Ogólnopolska inauguracja Europejskich Dni Archeologii 2026, pod hasłem „Zaangażowanie społeczne i wolontariat w popularyzacji dziedzictwa archeologicznego”, odbyła się we wtorek na Wieży Książęcej w Siedlęcinie. To jeden z najcenniejszych zabytków średniowiecznej architektury świeckiej w Polsce i Europie Środkowej.

Europejskie Dni Archeologii (#EDA) to cykl wydarzeń organizowanych co roku w ciągu jednego weekendu czerwcowego w całej Europie. W tym roku w dniach 12-14 czerwca archeolodzy i muzealnicy ponownie zaproszą zwiedzających do wspólnego odkrywania dziedzictwa archeologicznego podczas wystaw, warsztatów, wykładów i spotkań popularyzujących wiedzę o przeszłości.

Europejskie Dni Archeologii w Polsce rozwijają się z roku na rok. W ostatnich edycjach dziesiątki instytucji i organizatorów przygotowały setki wydarzeń popularyzujących archeologię i ochronę dziedzictwa. W 2024 r. ponad 65 organizatorów przygotowało ponad 150 wydarzeń. Rok temu ponad 80 organizatorów i współorganizatorów przygotowało dla zwiedzających 200 wydarzeń.

Organizatorem EDA jest Narodowy Instytut Dziedzictwa (NID). Podczas konferencji prasowej zorganizowanej we wtorek na inaugurację imprezy zastępca dyrektora NID Karol Czajkowski podkreślił, że Europejskie Dni Archeologii są przede wszystkim promocją dziedzictwa archeologicznego.

- Włączamy lokalne społeczności, lokalne samorządy w ten szeroki kontekst promocyjny, w ten kontekst inicjatywy europejskiej, by z tego poziomu mikro wejść do poziomu makro. Rozwój EDA na przestrzeni lat pokazuje, że zainteresowanie dziedzictwem archeologii rośnie: w 2021 roku było 60 wydarzeń, a w 2025 roku - już 200. Rośnie przede wszystkim liczba odbiorców naszych treści. To znaczy, że dziedzictwo archeologiczne staje się znacznie bardziej popularne w tej skali mikro, na dole - powiedział Czajkowski.

Zaznaczył, że w organizowanie wydarzeń angażuje się więcej instytucji i co najważniejsze - EDA przełamuje prymat dużych, największych ośrodków akademickich w Polsce. „EDA kieruje swój wzrok na rubieże, a na takiej rubieży jesteśmy dziś w Siedlęcinie. To pokazuje, że dziedzictwo jest niezależne od geografii, że perły potrafią być również w miejscach, gdzie tego się w ogóle nie spodziewamy” - powiedział wiceszef NID.

Koordynatorka EDA w Polsce, ekspert NID dr Agnieszka Oniszczuk przypomniała, że EDA odbywa się w najbliższy weekend w całej Europie.

- W kilkudziesięciu państwach archeolodzy porzucą swoje wykopy, swoje biurka, by się z państwem spotkać i opowiedzieć o archeologii (…) EDA dają taką możliwość, żeby zajrzeć za kulisy naszej pracy. W tym roku szczególnie zapraszamy do wyszukiwania właśnie dni otwartych, ponieważ wiele muzeów, magazynów otwiera swoje pracownie po to, by pokazać np. swoje konserwacje, jak wyniki badań terenowych zmieniają się w wiedzę o przeszłości. Wartością EDA jest też to, że można znaleźć wydarzenia w swojej najbliższej okolicy - powiedziała Oniszczuk.

Dodała, że w całej Polsce zarejestrowane są wydarzenia w stu różnych lokalizacjach. Ekspertka poleciła szczególnie udział w spacerach archeologicznych, podczas których - jej zdaniem – można poznać najgłębsze korzenie naszej cywilizacji.

- Podczas EDA każdy znajdzie coś dla siebie. Dzieci - różnego rodzaju warsztaty; będą mogły się poczuć jak archeolog w terenie, szukając zabytków. Będzie można obejrzeć pokazy rekonstruktorów, dowiedzieć się o uzbrojeniu rycerza czy wczesnośredniowiecznych wojów. Będzie można zobaczyć, na czym polega praca archeologa, ale też i archeologię z różnych zakątków świata - mówiła koordynatorka.

Jako przykład podała dolnośląski Jawor, gdzie pokazywane będą dwie ekspozycje: pierwsza związana z archeologią Egiptu, a druga z archeologią miejscową z Krainy Wygasłych Wulkanów.

W całej Polsce archeolodzy, muzealnicy i edukatorzy zapraszają na wystawy, warsztaty, wykłady, pikniki archeologiczne oraz zwiedzanie miejsc zwykle niedostępnych dla publiczności. Wydarzenia skierowane są zarówno do rodzin z dziećmi, młodzieży, jak i dorosłych pasjonatów historii i kultury.

Patronatem medialnym objął tegoroczną edycję EDA portal naukawpolsce.pl  (PAP)

Nauka w Polsce

ros/ bar/