Autorzy zwracają uwagę, że mimo rosnącego znaczenia kompetencji matematycznych nauczanie matematyki w wielu klasach pozostaje oparte głównie na wiedzy proceduralnej i zapamiętywaniu wzorów. Ich zdaniem takie podejście może ograniczać możliwości rozwijania krytycznego myślenia, rozwiązywania problemów osadzonych w realnych sytuacjach i budowania głębszego rozumienia matematyki.

– Mimo rosnącego zainteresowania kompetencjami matematycznymi nauczanie matematyki pozostaje w dużej mierze proceduralne i często nie łączy pojęć matematycznych ze znaczącymi kontekstami życia codziennego – wskazują autorzy pracy opublikowanej w „Indonesian Journal of Science and Mathematics Education” (https://doi.org/10.24042/ijsme.v9i2.32258).

Badanie miało formę systematycznego przeglądu literatury. Spośród 186 zidentyfikowanych publikacji autorzy wybrali do analizy 28 recenzowanych prac naukowych z lat 2014–2024. Na podstawie syntezy powtarzających się w nich rozwiązań dydaktycznych zaproponowali ramy Digital Mathematical Storytelling.

Model DMS opiera się na trzech ściśle powiązanych wymiarach: konstrukcji narracyjnej, dociekaniu matematycznym oraz zaangażowaniu refleksyjnym.

Pierwszym z nich jest konstrukcja narracyjna. Cyfrowa historia – przedstawiona np. za pomocą filmu, animacji, multimediów czy interaktywnego komiksu – ma tworzyć kontekst, w którym uczniowie rozpoznają sytuacje matematyczne i łączą abstrakcyjne pojęcia z codziennymi doświadczeniami. Opowieść nie ma więc pełnić wyłącznie funkcji motywacyjnej, lecz stać się punktem wyjścia do sformułowania problemu matematycznego.

Drugim elementem jest dociekanie matematyczne. Uczniowie analizują przedstawiony problem, stawiają pytania, wykorzystują pojęcia i reprezentacje matematyczne, modelują, poszukują rozwiązań i uzasadniają swoje rozumowanie. Autorzy wskazują również na znaczenie współpracy i wspólnego rozwiązywania problemów.

Trzecim wymiarem jest zaangażowanie refleksyjne. Uczniowie mają interpretować uzyskane wyniki, oceniać zastosowane strategie, komunikować wnioski i zastanawiać się nad własnym sposobem myślenia. Refleksja obejmuje także samoocenę i rozwijanie świadomości metapoznawczej, czyli zdolności do obserwowania i regulowania własnego procesu uczenia się.

Tak skonstruowany model odpowiada trzem procesom składającym się na kompetencje matematyczne w ujęciu OECD: formułowaniu problemu matematycznego (Formulate), stosowaniu matematyki do jego rozwiązania (Employ) oraz interpretowaniu i ocenianiu uzyskanych wyników (Interpret). W modelu DMS konstrukcja narracyjna ma przede wszystkim wspierać pierwszy z tych procesów, dociekanie matematyczne – drugi, a refleksja – trzeci.

Autorzy podkreślają, że trzy elementy nie powinny być traktowane jako niezależne strategie dydaktyczne. Na podstawie przeprowadzonej syntezy argumentują, że narracja, matematyczne dociekanie i refleksja tworzą wzajemnie wzmacniający się proces, który pozwala uczniowi przejść od rozpoznania problemu w konkretnym kontekście, przez jego matematyczne opracowanie, aż po ocenę rozwiązania.

– W przeciwieństwie do wcześniejszych badań, które analizowały cyfrowe opowiadanie historii, uczenie się przez dociekanie lub uczenie się refleksyjne jako odrębne podejścia pedagogiczne, niniejsza synteza wskazuje, że kompetencje matematyczne są skuteczniej wspierane, gdy procesy te są celowo integrowane w ramach spójnej struktury dydaktycznej – piszą badacze.

Autorzy zaznaczają, że model powstał na podstawie syntezy wcześniejszych publikacji, a nie jego wdrożenia i przetestowania jako całości w klasach. Dlatego zależności pomiędzy trzema elementami wymagają jeszcze empirycznej weryfikacji w różnych grupach uczniów i warunkach edukacyjnych.

Autorzy podkreślają również, że cyfrowe opowiadanie historii w matematyce nie powinno być traktowane jedynie jako technologiczne urozmaicenie lekcji czy sposób na zwiększenie zainteresowania uczniów. W proponowanym modelu opowieść tworzy kontekst dla problemu matematycznego, dociekanie służy budowaniu rozumienia, a refleksja pomaga je oceniać i pogłębiać.

Model może być wykorzystany jako punkt odniesienia przez nauczycieli matematyki, twórców programów nauczania i projektantów technologii edukacyjnych. Autorzy wskazują m.in. na możliwość wykorzystywania interaktywnych historii cyfrowych, aplikacji multimedialnych, cyfrowych komiksów, platform internetowych, a w przyszłości także narzędzi wspieranych przez sztuczną inteligencję. Narzędzia te – zastrzegają – powinny jednak nie tylko prezentować atrakcyjne historie, lecz również stwarzać uczniom możliwość samodzielnego badania problemów i refleksji nad sposobami ich rozwiązania.

Badacze wskazują, że kolejnym krokiem powinno być sprawdzenie modelu w badaniach prowadzonych bezpośrednio w klasach, na różnych poziomach edukacji i w odniesieniu do różnych zagadnień matematycznych. Dopiero takie badania pozwolą ocenić skuteczność zaproponowanego podejścia i określić, w jakich warunkach najlepiej wspiera ono rozwój kompetencji matematycznych uczniów.(PAP)

wl/ bar/