Z badania wynika, że przedstawiciele pokolenia Z, millenialsi i pokolenie X w podobny sposób myślą o dorosłości, bezpieczeństwie i życiowej stabilizacji. Różnice częściej wynikają z etapu życia i doświadczeń społecznych niż z całkowicie odmiennych systemów wartości.

- Badane pokolenia mogą odmiennie definiować swoje potrzeby czy język opisu rzeczywistości, jednak ich cele w obszarze bezpieczeństwa i niezależności finansowej pozostają w dużej mierze zbieżne – podkreślił prof. Dariusz Tworzydło z Wydziału Dziennikarstwa, Informacji i Bibliologii UW, cytowany w raporcie „Ja w swoim wieku. Czy dorosłość, dojrzałość i odpowiedzialność to kwestia lat?”.

Jak zaznaczyła Aneta Podyma, prezes Unum Życie TUiR S.A, które przygotowało raport z badań, autorzy chcieli przyjrzeć się bliżej temu, jak Polki i Polacy – przedstawiciele pokoleń X, Y i Z – rozumieją dziś dorosłość, odpowiedzialność i życiową dojrzałość. - Interesowało nas nie tylko to, co deklarujemy wprost, ale także to, jak nasze postawy i wybory wpisują się w szersze psychologiczne wskaźniki dojrzałości – podkreśliła Podyma, cytowana w raporcie.

Autorzy przypominają, że do pokolenia Z zaliczane są osoby w wieku 13–28 lat (w badaniu od 17. roku życia), do pokolenia Y – osoby w wieku 29–44 lat, a do pokolenia X – osoby w wieku 45–60 lat.

Jak wskazano, to, co w debacie publicznej bywa przedstawiane jako wyraźny konflikt pokoleń, w codziennym myśleniu o życiu często okazuje się zaskakująco podobne. Choć poszczególne pokolenia dorastały w odmiennych realiach społecznych i ekonomicznych, to w kwestiach dotyczących dorosłości, odpowiedzialności i życiowych priorytetów są do siebie bardziej podobne, niż sugerują stereotypy.

Niezależnie od wieku Polacy bardzo podobnie definiują dorosłość i dojrzałość życiową. Na pierwszy plan wysuwają się: samodzielność w podejmowaniu decyzji i rozwiązywaniu problemów, odpowiedzialność za siebie i innych, stabilność finansowa oraz umiejętność radzenia sobie z emocjami.

Wspólnym mianownikiem wszystkich badanych grup jest „dojrzałość ekonomiczna”, rozumiana jako dążenie do samodzielności finansowej i niezależności materialnej. – Dążenie do dojrzałości ekonomicznej jest wartością uniwersalną – niezależną od wieku i etapu życia – ocenił prof. Tworzydło.

Jak zaznaczają autorzy raportu, „to pokazuje, że dziś dojrzałość nie jest definiowana przede wszystkim przez wiek, ale przez sprawczość i umiejętność radzenia sobie z codziennością”. Respondenci we wszystkich grupach wiekowych podobnie oceniali swoje życie – najczęściej wskazywali, że jest ono wynikiem zarówno własnych decyzji, jak i czynników zewnętrznych. Niewielu badanych deklarowało podporządkowywanie codziennych wyborów oczekiwaniom bliskich.

Większość respondentów deklarowała także rozwijanie zainteresowań i potrzebę „odskoczni” od codzienności. Taką postawę deklarowało 66,8 proc. przedstawicieli pokolenia Z, 75,8 proc. millenialsów i 76,5 proc. pokolenia X.

Z raportu wynika, że mimo często pojawiających się debat o „epidemii samotności”, większość badanych ma przynajmniej jedną osobę, z którą może szczerze rozmawiać o osobistych sprawach. Taką odpowiedź wskazało 65,3 proc. przedstawicieli pokolenia Z, 70,6 proc. millenialsów i 74,4 proc. pokolenia X.

Badani podobnie patrzą także na przyszłość. Większość deklarowała chęć realizowania dotychczasowych planów lub stopniowego dostosowywania się do zmieniających się okoliczności, bez potrzeby życiowych rewolucji. Autorzy raportu zwracają uwagę, że we wszystkich grupach wiekowych dominowało także podobne podejście do życiowych priorytetów. Najwięcej respondentów wskazywało, że chciałoby łączyć życie rodzinne, rozwój zawodowy i realizację własnych pasji.

Zdaniem autorów raportu pokazuje to, że mimo różnic pokoleniowych większość badanych nie myśli kategoriami życiowej rewolucji, lecz raczej łączenia różnych sfer życia i budowania stabilności. Jednocześnie respondenci często obawiają się przyszłości. Osoby, które miały zdanie w tej sprawie, najczęściej uważały, że ich pokolenie będzie mierzyć się z większymi wyzwaniami niż pokolenie rodziców.

Raport pokazuje jednak także różnice między pokoleniami. Młodsi respondenci częściej traktują pracę jako przestrzeń rozwoju i samorealizacji, podczas gdy starsi częściej wiążą ją przede wszystkim ze stabilnością finansową. Przedstawiciele pokolenia Z częściej deklarowali również, że posiadanie dzieci nie jest koniecznym elementem dorosłości. Częściej niż starsze pokolenia wskazywali też, że rodzicielstwo może wiązać się z większą liczbą wad niż zalet.

Zgodnie z badaniem poczucie własnej dojrzałości rośnie wraz z wiekiem. Deklarowało je 86,8 proc. przedstawicieli pokolenia X, 75,8 proc. millenialsów i 62,8 proc. pokolenia Z. Autorzy raportu podkreślają jednak, że różnice między pokoleniami wynikają głównie z etapu życia i odmiennych doświadczeń społecznych, a nie z całkowicie różnych systemów wartości. – Łączy nas więcej, niż na co dzień zakładamy, a różnice częściej dotyczą perspektywy niż fundamentów i wartości – napisano w podsumowaniu raportu.

Badanie przeprowadzono metodą CAWI między 25 lutego a 4 marca 2026 r. Wzięło w nim udział 1308 osób w wieku 17–60 lat. Próba była reprezentatywna dla mieszkańców Polski pod względem płci i województwa zamieszkania. Badanie zrealizowała firma Exacto na zlecenie Unum Życie Towarzystwo Ubezpieczeń i Reasekuracji we współpracy z ekspertami z UW.(PAP)

Nauka w Polsce

wl/ bar/