Afera VW, spisek nikotynowy, opioidy, wyścig jądrowy, katastrofa Challengera, eksperyment prof. Zimbardo czy kłamstwo wokół szczepionek i autyzmu – Tomasz Rożek w swojej nowej książce „Władza, pieniądze, nauka” pozbierał historie przedstawiające, „jak chciwość, ideologia i szaleństwo wypaczyły badania naukowe”.
„Piszę o historiach, w których problemem nie był brak wiedzy, lecz to, że ktoś tę wiedzę zignorował, ukrył albo przedstawił w taki sposób, żeby przestała być niewygodna, bo prawda – choć często dostępna – przegrywała z interesem, ambicją albo potrzebą utrzymania określonego obrazu rzeczywistości” – zapowiadał dr Tomasz Rożek, popularyzator nauki oraz założyciel i szef Fundacji Nauka. To Lubię.
Jak dodał: „Nie napisałem jej po to, żeby podważać sens nauki, bo mimo wszystkich jej wad uważam, że to najlepsze narzędzie, jakie mamy, ale napisałem ją dlatego, że coraz częściej mam poczucie, że przestajemy odróżniać naukę od jej imitacji, a język badań, statystyk i eksperckich opinii staje się narzędziem wpływu, które działa tym skuteczniej, im mniej zadajemy pytań”.
Na książkę składa się piętnaście przykładów historii, w których chciwość, ideologia i władza oraz pycha i błąd wzięły górę nad nauką. To m.in. afera Volkswagena z „czystymi” dieslami, spisek nikotynowy wypierający szkodliwość papierosów, rozwój amerykańskiego rynku opioidów, skandal z założycielką Theranosa Elizabeth Holmes czy big techy i algorytmy mające uzależniać, zwłaszcza młodych, użytkowników.
W dalszej części książki są jeszcze przykłady m.in. takie jak: wyścig jądrowy, katastrofa Challengera, kontrowersyjny eksperyment prof. Zimbardo czy klasyk w mitach na temat nauki, czyli kłamliwa publikacja, że szczepionki powodują autyzm.
Każdy rozdział jest w zasadzie zrelacjonowaniem kolejnych przypadków i historii.
Książkę dobrze się czyta, każda z tych historii jest ciekawie i rzetelnie przedstawiona (choć przyznam, że rysunek z pingwinami przy pisaniu o Arktyce mnie nieco zdziwił).
Po lekturze mam jednak spory niedosyt. Znając znakomity dorobek popularyzatorski Tomasza Rożka i po zapowiedzi książki spodziewałam się zdecydowanie czegoś więcej. W zasadzie żadna z tych historii mnie nie zaskoczyła – chociaż biorę poprawkę na to, że akurat pisanie o nauce jest tym, czym się zajmuję zawodowo. Ale przecież wszystkie przykłady z pierwszej części były na tyle szeroko komentowane i obecne w mainstreamie w ostatnich latach (przez media, ale też książki, filmy dokumentalne, podcasty itd.), że są znane opinii publicznej. O oscarowym „Oppenheimerze” nie wspominając. Szkoda też, że autor nie pokusił się na więcej swoich komentarzy czy refleksji.
Książka „Władza, pieniądze, nauka. Jak chciwość, ideologia i szaleństwo wypaczyły badania naukowe” ukazała się nakładem wydawnictwa Fundacji Nauka. To Lubię.
Agnieszka Kliks-Pudlik
Fundacja PAP zezwala na bezpłatny przedruk artykułów z Serwisu Nauka w Polsce pod warunkiem mailowego poinformowania nas raz w miesiącu o fakcie korzystania z serwisu oraz podania źródła artykułu. W portalach i serwisach internetowych prosimy o zamieszczenie podlinkowanego adresu: Źródło: naukawpolsce.pl, a w czasopismach adnotacji: Źródło: Serwis Nauka w Polsce - naukawpolsce.pl. Powyższe zezwolenie nie dotyczy: informacji z kategorii "Świat" oraz wszelkich fotografii i materiałów wideo.
