Rozległe nasypy ziemne w kształcie trapezu przykrywały kamienne lub drewniane komory grobowe. Były one dziełem ludności kultury pucharów lejkowatych i powstawały około 3800-3200 lat p.n.e. Na terenie Polski zlokalizowano 270 takich grobów megalitycznych. Wiele z nich już nie istnieje. Nawiązywały one do kultu zmarłych, ale nie tylko.

Prowadzone w ostatnich latach badania wybranych grobowców megalitycznych ujawniły ich kontekst astronomiczny. Jak się okazuje, spełniały one rolę obserwatoriów astronomicznych, pozwalających na wyznaczanie (na podstawie położenia Słońca) jakiegoś szczególnie ważnego momentu kalendarzowego, np. letniego lub zimowego przesilenia, zrównania wiosennego lub jesiennego.

"Groby w kształcie wydłużonych trapezów były zazwyczaj budowane wzdłuż osi wschód-zachód. Celują one na Mleczną Drogę na późnojesiennym niebie. Późna jesień to od najdawniejszych czasów pora zmarłych. Mleczna Droga, rysująca się o tej porze wyraźnie na niebie, wiodła ich w zaświaty" - przypomina kierujący badaniami archeoastronomicznymi dr Stanisław Iwaniszewski z Państwowego Muzeum Archeologicznego w Warszawie.

Dr Iwaniszewski zwraca uwagę, że takie groby kurhanowe sypano w różnych eksponowanych miejscach terenowych, głównie na na wzgórzach wzdłuż określonych linii. Te obiekty były tak zlokalizowane, że z jednego widać było sąsiednie.

"Prawdopodobnie kopce spełniały rolę znaków granicznych, pilnowanych przez duchy przodków. Grzebanie zmarłych pod takimi znakami, wyznaczającymi granice rodowe lub plemienne, potwierdzało prawo miejscowej ludności do zajmowanego terytorium" - zaznacza dr Iwaniszewski.

PAP - Nauka w Polsce, Andrzej Markert
reo