Wbrew temu, co sugerowały wcześniejsze badania, tłuszcz brzuszny nie chroni przed rakiem płuc - przeciwnie, może osłabiać odporność dróg oddechowych na nowotwory – informuje „Journal of Thoracic Oncology”.

Tak zwany „paradoks otyłości” w raku płuca polega na tym, że w niektórych badaniach epidemiologicznych pacjenci z nadwagą lub otyłością (wyższym wskaźnikiem BMI) wykazują lepsze rokowania, dłuższą przeżywalność lub lepszą odpowiedź na wybrane terapie w porównaniu do pacjentów z prawidłową masą ciała lub niedowagą.

Zespół doktora Josepha Barbiego i doktora Sai Yendamuriego z Roswell Park Comprehensive Cancer Center w Buffalo (USA) przeanalizował wyniki tomografii komputerowej i dane kliniczne 1170 osób, w tym 594 pacjentów we wczesnym stadium raka płuc i 576 osób bez raka płuc. Pacjenci z rakiem płuc mieli istotnie większą całkowitą ilość tkanki tłuszczowej w jamie brzusznej niż osoby z grupy kontrolnej, podczas gdy wskaźnik masy ciała (BMI) nie różnił się istotnie między obiema grupami.

Sugeruje to, że nadmiar tkanki tłuszczowej, szczególnie w jamie brzusznej, ma związek z rakiem płuc. Z kolei modele przedkliniczne oraz uzupełniające badania laboratoryjne wydają się wskazywać, że otyłość może tworzyć w płucach środowisko immunosupresyjne, które pozwala rozwijającym się komórkom nowotworowym uniknąć nadzoru układu immunologicznego.

Odkrycia te podważają koncepcję „paradoksu otyłości” wywodzącą się z wcześniejszych badań, w których wykorzystywano BMI do identyfikacji pacjentów z otyłością i nadwagą.

BMI jest coraz częściej uważany za niedoskonałą miarę otyłości, ponieważ nie odzwierciedla bezpośrednio składu ciała ani rozmieszczenia tkanki tłuszczowej.

Dlatego w omawianym badaniu zamiast BMI naukowcy wykorzystali całkowitą powierzchnię tkanki tłuszczowej brzucha (TFA) mierzoną za pomocą tomografii komputerowej. Mediana TFA wynosiła 300,7 cm2 u pacjentów z rakiem płuc w porównaniu z 267 cm2 w grupie kontrolnej. Natomiast mediana BMI wynosiła 26,9 kg/m2 w grupie z rakiem płuc i 26,4 kg/m2 w grupie kontrolnej, co stanowi różnicę nieistotną statystycznie.

Po uwzględnieniu czynników takich jak wiek, płeć i palenie tytoniu, TFA nadal wykazywała związek z obecnością raka płuc.

Analiza danych dotyczących ekspresji genów w drogach oddechowych u dodatkowych pacjentów sugerowała, że większa otyłość była związana z tłumieniem szlaków immunologicznych, które normalnie pomagają organizmowi identyfikować i eliminować komórki nowotworowe.

Badacze porównali myszy o prawidłowej masie ciała z otyłymi myszami na diecie wysokotłuszczowej. U otyłych myszy zaobserwowano istotne zmiany w środowisku immunologicznym płuc, w tym zwiększoną populację limfocytów T regulatorowych i potencjalnie tłumiących reakcję immunologiczną komórek mieloidalnych, a także dowody na upośledzoną aktywność efektorowych limfocytów T.

Okazało się także, że otyłość znacząco nasila rozwój guzów płuc, zarówno uwarunkowanych genetycznie, jak i wywołanych działaniem substancji chemicznych, ponieważ może upośledzać zdolność płuc do eliminacji nowo pojawiających się komórek nowotworowych.

„Ogólnie biorąc, nasze dane jednoznacznie wiążą otyłość centralną ze zwiększonym ryzykiem raka płuc” – napisał dr Barbi, dodając, że odkrycia wskazują na nasilone mechanizmy immunosupresyjne w drogach oddechowych u otyłych myszy i pacjentów jako potencjalny czynnik przyczyniający się do rozwoju raka.

Wyniki, jak twierdzą autorzy, nie tylko podważają koncepcję paradoksu otyłości, ale, co ważne, zwracają uwagę na specyficzne zmiany w układzie odpornościowym dróg oddechowych związane z otyłością. Trwające wysiłki mające na celu odwrócenie tych efektów za pomocą obecnych lub nowatorskich terapii mogą zapewnić środki do walki z rozwojem raka płuc u osób z nadwagą lub otyłością – czyli w populacji, która stale rośnie w dużej części świata.

Paweł Wernicki (PAP)

pmw/ bar/