińskiego potwierdzają to, co wynika ze słynnego notesu generała Anoszkina (gen. Wiktor Anoszkin - adiutant marsz. Wiktora Kulikowa - PAP), to znaczy, że na Kremlu nie rozważano - w listopadzie jeszcze czy na początku grudnia - interwencji w Polsce" - dodał.
Analizy amerykańskie sytuacji z 1981 r. wskazywały na to, że Polsce nie groziła interwencja sowiecka. "Mogę uznać, że Amerykanie byli dobrze poinformowani" - oświadczył historyk PRL dr Antoni Dudek.
Gen. Jaruzelski i tak wprowadziłby stan wojenny, nie tyle, żeby uprzedzić sowieckie zamiary interwencji, tylko bronił interesu tego sytemu, na którego czele stał i którego był w jakimś sensie uosobieniem - powiedział historyk prof. Andrzej Chojnowski.
Jaruzelski chciał sowieckiej interwencji - tak historyk z UJ Andrzej Nowak wstępnie ocenił ujawnione akta. "Tak na gorąco mógłbym tu powiedzieć jedynie o gen. Jaruzelskim, że zostaje wytrącony spod jego stóp ten +przysłowiowy stołek i już wisi jednoznacznie+ jako człowiek, który chciał wyłącznie zaszkodzić Polsce" - podkreślił historyk.
Autor opracowania IPN "Stan wojenny w dokumentach władz państwowych PRL (1980-1983)" Grzegorz Majchrzak wyraził nadzieję, że w amerykańskich dokumentach znajdą się informacje, których nam brakuje - np. jaką planiści stanu wojennego zakładali liczbę ofiar śmiertelnych, bo wiedza o takich założeniach jest, ponieważ przygotowywane były szpitale.
Nie da się obecnie przewidzieć, czy raporty płk. Kuklińskiego mogłyby być włączone do akt procesu o wprowadzenie stanu wojennego - mówi rzecznik Sądu Okręgowego w Warszawie, przed którym trwa ten proces. Sędzia Wojciech Małek powiedział, że teoretycznie o ich włączenie mogłaby wystąpić któraś ze stron procesu; decyzję taką mógłby podjąć z urzędu sam sąd.
Odtajnione materiały potwierdzają tezy aktu oskarżenia przeciwko autorom stanu wojennego - ocenia szefowa pionu śledczego katowickiego IPN prok. Ewa Koj. Nie chciała spekulować, czy odtajnienie może spowodować przekazanie sprawy z powrotem do katowickiego IPN, którego prokuratorzy sporządzili akt oskarżenia. "Na obecnym etapie gospodarzem postępowania jest sąd, który ma pełną wiedzę na temat zgromadzonego w tej sprawie materiału dowodowego. Z wszelkimi komentarzami musimy więc zaczekać na to, czy i w jaki sposób sąd odniesie się do faktu odtajnienia amerykańskich dokumentów" - powiedziała Koj.
Według szefa MSZ Radosława Sikorskiego, nie jest zaskoczeniem, że inwazja radziecka groziła Polsce w 1980 r., a nie w 1981. "Alibi gen. Jaruzelskiego, jakoby wybierał mniejsze zło, bo wtedy rzekomo miała grozić nam inwazja sowiecka, jest coraz słabsze" - uważa Sikorski.
Raporty Kuklińskiego potwierdzają, że gdyby gen. Jaruzelski nie wprowadził stanu wojennego, mielibyśmy czołgi Układu Warszawskiego na polskich ulicach - powiedział b. premier Leszek Miller. "Z raportów Kuklińskiego wynika, że Związek Radziecki miał wystarczające siły, żeby taką operację przeprowadzić" - ocenił Miller.
Dokumenty potwierdzają tezę, że stan wojenny wprowadzono w interesie komunistycznego establishmentu - mówi opozycjonista z PRL, b. szef Unii Pracy Ryszard Bugaj. "To, co może być jawne, powinno być jawne" - powiedział wicemarszałek Senatu Zbigniew Romaszewski (PiS). Wicemarszałek Sejmu Stefan Niesiołowski (PO) uważa, że raporty osłabiają tezę obrony gen. Jaruzelskiego, że wprowadzając stan wojenny chciał uchronić Polskę przez interwencją sowiecką. Kreowanie jednoznacznych opinii na temat przyczyn i okoliczności wprowadzenia stanu wojennego, bez przeanalizowania wszystkich dokumentów jest "bardzo nieodpowiedzialne" - ocenia działacz "Solidarności" Zbigniew Bujak. STA
PAP - Nauka w Polsce
bsz
Fundacja PAP zezwala na bezpłatny przedruk artykułów z Serwisu Nauka w Polsce pod warunkiem mailowego poinformowania nas raz w miesiącu o fakcie korzystania z serwisu oraz podania źródła artykułu. W portalach i serwisach internetowych prosimy o zamieszczenie podlinkowanego adresu: Źródło: naukawpolsce.pl, a w czasopismach adnotacji: Źródło: Serwis Nauka w Polsce - naukawpolsce.pl. Powyższe zezwolenie nie dotyczy: informacji z kategorii "Świat" oraz wszelkich fotografii i materiałów wideo.
