Za przyjęciem ustawy głosowało 234 posłów, 188 było przeciw, a 5 wstrzymało się od głosu.

Nowelizację ustawy o języku polskim oraz ustawy o Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej przygotowało Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego.

Katarzyna Matusik-Lipiec z KO podczas debaty planarnej wskazała, że nowelizacja ma usprawnić organizację i dostęp do egzaminów dla osób ubiegających się o certyfikat znajomości języka polskiego i podyktowana jest zwiększającą się liczą osób przystępujących do takiego egzaminu.

Znajomość języka polskiego jako obcego poświadcza obecnie certyfikat, który pierwotnie miał być wykorzystywany do celów akademickich. Jak argumentowali autorzy zmian podczas prac legislacyjnych, zmiany w prawie, jakie zaszły w ostatnich kilku latach, sprawiły, że certyfikat stał się narzędziem wykorzystywanym do celów migracyjnych. Spowodowało to lawinowy wzrost liczby osób zainteresowanych jego uzyskaniem. W 2018 roku liczba osób przystępujących do egzaminów na wszystkich poziomach biegłości językowej wyniosła ponad 5,1 tys., a w roku 2024 było to już ponad 21,7 tys.

- Ustawa to odpowiedź na bardzo poważne problemy, z jakimi zmagało się środowisko egzaminatorów - powiedziała podczas prac legislacyjnych wiceminister nauki i szkolnictwa wyższego Karolina Zioło-Pużuk. Odpowiadając na pytania posłów, wyjaśniła, że zapewnienie jakości egzaminu z języka polskiego jako obcego jest zapisane w ustawie i wynika z dwóch istotnych czynników. - Pierwszy to wymagania, które muszą spełnić ośrodki zostające podmiotami egzaminującymi. Zasady te są opisane szczegółowo w ustawie. Istnieje też m.in. mechanizm wizytacji (komisji egzaminacyjnych), który będzie prowadzony przez doświadczonych egzaminatorów - zaznaczyła. Zapowiedziała, że rozporządzenia do ustawy opracowane będą do końca 2026 roku.

Nowela wprowadza zmiany, które dotyczą m.in. organizacji egzaminów, zasad działania komisji egzaminacyjnych oraz sposobu wydawania certyfikatów.

Zmiany zawarte w ustawie m.in. określają listę podmiotów, które mogą się ubiegać o nadanie uprawnień do organizowania egzaminów. Mogą to być podmioty faktycznie prowadzące kształcenie w zakresie filologii polskiej (na studiach) lub nauczające języka polskiego jako obcego. Minister będzie mógł cofnąć uprawnienia do egzaminowania na wniosek Państwowej Komisji do spraw Poświadczania Znajomości Języka Polskiego (organu badającego prawidłowość oceny prac egzaminacyjnych), ale też z własnej inicjatywy.

Ustawa zmieniła też liczbę osób, które może jednorazowo przeegzaminować komisja egzaminacyjna. Może być to 30 osób, nie zaś 20 jak dotychczasowo. Na każde kolejne 15 osób uczestniczących w egzaminie do składu komisji egzaminacyjnej będzie powołany dodatkowy egzaminator. Wskazano też grupy wiekowe zdających – do 16 lat i powyżej 16 lat.

Nowelizacja wprowadza także nowe wymogi dotyczące osób, które będą mogły zasiadać w komisjach egzaminacyjnych, dzięki czemu liczba egzaminatorów ma się zwiększyć. Egzaminatorami będą mogły być także osoby z wyższym wykształceniem innym niż filologia polska, o ile mają odpowiednie doświadczenie w nauczaniu języka polskiego jako obcego. Dzięki temu łatwiej będzie tworzyć komisje egzaminacyjne.

Nowe przepisy umożliwią członkom Państwowej Komisji do spraw Poświadczania Znajomości Języka Polskiego jako Obcego pełnienie funkcji wizytatora komisji egzaminujących. Doprecyzowują i porządkują także przepisy dotyczące organizacji takiej wizytacji. Ponownie sprawdzanych będzie też więcej prac pisemnych: 30 proc. prac zamiast dotychczasowych 20 proc.

Zgodnie z nowelą zwiększa się wsparcie Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej dla Państwowej Komisji do spraw Poświadczania Znajomości Języka Polskiego jako Obcego. NAWA ma odtąd m.in. przyjmować wnioski o wydanie duplikatu certyfikatu, na konto agencji będą wpływać też opłaty za przystąpienie do egzaminu, wydanie certyfikatu i jego duplikatu.

Zmiany mają wejść w życie w 2027 r., a część przepisów miałaby obowiązywać już od okresu rekrutacji na rok akademicki 2026/2027.

Ustawa trafi teraz do Senatu. (PAP)

ekr/ agt/