Naukowcy z Chin odkryli, że pantetyna ogranicza aktywność komórek odpornościowych, które odgrywają kluczową rolę w chorobach autoimmunologicznych, takich jak łuszczyca. Pantetyna zapobiega rozwojowi łuszczycy u myszy, a niewielkie badanie kliniczne z udziałem ludzi wykazało, że stosowana wraz z odpowiednią maścią pomaga także łagodzić objawy u pacjentów z łuszczycą. 

Uważa się, że u podstaw wielu chorób autoimmunologicznych, w tym łuszczycy, leży nieprawidłowa aktywacja komórek dendrytycznych. Są to wyspecjalizowane komórki układu odpornościowego, które pomagają koordynować działanie różnych jego elementów. Potrafią pochłaniać i prezentować obce antygeny, aktywując w ten sposób wysoce swoiste limfocyty T, a także wydzielać szereg cząsteczek sygnałowych, które przyciągają inne typy komórek odpornościowych i nasilają stan zapalny.

„Coraz więcej dowodów wskazuje, że szlaki metaboliczne oraz powiązane z nimi metabolity odgrywają istotną rolę w regulacji funkcji komórek odpornościowych i rozwoju chorób autoimmunologicznych – powiedziała Wei-Na Zhang, badaczka ze State Key Laboratory of Biomedical Analysis w Pekinie (Chiny). - Jednak strategie terapeutyczne ukierunkowane na metabolizm w chorobach zapalnych pozostają wciąż słabo poznane”.

Zespół dr Zhang ustalił, że poziom enzymów metabolicznych znanych jako waniny (ang. Vanins) jest podwyższony w komórkach dendrytycznych u pacjentów z łuszczycą oraz kilkoma innymi chorobami autoimmunologicznymi. Wyczerpanie zasobów tych enzymów hamowało aktywację komórek dendrytycznych i ograniczało ich zdolność do aktywacji limfocytów T. Co więcej, podawanie myszom leku hamującego aktywność enzymów z grupy wanin zapobiegało rozwojowi łuszczycy u tych zwierząt.

Enzymy z grupy wanin przekształcają metabolit zwany pantetyną w witaminę B5 – składnik odżywczy niezbędny do produkcji energii w komórkach. Sama pantetyna jest powszechnie dostępnym suplementem diety, często stosowanym w celu obniżenia poziomu cholesterolu we krwi, ponieważ hamuje jego syntezę. Co ciekawe, cholesterol może sprzyjać aktywacji komórek dendrytycznych, a jego wysoki poziom we krwi stanowi istotny czynnik ryzyka rozwoju łuszczycy.

Zhang wraz z zespołem ustalili, że zwiększona aktywność wanin w komórkach dendrytycznych prowadzi do spadku poziomu pantetyny, co z kolei skutkuje nasiloną syntezą cholesterolu i nadmierną aktywacją komórek dendrytycznych. Uzupełnienie poziomu pantetyny odwracało ten proces, ograniczając gromadzenie się cholesterolu i hamując aktywację komórek dendrytycznych.

„Odkryliśmy, że podawanie pantetyny skutecznie łagodziło objawy łuszczycy u myszy. Sugeruje to, że niedostateczny poziom tej substancji może być kluczowym czynnikiem prowadzącym do nadmiernej aktywacji komórek dendrytycznych oraz stanu zapalnego o podłożu autoimmunologicznym, występującego w następstwie zwiększonej aktywności wanin” – wskazała Zhang.

W związku z tym naukowcy przeprowadzili niewielkie badanie z udziałem 24 pacjentów chorujących na łuszczycę. Wszyscy byli leczeni miejscowo maścią zawierającą kalcypotriol i betametazon, przy czym połowa z nich otrzymywała dodatkowo tabletki z pantetyną. W ciągu 12 tygodni u przyjmujących pantetynę zaobserwowano poprawę stanu zdrowia – szczególnie u osób, które na początku badania miały podwyższony poziom cholesterolu we krwi.

„Nasze badanie kliniczne wykazało obiecującą skuteczność terapeutyczną pantetyny jako terapii wspomagającej w leczeniu łuszczycy. Wyniki te należy jednak traktować raczej jako dowód słuszności koncepcji (proof-of-concept) niż jako bezpośrednie potwierdzenie mechanizmu działania – wyjaśniła Zhang. - Podsumowując, nasze badanie identyfikuje oś wanina–pantetyna–cholesterol jako kluczowy szlak metaboliczny regulujący aktywację komórek dendrytycznych. Stanowi to podstawę do opracowania strategii terapeutycznych ukierunkowanych na szereg chorób autoimmunologicznych, w których kluczową rolę odgrywają komórki dendrytyczne”.

Paweł Wernicki (PAP)

pmw/ agt/