Bezwzględny rekord temperatury, w jakiej może przetrwać żywy organizm, należy do archeonu Methanopyrus kandleri, stosunkowo prostego mikroorganizmu, który żyje w temperaturze 122 st. C wokół kominów hydrotermalnych w głębi oceanu.

Przez dziesięciolecia uważano, że dla eukariontów, czyli organizmów o złożonych komórkach (jak zwierzęta, rośliny, grzyby i niektóre mikroorganizmy) górna granica to 60 st. C. Bardzo niewiele eukariontów może rozwijać się w temperaturach zbliżonych do tej granicy.

Teraz naukowcy z Syracuse University (USA) opisali znaleziony w kalifornijskim parku narodowym Lassen Volcanic nowy gatunek ameby, która może odżywiać się i rozmnażać w wodzie z gorącego źródła o temperaturze sięgającej 63 st. C. Ta odżywiająca się termofilnymi bakteriami ameba może przetrwać w temperaturach do 70 st. C, ale wtedy nie żeruje i się nie rozmnaża - powyżej 63 stopni nieruchomieje, zmienia kształt i tworzy ochronną warstwę zewnętrzną, czekając na lepsze czasy.

60 stopni Celsjusza to temperatura, jakiej pralki używają do dezynfekcji i usuwania mocnych zabrudzeń. Przy tej temperaturze miód traci swoje cenne właściwości lecznicze oraz enzymy i staje się tylko słodkim syropem. Średnio wysmażony stek ma wewnątrz około 60-65 stopni.

„To odkrycie przesuwa granice tego, co uważaliśmy za możliwe” – powiedziała autorka korespondencyjna publikacji na temat tego zwierzęcia, Angela Oliverio z Syracuse. - „Może istnieć więcej eukariontów, które mogą przetrwać w jeszcze wyższych temperaturach, niż nam wiadomo”.

W latach 2023–2025 naukowcy zebrali organizmy z geotermalnych strumieni w parku narodowym Lassen Volcanic w Górach Kaskadowych w Kalifornii (USA), gdzie temperatura wody w miejscach poboru próbek wahała się od około 47 st. C do 64 st. C .

Spośród wszystkich zebranych próbek wyróżniała się jedna, wcześniej nieznana ameba. Organizm ten rozwijał się dynamicznie w temperaturze 57 st. C w laboratorium, co było najwyższą znaną wcześniej temperaturą dla rozwoju ameby. Dlatego naukowcy stale podnosili temperaturę. W temperaturze 63 st. C zaobserwowali jeszcze mitozę, czyli proces podziału komórek eukariotycznych. Potwierdziło to, że organizm nie tylko może przetrwać, ale także rozwijać się w temperaturach przekraczających wcześniej uznaną granicę dla eukariotów.

Naukowcy nadali nowemu gatunkowi nazwę Incendiamoeba cascadensis, co w wolnym tłumaczeniu oznacza „ognista ameba z Gór Kaskadowych”. Dzięki sekwencjonowaniu jej genomu udało się odkryć dodatkowe geny związane z utrzymaniem białek i naprawą DNA, które mogą pomóc radzić sobie z ekstremalnymi temperaturami.

Ponadto białka ameby ognistej mają na powierzchni więcej dodatnio naładowanych aminokwasów, co jest cechą obserwowaną również u niektórych najbardziej odpornych na ciepło bakterii i archeonów. Cząsteczki te mogą pomagać w utrzymaniu stabilności białek i zapobiegać ich zniekształcaniu lub zlepianiu pod wpływem ekstremalnych temperatur.

„Chociaż te organizmy są tak różne, istnieje zbieżność w sposobie, w jaki wybierane są właściwości białek zapewniające stabilność w wysokich temperaturach” – podkreślił główny autor H. Beryl Rappaport.

„Za każdym razem, gdy ustanawiamy nowy rekord świata w sporcie, jest to niesamowite i celebrowane, nawet jeśli chodzi o milisekundy” – podsumowała Oliverio. - „Powinniśmy zrobić to samo z amebami. Te niewielkie zmiany poszerzają naszą wiedzę na temat tego, co naszym zdaniem jest możliwe”.

Paweł Wernicki (PAP)

pmw/ zan/