Zwiększenie zdolności produkcji półprzewodnikowych układów scalonych na terytorium Polski zakłada projekt ustawy, którego rozpatrywanie rozpoczęły we wtorek sejmowe komisje. Prace nad projektem jednak przerwano ze względu na dużą liczbę poprawek, z którymi nie zdążyło zapoznać się Biuro Legislacyjne Sejmu.
We wtorek komisje Edukacji i Nauki oraz Finansów Publicznych rozpoczęły prace nad poselskim projektem ustawy o finansowaniu działań zmierzających do zwiększenia zdolności produkcji półprzewodnikowych układów scalonych na terytorium RP. Projekt przewiduje też zmiany w ustawie o wspieraniu działalności naukowej z Funduszu Polskiej Nauki.
Rozpatrywanie projektu jednak przerwano ze względu na obszerną liczbę autopoprawek zgłoszonych przez posła wnioskodawcę Dariusza Wieczorka (Lewica), z którymi ze względu na zbyt krótki czas, nie zdążyło wystarczająco wnikliwie zapoznać się Biuro Legislacyjne Sejmu - pod względem prawnym, legislacyjnym i redakcyjnym. Kolejny termin posiedzenia połączonych komisji nie został jeszcze wyznaczony.
Projekt ustawy dotyczy produkcji układów scalonych, którą w Polsce zakończono w 1996 r. i od tego czasu zaopatrzenie gospodarki i sektora obronnego w komponenty elektroniczne opiera się wyłącznie na dostawach zewnętrznych. Jak napisano w projekcie, Polska nie ma zdolności do wytwarzania półprzewodnikowych układów scalonych na własnych, w pełni nadzorowanych liniach technologicznych.
Deficyt dotyczy w szczególności układów typu ASIC-CMOS, które wykorzystywane są w systemach przetwarzających informacje niejawne, w infrastrukturze krytycznej, technologiach kosmicznych oraz uzbrojeniu, czyli w produktach i technologiach, które nie są przedmiotem swobodnego obrotu handlowego i w znacznej części nie są wytwarzane w Europie. Ewentualne przerwanie dostaw komponentów elektronicznych bezpośrednio przekłada się więc na zdolność utrzymania produkcji przemysłowej i realizacji zadań obronnych państwa.
Rektor Politechniki Warszawskiej prof. Krzysztof Zaremba wyjaśnił, że obecnie Tajwan produkuje 60 proc. światowej liczby półprzewodników, a tych najbardziej skomplikowanych - ponad 90. proc. - Wyobraźmy sobie co stanie się, jeśli Chiny przejmą Tajwan. Będą miały w ręku cały świat. W tej sytuacji suwerenność technologiczna jest niezwykle ważna. Dlatego uważamy, że powinniśmy jak najszybciej podjąć decyzję o wznowieniu możliwości produkowania w Polsce półprzewodników - powiedział prof. Zaremba, którego uczelnia prowadzi Centrum Zaawansowanych Materiałów i Technologii CEZAMAT.
Jak zaznaczył, odwleczenie tej decyzji o rok spowoduje, że będziemy mogli układy scalone produkować najprawdopodobniej trzy lata później. - W tej chwili w fabrykach produkujących wyposażenie dla laboratoriów produkujących układy scalone rosną kolejki. My ustawiliśmy się w tym łańcuchu zamówień trochę bezpodstawnie, bo do tej pory nie mamy gwarancji finansowej. Jeżeli z tych kolejek wypadniemy, będziemy musieli zaczynać od początku i nasz obietnica, że za pięć lat powinniśmy osiągnąć zdolność produkcyjną, już nie będzie prawdziwa. To będzie osiem lat czy nawet więcej – zaznaczył.
Rekomendowanym w poselskim projekcie rozwiązaniem jest wykorzystanie istniejącej instytucji – Funduszu Polskiej Nauki utworzonego w Banku Gospodarstwa Krajowego – jako operatora finansowania Strategicznego Programu Rozwojowego Polskich Układów Scalonych. Jednocześnie projekt rozszerza jego ramy prawne o nowe źródła przychodów i nowy model finansowania.
Według projektu ustawy do Funduszu Polskiej Nauki jeszcze w 2026 roku jednorazowo miałyby trafić środki budżetowe w wysokości 1,5 mld zł, pochodzące z wydatków na obronę narodową. Ich wpłata do Funduszu miałaby nastąpić - według projektu ustawy - na: zgodny wniosek ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki oraz ministra obrony narodowej.
- Wojsko i obronność to będzie główny odbiorca tej produkcji. Polska już zainwestowała w budowę obiektów, w których można produkować takie układy. W Centrum CEZAMAT Politechniki Warszawskiej jest 4 tys. metrów powierzchni przygotowanej pod produkcję półprzewodników. Wszystkie wymagania, które są niezbędne, by tę produkcję prowadzić, już są. Kwota 1,5 mld zł jest niezbędna do tego, by zakupić linie produkcyjne i formalnie rozpocząć produkcję. W dobie obecnych zagrożeń trzeba ten projekt zrealizować i go dokończyć - powiedział we wtorek podczas posiedzenia połączonych komisji poseł Wieczorek.
- Poprzez tę ustawę realizujemy potencjał do finansowania ważnych z punktu widzenia bezpieczeństwa inwestycji, po drugie realizujemy cały program wsparcia dla rozwoju gospodarki - dodał wiceminister nauki Marek Gzik.
Na takie rozwiązanie, mimo „pozytywnej oceny strategicznego celu przedsięwzięcia”, zgody nie wyraziło jednak Ministerstwo Obrony Narodowej.
- Mając na uwadze stan realizacji budżetu MON w 2026 roku, resort nie identyfikuje możliwości wydzielenia (...) środków w wysokości 1,5 mld zł z przeznaczeniem na cel wskazany w projekcie ustawy. Również w przypadku rozważenia przesunięcia finansowania na 2027 rok, z uwagi na zaplanowane obciążenia limitów wydatków obronnych, resort obrony narodowej nie dostrzega obecnie przestrzeni na wydzielenie środków tej wysokości - powiedział podczas posiedzenia komisji pułkownik Michał Żołnierowicz zastępca dyrektora Departamentu Innowacji w MON.
Wobec braku potwierdzenia finansowania przez MON, posłowie zwracali uwagę na konieczność uzgodnienia źródeł finansowania w ramach koalicji rządzącej. Mimo tego komisje rozpoczęły rozpatrywanie projektu.
Jak wskazano w projekcie, wdrożenie proponowanych rozwiązań ma doprowadzić do zainicjowania do 2030 r. inwestycji w sektorze półprzewodników o łącznej wartości 3 mld zł, zarówno ze środków publicznych, jak i prywatnych. Zakłada się również, że w ciągu pięciu lat liczba specjalistów w tej branży, w szczególności projektantów układów scalonych, wzrośnie z około 1,5 tys. do 3 tys. (PAP)
ekr/ agt/
Fundacja PAP zezwala na bezpłatny przedruk artykułów z Serwisu Nauka w Polsce pod warunkiem mailowego poinformowania nas raz w miesiącu o fakcie korzystania z serwisu oraz podania źródła artykułu. W portalach i serwisach internetowych prosimy o zamieszczenie podlinkowanego adresu: Źródło: naukawpolsce.pl, a w czasopismach adnotacji: Źródło: Serwis Nauka w Polsce - naukawpolsce.pl. Powyższe zezwolenie nie dotyczy: informacji z kategorii "Świat" oraz wszelkich fotografii i materiałów wideo.