Europejska Rada ds. Badań Naukowych (ERC) ogłosiła w czwartek na swojej stronie przyznanie 48 grantów typu „Synergy”, o łącznej wartości 500 mln euro, w ramach programu Unii Europejskiej „Horyzont Europa”. To największe pod względem finansowym granty ERC. Jak zaznaczono w materiale, rada wspiera ambitne projekty badawcze poświęcone kluczowym wyzwaniom naukowym, które wymagają od naukowców połączenia wiedzy specjalistycznej z różnych dyscyplin i instytucji.

W ramach jednego z tych grantów zespół prof. Janusza M. Bujnickiego z Międzynarodowego Instytutu Biologii Molekularnej i Komórkowej (IIMCB) zbada, jak chemiczne modyfikacje tRNA (transferowego RNA - PAP) wpływają na działanie komórek – podano w komunikacie prasowym z IIMCB.

„Cząsteczki tRNA są niezbędne do syntezy białek. Rozpoznają kod zapisany w mRNA, czyli roboczej kopii informacji z DNA, i dostarczają odpowiednie aminokwasy. Pełnią także inne, wciąż nie do końca poznane funkcje w komórce” – tłumaczył cytowany w komunikacie prof. Bujnicki z Laboratorium Bioinformatyki i Inżynierii Białka w IIMCB.

Naukowiec zwrócił uwagę, że tRNA zawierają wiele chemicznie zmodyfikowanych nukleotydów. „Mogą one zmieniać kształt i stabilność cząsteczek tRNA, wpływać na ich oddziaływania z białkami oraz decydować o dokładności i szybkości produkcji białek. Nadal nie wiemy jednak, jak poszczególne modyfikacje zależą od siebie, i jakie są skutki ich łącznego działania” – wyjaśnił prof. Bujnicki.

Badania w ramach projektu LifeOfTRNA „Rozszyfrowanie molekularnych mechanizmów modyfikacji tRNA” (ang. „Decoding the Molecular Mechanisms of tRNA Modifications”) otrzymał grant w wysokości 10 mln euro. Prace naukowców z Polski, Austrii, Szwajcarii i Francji rozpoczną się w 2027 roku i potrwają sześć lat.

Kolejny tegoroczny grant otrzymała prof. Aldona Sopata z Wydziału Neofilologii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu (UAM). Wspólnie z partnerami z Portugalii i Niemiec będzie realizować projekt NAVAR. Jego pełna nazwa to „Nawigacja po ścieżkach natywności: Zanikanie i wzmacnianie języków dzieciństwa w kontekście migracji powrotnej” (ang. „Navigating the Pathways of Nativeness: Attrition and Reinforcement of Childhood Languages in Contexts of Return Migration”).

W komunikacie prasowym przesłanym w czwartek do PAP wyjaśniono, że badania będą poświęcone analizie zmian zachodzących w językach nabytych w dzieciństwie przez osoby wielojęzyczne. Skupią się na osobach dwujęzycznych, które dorastały w Niemczech, używając zarówno języka niemieckiego, jak i języka ojczystego (polskiego lub portugalskiego), a następnie przeprowadziły się do Polski lub Portugalii.

„Co dzieje się z językiem dzieciństwa, gdy życie rzuca cię za granicę, a potem sprowadza z powrotem? Dla milionów osób dwujęzycznych jest to coś więcej niż tylko pytanie akademickie. Kształtuje ono edukację, tożsamość i poczucie przynależności” – zaznaczyła cytowana w materiale prof. Aldona Sopata. 

Kwota ERC Synergy Grant dla projektu prowadzonego przez Polaków, Niemców i Portugalczyków wynosi 8,8 mln euro. Badania potrwają sześć lat.

ERC przyznała też grant w wysokości ok. 10 mln euo dr. hab. Bogumiłowi Szademu, prof. Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. Badacz pokieruje projektem EDGE „Doświadczenie różnorodności jako początek Europy Środkowo-Wschodniej (XIV–XVIII wiek)” (ang. „The Experience of Diversity as the Genesis of East Central Europe (14th-18th centuries)”.

Jak podał w komunikacie nadesłanym do PAP prof. Szady, głównym celem tego międzynarodowego projektu jest zbadanie zdolności adaptacji i utrzymania podstawowych funkcji społecznych w warunkach trwałego, silnego zróżnicowania religijnego, językowego, etnicznego i prawnego.

„Europa Środkowo-Wschodnia stanowi idealne laboratorium do badania takich zjawisk. Będąc (...) strefą kontaktu wielu grup etnicznych, religii, języków, na styku chrześcijaństwa łacińskiego, tradycji bizantyńsko-ruskiej oraz islamu tworzyła unikalny krajobraz, który pozwala zarejestrować i przeanalizować mechanizmy godzenia głębokiej różnorodności z koniecznością utrzymania spójności społecznej znacznie wyraźniej niż we względnie jednolitych strukturach Europy Zachodniej” - tłumaczył prof. Szady.

Podkreślił, że zespół zbada sieć parafii oraz gmin wyznaniowych wszystkich religii, wyznań i obrządków obecnych na tym terenie pomiędzy XIV a XVIII wiekiem. Badania obejmą obszar około 1,3 mln km kw., gdzie od średniowiecza do końca nowożytności funkcjonowało około 30 tys. parafii i gmin wyznaniowych.

Projekt również potrwa sześć lat. Będzie realizowany we współpracy zespołów historyków, geografów historycznych i ekspertów z zakresu humanistyki cyfrowej, głównie z Węgier, Polski i Czech.

Wynikiem prac będzie baza wiedzy zawierająca informacje o sieci parafii i gmin wyznaniowych, demografii, instytucjach życia społecznego, gospodarczego i kulturowego dawnej Europy Środkowo-Wschodniej oraz cyfrowy atlas historyczny przedstawiający te dane w ich wymiarze przestrzennym. (PAP)

abu/ zan/