Osoby cierpiące na depresję często doświadczają problemów poznawczych, określanych jako „mgła mózgowa”, nawet wówczas, gdy dzięki leczeniu inne objawy ustąpią i poprawi im się nastrój. Może się to objawiać problemami z pamięcią czy zaburzeniami koncentracji uwagi. „Dla wielu osób powrót do zdrowia po depresji nie jest pełny, ponieważ utrzymują się u nich problemy z pamięcią i koncentracją” – przypomniała współautorka pracy prof. Susannah Murphy z University of Oxford (Wielka Brytania).

Wraz z kolegami ze swojej uczelni oraz badaczami z University of Birmingham prof. Murphy sprawdzała w grupie 50 pacjentów z historią epizodów depresyjnych, czy lek na receptę stosowany w przewlekłych zaparciach może poprawiać sprawność poznawczą. Substancją czynną leku jest prukalopryd, który działa jako wybiórczy agonista receptorów serotoninowych (5-HT4), co oznacza, że je aktywuje. Receptory 6-HT4 są obecne zarówno w mózgu, jak i w jelitach. Aktywacja ich przez lek sprzyja pobudzeniu motoryki i naturalnej perystaltyki jelit nawet wówczas, gdy standardowe środki przeczyszczające są nieskuteczne.

Uczestnicy mieli w przeszłości epizody depresyjne, jednak wrócili do zdrowia co najmniej sześć miesięcy przed przystąpieniem do badania i w tamtym czasie nie przyjmowali leków na depresję. Przydzielono ich losowo do dwóch grup: jedna otrzymywała przez okres od siedmiu do 10 dni 2 mg prukaloprydu (standardowa, zarejestrowana dawka stosowana w leczeniu przewlekłych zaparć), a druga zażywała placebo.

Przed leczeniem oraz po jego zakończeniu uczestnicy poddali się serii testów mających na celu ocenę funkcji wykonawczych, pamięci krótko- i długotrwałej oraz przetwarzania bodźców o charakterze emocjonalnym.

Okazało się, że pacjenci otrzymujący przez ok. tydzień prukalopryd uzyskiwali lepsze wyniki w testach na pamięć, koncentrację uwagi i tempo procesów myślowych niż osoby z grupy zażywającej placebo. Ich odpowiedzi w testach były szybsze i dokładniejsze.

„Problemy poznawcze, czyli tzw. mgła mózgowa, są istotnym, a często pomijanym objawem depresji i mogą utrzymywać się nawet po poprawie nastroju. Nasze badanie sugeruje, że lek ukierunkowany na receptory serotoninowe 5-HT4 – stosowany już w leczeniu przewlekłych zaparć – może poprawiać funkcjonowanie poznawcze u osób po przebytej depresji” – skomentowała główna autorka pracy dr Angharad de Cates z University of Birmingham.

Naukowcy nie odnotowali istotnych działań niepożądanych leku. Jak wyjaśniła dr de Cates, u uczestników nie wystąpiły żadne poważne dolegliwości żołądkowo-jelitowe, ponieważ prukalopryd działa jak łagodny środek przeczyszczający.

W ocenie badaczki wyniki te wskazują, że warto prowadzić dalsze badania, które zweryfikują czy leki aktywujące receptor serotoninowy 5-HT4 można będzie wykorzystać w leczeniu „mgły mózgowej” u pacjentów po epizodzie depresji. Może uda się je nawet przekierować do leczenia depresji albo opracować podobne leki wspierające osoby z depresją i innymi zaburzeniami psychicznymi. Wcześniejsze badania sugerowały bowiem, że agoniści receptora 5-HT4 mogą zmniejszać ryzyko wystąpienia depresji.

Obecnie w terapii zaburzeń depresyjnych powszechnie stosuje się leki oddziałujące na poziom serotoniny w mózgu – najpopularniejsze są inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny (SSRI). Również starsze leki przeciwdepresyjne, tzw. trójpierścieniowe, zwiększają poziom tego neuroprzekaźnika. (PAP)

jjj/ agt/