Grupa japońskich badaczy kierowana przez ekspertów z Uniwersytetu w Nagoi wcześniej usunęła chirurgicznie zwierzęciu przysadkę mózgową.

Jak podkreślają naukowcy, to pierwszy raz, kiedy pokazano, że ludzkie komórki przysadki wyhodowane w laboratorium mogą po przeszczepieniu do organizmu naczelnego przeżyć i zachować swoją funkcję.

Znajdująca się u podstawy mózgu przysadka kontroluje wydzielanie hormonów związanych m.in. ze stresem, wzrostem i metabolizmem. Gdy zostanie uszkodzona lub usunięta, pacjenci muszą codziennie przyjmować hormony, jednak taka terapia nie odtwarza dokładnie ich naturalnych wahań w organizmie – wyjaśniają eksperci.

Jednym ze związków wydzielanych przez przysadkę jest ACTH, czyli hormon adrenokortykotropowy, który pobudza nadnercza do wydzielania kortyzolu. 

Kortyzol pomaga z kolei organizmowi radzić sobie ze stresem oraz regulować ciśnienie krwi i poziom cukru we krwi.

Badacze z ludzkich komórek macierzystych wyhodowali niewielkie skupiska tkanki, które mogą działać jak miniaturowe narządy, nazywane organoidami. Organoidy zawierały komórki produkujące ACTH. 

Zespół w pierwszej kolejności przetestował je u myszy, którym także usunięto przysadki.

– Organoidy przeszczepiono tuż pod skórę, do tkanki tłuszczowej lub mięśniowej. Produkowały ACTH przez ponad sześć miesięcy i wyraźnie wydłużały życie tych myszy w porównaniu ze zwierzętami, które nie otrzymały przeszczepu. Nie zaobserwowano żadnych niepożądanych guzów ani nietypowego wzrostu komórek – opowiada Tatsuma Kond, z Uniwersytetu w Nagoi, pierwszy autor badania opisanego w magazynie „Stem Cell Research & Therapy”.

W następnym kroku badacze przeszczepili organoidy makakowi. Przeszczepiona tkanka działała przez sześć tygodni i skutecznie zwiększała stężenie ACTH oraz kortyzolu we krwi. W tym czasie spowolniła również znaczna utrata masy ciała spowodowana niedoborem hormonów. 

Trzy miesiące później w próbkach tkanek nadal wykrywano żywe przeszczepione komórki, mimo silnej reakcji odrzucenia, typowej dla przeszczepów międzygatunkowych.

Nie znaleziono też żądnych nieprawidłowych tkanek, które mogą powstać po przeszczepieniu komórek macierzystych.

– Przetestowaliśmy tę metodę u jednego naczelnego i planujemy dalsze badania, aby wydłużyć czas funkcjonowania przeszczepionej tkanki oraz sprawdzić bezpieczniejsze metody immunosupresji – mówi Tatsuma Kondo.

Marek Matacz (PAP)

mat/ agt/