Europejskie Obserwatorium Południowe (ESO) podpisało kontrakt na wyprodukowanie deformowalnego zwierciadła nowej generacji dla teleskopu VLT. Zwiększy to możliwości obserwacyjne tego teleskopu.
Bardzo Duży Teleskop (ang. Very Large Telescope, w skrócie VLT) to jeden z czołowych na świecie instrumentów do prowadzenia obserwacji kosmosu z powierzchni Ziemi. Znajduje się w Obserwatorium Paranal w Chile, należącym do Europejskiego Obserwatorium Południowego (ESO).
VLT składa się z czterech głównych teleskopów o średnicach po 8,2 metra (określanych jako UT1, UT2, UT3 i UT4) i czterech pomocniczych teleskopów 1,8-metrowych. Każdy z teleskopów głównych może prowadzić obserwacje samodzielnie, albo mogą współpracować jako interferometr.
Obecnie tylko jeden z dużych teleskopów (UT4) posiada deformowalne zwierciadło do optyki adaptacyjnej. Jest to zwierciadło wtórne, drugie na drodze optycznej po zwierciadle głównym. Dysponuje też czterema laserami. Wykorzystując naturalną gwiazdę albo sztuczną gwiazdę, wytworzoną w atmosferze przez lasery, można mierzyć, w jaki sposób atmosfera deformuje obrazy obiektów astronomicznych na niebie. Informacje te służą do szybkiego deformowania zwierciadła optyki adaptacyjnej z dokładnością do nanometrów, co pozwala na uzyskiwanie znacznie ostrzejszych obrazów, prawie tak jakbyśmy obserwowali z orbity okołoziemskiej.
Skoro spośród dużych teleskopów VLT tylko jeden, UT4, posiada taki system - stał się on jednym z najbardziej obleganych przez naukowców teleskopów na świecie. W listopadzie 2025 roku teleskopy UT1, UT2 i UT3 również zostały wyposażone w lasery. Lasery te obecnie są wykorzystywane jedynie przy obserwacjach w trybie interferometrycznym, ale gdyby teleskopy te dostały deformowalne zwierciadła, każdy z nich mógłby samodzielnie prowadzić obserwacje w trybie optyki adaptacyjnej. Na razie ESO planuje instalację kolejnego takiego zwierciadła dla UT3.
Umowę podpisano w Garching koło Monachium w Niemczech, gdzie znajduje się siedziba ESO. Podpisy złożyli przedstawiciele ESO oraz konsorcjum AdOptica, złożonego z dwóch włoskich firm: Microgate i A.D.S. International. Konsorcjum ma już na swoim koncie prace nad deformowalnym zwierciadłem dla UT4, a także nad zwierciadłem M4 do optyki adaptacyjnej dla przyszłego Ekstremalnie Wielkiego Teleskopie (ELT), budowanego obecnie przez ESO na górze Armazones w Chile.
Europejskie Obserwatorium Południowe (ESO) zrzesza kilkanaście krajów europejskich, w tym Polskę. Posiada wielkie obserwatoria astronomiczne na pustyni Atakama w Chile oraz reprezentuje Europę w sieci radioteleskopów ALMA. (PAP)
cza/ zan/
Fundacja PAP zezwala na bezpłatny przedruk artykułów z Serwisu Nauka w Polsce pod warunkiem mailowego poinformowania nas raz w miesiącu o fakcie korzystania z serwisu oraz podania źródła artykułu. W portalach i serwisach internetowych prosimy o zamieszczenie podlinkowanego adresu: Źródło: naukawpolsce.pl, a w czasopismach adnotacji: Źródło: Serwis Nauka w Polsce - naukawpolsce.pl. Powyższe zezwolenie nie dotyczy: informacji z kategorii "Świat" oraz wszelkich fotografii i materiałów wideo.
